پوشش‌ رادیویی‌ با‌ کیفیت‌ مناسب‌

 امروزه دستیابی به کیفیت‌های بالای ذخیره سازی و ارسال سیگنال‌های صوتی  تصویری از طریق گسترش فناوری دیجیتال و همچنین استفاده بهینه از باند فرکانسی، از عمده تلاش‌های انجام شده در صنعت مخابرات است. در بخش پخش گسترده و عمومی‌ نیز این فناوری جایگزین سیستم‌های آنالوگ قبلی می‌شود و در نتیجه سطح انتظارات جامعه را نسبت به دریافت سیگنال‌های با کیفیت بالاتر ارتقا می‌بخشد.

در این میان به علت این‌که  باند FM تجاری(z (88-801MH که صرفاً مختص کاربرد پخش رادیویی است به دلایل مختلفی همچنان در معرض استفاده و توجه خاص بوده، جایگزینی آن با سیستم‌های پخش دیجیتال صوتی در آینده‌ای نزدیک،  بعید به نظر می‌رسد.

برخی از این دلایل عبارتند از: اختصاص پهنای باند وسیع‌تر برای هر کانال، امکان پخش استریو و نیز ارسال اطلاعات دیجیتال غیرصوتی با روش  RDS، نویزپذیری کمتر در سیستم‌های مدولاسیون FM و در نتیجه کیفیت بالاترصوت ارسالی و در نهایت امکان استفاده از سیستم آنتن جهت‌دار (نسبت به امواج با طول موج متوسطMW و بلند LW) که باعث کاهش توان خروجی  فرستنده خواهد شد .

همچنین امکان پیاده‌سازی استاندارد دیجیتال ارسال صوت در همین باند روی فرستنده‌های آنالوگ نیزوجود دارد .

گسترش در شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی کشور

سابقه ساخت فرستنده‌هایFM  تمام نیمه ‌هادی (ترانزیستوری) پر قدرت در دنیا و جایگزینی با فرستنده‌های لامپی به حدود 2 دهه پیش برمی‌گردد. با توجه به رشد روز افزون این فناوری، در‌حال‌حاضر نسل جدید این فرستنده‌ها از عناصر نیمه‌ هادی Hi-Tech ‌با توان و بازده بالا بهره می‌برد. همچنین با ترکیب فناوری مدرن دیجیتال در این سیستم‌ها محصولاتی با کیفیت و سازگاری مطلوب با سایر سرویس‌های مدرن ارتباطی، تولید می‌شود.

برخی از شرکت های تولیدکننده فرستنده‌های پرقدرت FM (در باند VHF) عبارتنداز Harris  آمریکا، Rohde & ‌Schwarz آلمان، Nautel کانادا، NEC  ژاپن و... اشاره کرد. ولیکن تنها بخش داخلی که اقدام به طراحی بومی و تولید این نوع فرستنده ها کرده  جهاد دانشگاهی خواجه نصیرالدین طوسی  است.

این مرکز درخصوص گسترش شبکه‌های رادیویی  تلویزیونی در کشورکه از اهداف مهم توسعه است ، پس از امکان سنجی ساخت فرستنده‌ها در باند VHF  براساس توان داخلی ، ا‌ز اوایل سال82 اقدام به شروع فاز طراحی و ساخت فرستنده یک کیلووات FM  مطابق با استانداردهای این صنعت کرده که هم اکنون این دستگاه در حال بهره‌برداری و تولید است.

فازهای بعدی پروژه به منظور ساخت فرستنده‌های با توان 2 کیلووات و بالاتر و نیز به کارگیری فناوری دیجیتال به منظور ارتقای کیفیت و سازگاری با سایر سرویس‌های مدرن، در شرف انجام است.

این واحد  از سال‌ 1359 با ماموریت برقراری ارتباط میان دانشگاه، جامعه و صنعت در زمینه‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی تاسیس شده و با فعالیت‌های شبانه‌روزی خود اثبات کرده است که در سایه خودباوری و تعهد، به همه چیز می‌توان دست یافت.

در همین خصوص جهاد دانشگاهی واحد خواجه نصیرالدین طوسی نیز با شناسایی نیازهای صنعت کشور در زمینه طراحی و تولید پروژه‌های کاربردی شروع به کار کرد و اولین پروژه تحقیقاتی این واحد در سال‌ 1363 به ثمر نشست و تاکنون با به ثمر رساندن بیش از 200 پروژه کاربردی در قالب قرارداد با مراکز مختلف صنعتی، ضمن بی‌نیاز کردن کشور از بسیاری اقلام وارداتی، تجارب گرانبهایی را به دست آورده است.

در این رابطه می‌توان به پروژه‌های شاخصی مانند طراحی و ساخت فرستنده‌های پرقدرت رادیویی موج متوسط تمام ترانزیستوری، طراحی و ساخت فرستنده‌های پرقدرت FM ، انواع کوره‌های القایی ذوب، فورج و سخت کاری، ساخت انواع سیستم‌های کنترل تردد و آنتن‌های مختلف مخابراتی اشاره کرد.

هم اکنون این واحد با 3 دهه تجربه فعالیت‌های تحقیقاتی در زمینه‌های برق، مخابرات، الکترونیک و فناوری اطلاعات و ارتباطات از توانایی‌های تخصصی ارزشمندی برخوردار است و البته از آنجا که تمامی مراحل این پروژه‌ها اعم از تحقیقاتی، طراحی و ساخت  تماما به دست کارشناسان و متخصصان توانمند در این واحد صورت گرفته است،‌ با دانش فنی و فناوری کسب شده می‌توان محصولات متنوعی را برای کاربردهای مختلف طراحی و اجرا کرد.

 شایان ذکر است عمده پروژه‌های این جهاد بر طراحی و ساخت دستگاه‌هایی تمرکز دارند که از نظر فناوری، اشتغال‌زایی و ارزش علمی ‌در سطح بالایی قرار دارند و تاکنون در 4 جشنواره بین‌المللی خوارزمی‌ رتبه‌های ممتاز را به خود اختصاص داده‌اند.

طراحی و تولید فرستنده‌های پرقدرت FM  نیز همان‌طور که اشاره شد، از جمله دستاوردهای ارزشمند این مرکز است که کاملاً بر اساس توانایی‌های فنی داخل کشور توسط مهندسان این مجموعه انجام شده و هیچ شرکت خارجی همکار  این طرح نیست لذا پشتیبانی فنی و خدمات پس از تحویل درخصوص فرستنده‌های ساخت جهاد دانشگاهی (با دانش فنی بومی‌ شده) تضمین شده است. همچنین در زمینه ساخت و تولید فرستنده‌ها و تجهیزات جانبی (صرف‌نظر از سایر مزایای اقتصادی  فرهنگی این پروژه)، صرفه‌جویی ارزی بالای‌ 50 درصد قابل پیش‌بینی است.

مهندس محسن اولیا، مجری این طرح درخصوص مزایای فرستنده ساخت جهاد دانشگاهی می‌گوید: به کارگیری روش‌های به روز در این صنعت (فناوری تمام نیمه‌هادی)، امکان ارتقا و نیل به دانش فنی ساخت فرستنده‌های پرتوان‌تر از طریق ترکیب ماژول‌های قدرت و امکان تبدیل سیستم تحریک آنالوگ به دیجیتال برای نیل به مشخصات فنی بهتر از جمله مزایای بارز این فرستنده است. البته دو قابلیت ویژه امکان تغییرات جزیی و کلی در هر بخش (طراحی مهندسی و ساخت) به تناسب نیازهای جدید و در نتیجه ارتباط مستمر سازنده و بهره‌بردار و به کارگیری توان فنی داخل کشور در زمینه‌های مختلف جانبی این صنعت و معاونت در امر اشتغال‌زایی را هم باید به این موارد اضافه کرد.

گامی‌ در جهت توسعه صنعتی‌

 به دلیل نیاز کشور به توسعه پوشش رادیویی با کیفیت مطلوب، گسترش نصب فرستنده‌های پرقدرت FM  که از جدیدترین فناوری‌های روز جهان بهره می‌برند، همچنان در برنامه‌های آینده طرح و توسعه سازمان صداوسیمای کشور قرار دارد. یقینا خودکفایی در این امر و دستیابی به دانش فنی این سیستم‌ها مشکلات بعدی نصب و پشتیبانی فنی و وابستگی به سیستم‌های خارجی را مرتفع می‌کند. همچنین گامی در راه خودکفایی صنعتی کشور است و بستری برای ارتقا به سیستم‌های مدرن تر در این صنعت را آماده می‌سازد.

درضمن به اعتقاد اولیا از بعد اقتصادی انجام این پروژه در داخل کشور با توجه به بالا بودن ارزش افزوده سیستم‌هایRF  قدرت و صرفه‌جویی‌های ارزی، توجیه کافی دارد. علاوه بر این، گردش کار و استفاده از پتانسیل صنعتی بومی‌و اشتغال‌زایی (با توجه به تعداد زیاد فرستنده‌های جدید مورد نیاز برای گسترش پوشش رادیویی FM به دلیل مزایای آن)، از مزایای اجرای این پروژه است.

مدیر پروژه می‌افزاید: علاوه بر بعد اقتصادی، صنعت برودکست (Broadcast) و توسعه آن، بخصوص از دیدگاه اطلاع‌رسانی گسترده و فرهنگ‌سازی در جامعه، از صنایع استراتژیک است. همچنین این صنعت به طور مستقل از صنایع با فناوری برتر محسوب می‌شود و انجام چنین پروژه‌هایی گامی به منظور توسعه صنعتی است.

بنابراین استفاده از تمام‌ توان داخلی کشور در زمینه‌های جانبی مرتبط با این صنعت وبه تبع آن توسعه اشتغال‌زایی ضرورت می‌یابد.

از بهره برداران اصلی این پروژه  صداوسیمای جمهوری اسلامی‌ ایران یا سایر کشورهای در حال توسعه منطقه از بهره‌برداران اصلی این پروژه هستند.همچنین از محصول این طرح  با انجام تغییراتی می‌توان از این پروژه برای سایر صنایع نیازمند به فرستنده‌های پرقدرت (مانند صنایع نظامی‌ یا برخی صنایع پزشکی) استفاده کرد.

در حال حاضر این پروژه مطا بق با مشخصات فنی درخواستی از سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی‌ در حال تولید است و تعدادی از آن در ایستگاه‌های رادیویی   تلویزیونی نصب و بهره‌برداری شده است.

همچنین نتایج بخش‌هایی ازاین طرح در قالب پایان نامه پروژه‌های دانشجویی یا گزارش فنی ثبت شده است.

بهاره صفوی