جوانان در دام حسی پنهان‌

شاید بپرسید در زمانه‌ای که یکی از بحران‌های جامعه امروز ما امتناع جوانان از ازدواج است، چگونه ما به‌صرافت افتادیم که این موضوع را برای نسل سوم مطرح کنیم، شاید یکی از دلایل مطرح کردن این سوژه این باشد که در چند سال اخیر و بخصوص در یکی دو سال گذشته طرح  پدیده چند همسری در سینما رونق یافته است. می‌گویند سینما آینه زمان است و بنا به همین اصل می‌توان نتیجه گرفت که این مساله شکل تازه‌تری به خود گرفته است که در سینما هم به آن پرداخته می‌شود و مورد استقبال مردم هم قرار می‌گیرد.

اگر اهل مطالعه و سینما باشید (که حتما هستید)‌، حتما رمان «شوهر آهو خانم» را خوانده‌اید و می‌دانید که فیلمی با همین نام در سینمای ایران ساخته شده است، فیلمی آبرومند که نمی‌توان آن را در ردیف «فیلمفارسی»‌های آن زمان قرار داد. فیلم شوهر آهو خانم باعث شد موجی در سینمای ایران به وجود بیاید که پدیده 2‌‌همسری را در مردان مورد نکوهش قرار می‌داد. شوهر آهو خانم مرد سربه‌راه و خانواده‌دوستی بود که با ورود زنی به نام هما به زندگی‌اش همه اصول اخلاقی و خانوادگی را پشت‌سر می‌گذاشت و آنقدر در این راه پیش می‌رفت که هما را عقد می‌کرد و به خانه‌ای می‌برد که همسر اولش یعنی آهو خانم به همراه فرزندانش در آنجا زندگی می‌کردند. هما باعث نابودی خانواده آهوخانم می‌شد و بعد از این ویرانی بود که هما، آهو و مردش را رها می‌کرد و می‌رفت.

زن دوم در فیلم‌های قبل از انقلاب همیشه باعث بدبختی می‌شد و البته اکثر اوقات این زن دوم بود که ناچار می‌شد میدان را خالی کند و شوهر خود را به خانواده اولش برگرداند. در این میان البته فیلم‌هایی هم بودند که به زن دومی می‌پرداختند که پس از فوت زن اول یا طلاق او وارد قصه می‌شدند، اما باز هم نمی‌توانستند موجودات محبوبی باشند و در این مواقع به موجودی به نام زن‌بابای بدمن تبدیل می‌شد. زن دوم و زن‌بابا تا پیروزی انقلاب در سینمای ایران دوام آوردند و گیشه‌های پرسودی را هم برای تهیه‌کنندگان خود رقم زدند. با پیروز شدن انقلاب راه و رسم فیلمسازی تغییرکرد و زن دوم از سینما رفت. سینمای ایران با متانت راه خود را ادامه داد و جنگ را پشت سر گذاشت و دوران تحولات اجتماعی رسید. در این سال‌ها بود که عرصه سینما بازتر شد و فیلمسازان و فیلمنامه‌نویسان بار‌دیگر به این فکر افتادند که می‌توان معضل زن دوم را که مثل سابق نرم و مخفیانه راهش را در جامعه ادامه می‌داد به سینماها آورد. در سال 77 فیلم‌هایی چون «عشق +2»، «مرد عوضی» و «شوکران» با موضوع همسر دوم ساخته شد که تاثیرگذارترین و متفاوت‌ترین آنها شوکران ساخته بهروز افخمی بود. سال 78 نیز فیلمهایی چون «مرد بارانی» و «عشق طاهر» با موضوع همسر دوم ساخته و اکران شد. سال 79 بهرام بیضایی فیلم تاثیرگذار «سگ‌کشی» را با نگاهی به خیانت مردان به زنان کارگردانی کرد که بسیار مورد توجه قرار گرفت.
احمد امینی فیلم «چتری برای 2 نفر» را با موضوع 2 همسری و کنار آمدن 2 زن در کنار هم کارگردانی کرد. در سال 80 تب ساخت فیلم‌هایی با موضوع زن دوم کمتر شد اما در سال 81 با ساخته‌شدن فیلم «دنیا» این موضوع شکل دیگری به خود گرفت. دنیا قصه مرد به ظاهر متدینی بود که عاشق زنی جوان می‌شود و با داشتن زن و فرزند مخفیانه او را به عقد خود درمی‌آورد و مخفیانه با او زندگی می‌کرد تا این‌که ماجرا لو می‌رود و زندگی مرد از هم می‌پاشد.

در سال 83 رسول صدرعاملی که با فیلم «دختری با کفش‌های کتانی» بنیانگذار موج نوی سینمای بعد از دوم خرداد بود با ساخت فیلم «دیشب باباتو دیدم آیدا» بار دیگر ازدواج مخفیانه مردی را به تصویر کشید که دختر نوجوان او از رازش باخبر می‌شود. واقعیت این است که در دهه‌80 ساخت این‌گونه فیلم‌ها در سینما به امری طبیعی تبدیل شد. «هوو» را علیرضا داوودنژاد در سال 84 ساخت و مثل فیلم «دنیا» کلی مردم را خنداند و در آخر هم نشان داد که مرد از زن اول و دوم رانده شد و به سراغ زن سوم رفت. وحید نیکخواه آزاد در فیلم «نصف مال من نصف مال تو» باز هم به سراغ زن دوم رفت و در آخر زن‌ها را با یکدیگر آشتی داد.

مردم به دیدن فیلم‌هایی با موضوع زن دوم می‌روند، برخی اوقات با دیدن آنها می‌خندند و تفریح هم می‌کنند و سود زیادی را هم نصیب سازندگان این‌گونه فیلم‌ها می‌کنند، غافل از این‌که پدیده چند همسری باعث بسیاری از اتفاقات بد در جامعه ما می‌شوند که بدترین آنها مساله‌ای است که باعث ایجاد شکاف بین اعضای خانواده و عدم اطمینان آنها به یکدیگر می‌شود. عدم اعتماد باعث می‌شود که افراد در جامعه هم دچار مشکل شوند و جامعه را با بحران اخلاقی روبه‌رو کنند.

پدیده چند همسری در سینمای ایران که تا مدتی پیش به میانسالان تعلق داشت، اکنون شکل دیگری به خود گرفته و دامان جوانان را نیز آلوده کرده است. فیلم‌هایی چون «زن دوم»، «انعکاس» و «حس پنهان» که در سینماها اکران می‌شوند، نشان‌دهنده این موضوع هستند. در این فیلم‌ها علاوه بر موضوع چند همسری مساله خیانت نیز مطرح می‌شود؛ موضوعی که تاکنون چون آتش زیر خاکستر در جامعه ما پنهان بوده و امکان دارد بعد از این با طرح آن در سینما شکل تازه‌تری به خود بگیرد.

جوانان امروز با مسائلی چون بیکاری، اعتیاد، بحران عدم هویت و... مواجه هستند که هرکدام به تنهایی می‌توانند سوژه فیلم‌هایی دیدنی باشند، اما در سینمای ما خیلی وقت است که گیشه و رونق آن حرف اول را می‌زند.

بیتا موسوی‌