نقشها
شاید به جرات بتوان مظالم استعمار انگلیس بر ملت ایران و ملل شرق را یکی از مهمترین عوامل روی آوردن روشنفکران و نخبگان این کشورها پس از جنگ جهانی دوم به سوسیالیسم و کمونیسم دانست. بویژه آنکه در آن شرایط کمونیسم با طرح شعارهای ظاهر فریب و خلقی توانست افراد بسیاری را به خود جذب کند.
در این میان بزودی با فوت سلیمانمیرزا، رهبری به دست کسانی افتاد که جز وابستگی به همسایه شمالی نمیاندیشیدند و نمیخواستند. از همان زمان مخالفتها با سلطه شوروی بر احزاب کمونیست آغاز شد و برای نخستین بار خلیل ملکی و یارانش نیروی سوم را با تز «کمونیسم منهای مسکو» تشکیل دادند و از این حیث این افتخار را برای چپهای ایران به ارمغان آوردند که حتی بر مارشال تیتو در یوگسلاوی نیز پیشی جستند.
دکتر فریدون کشاورز از دیگر ناراضیان حزب توده بود که از شوروی خارج شد و پس از مدتی اقامت در عراق و 15 سال تدریس طب در الجزایر، سرانجام به سوئیس رفت و تا پایان عمر در آنجا سکنی گزید.
از عواملی که نارضایتیهای درون حزبی را شعلهور میکرد، سیاستهای خشن حزب توده بود که توسط شاخه مخفی آن به رهبری خسرو روزبه سازماندهی و اجرا میشد. قتل محمد مسعود روزنامهنگار ضد دربار و ضد شوروی از بارزترین جلوههای اقدامات تروریستی آنان به شمار میرود.
در این میان شاید بتوان احسان طبری را از خوش اقبالترین رهبران حزب توده دانست که در دوران جمهوری اسلامی دستگیر شد و پس از آشنایی با فلسفه اسلامی بویژه آثار و اندیشههای استاد شهید مرتضی مطهری که در سالروز شهادتش به سر میبریم یکباره تحول یافت و با نگارش کتاب «کژراهه» بازگشت خویش به فرهنگ اصیل ایران اسلامی را به نمایش گذارد.
در صفحات پیش زندگی این چند شاخص حزب را وامیکاویم.
گفت و گو
