پاورقی

جنگ تحمیلی سوم؛ بازآرایی قدرت در غرب آسیا (۱۲)

در پی توافق‌های حاصل‌شده، تنگه هرمز از یک گذرگاه بین‌المللی که پیش‌تر تحت حمایت چتر امنیتی غرب بود، به اهرم فشار بی‌سابقه‌ای در دستان جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد.

کد خبر: ۱۵۶۹۱۹۶

نویسنده سیدمحمدرضا آقامیری

سخن دوم

تنگه هرمز؛ شاهرگ حیاتی در دستان ایران

در پی توافق‌های حاصل‌شده، تنگه هرمز از یک گذرگاه بین‌المللی که پیش‌تر تحت حمایت چتر امنیتی غرب بود، به اهرم فشار بی‌سابقه‌ای در دستان جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد. این تغییر موازنه، صرفاً یک موضوع نظامی نبود، بلکه با تغییر در قواعد بازی اقتصادی جهان، به «بمب هسته‌ای دوم» ایران تعبیر شد.

تسلط راهبردی و مدیریت گذرگاه

اذعان مقامات بین‌المللی به کنترل مؤثری که ایران بر تنگه هرمز به دست آورده بود، گویای تغییری بنیادین در معادلات امنیتی خلیج فارس بود. ایران دیگر تنها یک بازیگر محلی نبود؛ بلکه به عنوان متولی نظمِ تردد در این گلوگاه، نظام جدیدی را برای دریافت عوارض عبور و صدور مجوز کشتی‌ها طراحی کرد. این اقدام به معنای شکستِ عملی سیاست «آزادی ناوبری» مورد ادعای ایالات متحده در منطقه بود.

شوک به بازارهای جهانی

انسداد دوره‌ای هرمز و چالش‌های ناشی از آن، بازارهای جهانی را در گردابی از بی‌ثباتی فرو برد. تأثیرات این رویداد تنها به بازار نفت و گاز محدود نماند:

بحران تراشه‌ها: اختلال در زنجیره تأمین، قیمت تراشه‌های الکترونیکی را به شدت افزایش داد و صنایع فناوری را با توقف روبه‌رو کرد.

صنعت هلیوم: بازار جهانی هلیوم، که برای صنایع حساس تکنولوژی حیاتی است، با کمبود شدید مواجه شد.

تورم جهانی: این اختلالات، موجی از نگرانی‌های تورمی را در کشورهای غربی و آسیایی برانگیخت و ثابت کرد که امنیت هرمز، مستقیم‌ترین پیوند را با قیمت کالاهای مصرفی در کشورهای دوردست دارد.

پذیرش ضرورت؛ واقع‌گرایی اروپایی

نکته قابل‌توجه در این میان، واکنش کشورهای اروپایی بود. در حالی که اسرائیل و دولت وقت آمریکا همچنان بر رویکردهای سخت‌گیرانه تأکید داشتند، دولت‌های اروپایی که بیشترین آسیب را از افزایش قیمت‌های انرژی و اختلالات زنجیره تأمین دیده بودند، آمادگی خود را برای پرداخت عوارض عبور به ایران اعلام کردند. این تصمیم نشان‌دهنده یک شکاف جدی در جبهه غرب بود: اروپایی‌ها ترجیح دادند به جای همراهی با سیاست‌های تنش‌زای واشنگتن که هزینه‌های اقتصادی‌اش را خودشان پرداخت می‌کردند، راه تعامل عملی با تهران را در پیش بگیرند.

این فصل نشان می‌دهد که «هرمز» چگونه از یک نقطه تنش، به تثبیت‌کننده جایگاه جدید ایران در نظام اقتصادی جهان تبدیل شد و هژمونی دریایی غرب را با چالشی بی‌سابقه روبه‌رو کرد.

در فصل سوم به بحث «بیداری تلخ اسرائیل و شکست استراتژیک» بر اساس مستندات موجود، به بررسی وضعیت رژیم صهیونیستی و پیامدهای درونی آن می‌پردازیم.