چگونه در فضای مجازی قربانی عملیات روانی نشویم؟

به گزارش جام جم آنلاین عملیات روانی، برخلاف تصور رایج، همیشه با انتشار اخبار کاملاً دروغین انجام نمی‌شود. گاهی تنها با انتخاب بخشی از واقعیت، حذف بخش دیگری از آن، استفاده از تیترهای احساسی یا انتشار اطلاعات ناقص، ذهن مخاطب به سمتی هدایت می‌شود که تصمیم‌ها و قضاوت‌های او تحت تأثیر قرار گیرد.در چنین شرایطی، مهم‌ترین ابزار دفاعی جامعه نه فیلترهای فنی، بلکه «سواد رسانه‌ای» است؛ مهارتی که به مخاطب کمک می‌کند پیش از باور کردن یا بازنشر یک محتوا، چند پرسش ساده اما اساسی از خود بپرسد: منبع این خبر کجاست؟ آیا رسانه دیگری نیز آن را تأیید کرده است؟ زمان انتشار آن چه زمانی بوده؟ آیا تصویر یا فیلم منتشرشده مربوط به همین رویداد است یا از حادثه‌ای دیگر بازنشر شده است؟

یکی از رایج‌ترین شیوه‌های عملیات روانی، تحریک احساسات مخاطب است. هرچه یک پیام بیشتر بر ترس، خشم، نفرت یا هیجان تکیه کند، احتمال انتشار آن نیز افزایش می‌یابد. در چنین مواقعی، بهترین واکنش، مکث کردن است؛ چند دقیقه تأمل پیش از بازنشر یک محتوا، می‌تواند از گسترش شایعات و ایجاد نگرانی‌های بی‌دلیل جلوگیری کند.

نباید فراموش کرد که هر کاربر شبکه‌های اجتماعی، علاوه بر دریافت‌کننده اطلاعات، یک رسانه نیز محسوب می‌شود. بنابراین مسئولیت اجتماعی کاربران تنها به مطالعه اخبار محدود نیست؛ بلکه نحوه انتشار و بازنشر محتوا نیز بخشی از مسئولیت رسانه‌ای آنان است.کارشناسان ارتباطات بر این باورند که جامعه‌ای با سواد رسانه‌ای بالاتر، در برابر شایعات، اخبار جعلی و عملیات روانی آسیب‌پذیری کمتری دارد. آموزش این مهارت باید از خانواده و مدرسه آغاز شود و در دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و حتی محیط‌های کاری ادامه پیدا کند؛ زیرا سواد رسانه‌ای دیگر یک مهارت لوکس نیست، بلکه ضرورتی برای زندگی در عصر ارتباطات است.در نهایت، آرامش اجتماعی بیش از هر چیز به رفتار آگاهانه کاربران وابسته است. هر بار که پیش از انتشار یک خبر، منبع آن را بررسی می‌کنیم، هر بار که از بازنشر مطالب هیجان‌زده و تأییدنشده خودداری می‌کنیم و هر بار که حقیقت را بر سرعت انتشار ترجیح می‌دهیم، گامی مؤثر در افزایش امنیت روانی جامعه برداشته‌ایم؛ گامی کوچک از سوی هر فرد، اما با اثری بزرگ برای همه.