کنکاشی در برنامه های آموزشی و علمی تلویزیون

برنامه های علمی که روی آنتن می روند، با ارائه آخرین گزارش ها و خبرهای روز، بینندگان ، پژوهشگران و حتی متخصصان زیادی را جذب لحظات بارآور خود می کنند، به این موفقیت اضافه کنید پخش برنامه های علمی جدید در حوزه های مختلف که ابتدا با زبان اصلی (از شبکه 4) پخش شده پس از مدت زمان اندکی با زیرنویس یا دوبله فارسی ، ذهنهای کنجکاو را سیراب می سازند.برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی عمومی در حوزه کامپیوتر و سیستم های عامل جدید همچنین آگاهی از دستاوردهای تازه و اختراعات در حوزه رسانه ، فضای بینشی جامعه را ارتقا بخشیده که به این مهم باز هم می توان ارائه یک شبکه ویژه را به نام آموزش افزود. این شبکه اگرچه در ابتدای کار با پخش فراوان برنامه های مستند حیات وحش و بسیاری برنامه های پیشتر پخش شده ، آغاز کرد، اما اکنون جوهره فعالیتش را بر آموزش حوزه های مهمی مانند «کانال های مهارت ، دانشجو، حرفه و فن ، رشد، زبان آموزی و غیره» متمرکز ساخته است . مثلا عناوین وسوسه انگیز زیر برای ذهن های کنجکاو، ساعتهای زیادی از این شبکه ویژه «آموزش» را در برگرفته ، عنایت بفرمایید: فلسفه هنر و زیبایی شناختی ، آموزش گرافیک و رایانه ، علم جلوه های ویژه ، داستان های کهن پارسی ، مستند دور دنیا، از تعمیر لوازم خانگی تا... خوداشتغالی ، درسهای مقاطع مختلف و الی انتها. فیلسوف بزرگ معاصر و مرید هایدگر یعنی «گادامر» زمانی درباره تلویزیون گفته بود تنها کاری که یک روشنفکر در قبال برنامه های تلویزیونی می تواند انجام دهد این است که پیچ آن را بچرخاند و خاموشش کند یا به قول امروزی ها دکمه اش را فشار دهد. اما با عناوینی که عرض شد حضور مخاطبان بزرگوار، باید نوشت واقعا به نظر می رسد ساعاتی که پای تلویزیون می گذرد می تواند پر از موارد آموزنده باشد، حتی بسیاری اصحاب هنر، فرهنگ وعلم برای برخی برنامه های حوزه تخصصی شان وقت می گذارند و برنامه ریزی می کنند تا بر آگاهی و بینش علمی و بصیرت شان بیفزایند و اطلاعات علم روز را از دست ندهند. زمانی پخش برنامه های علمی روزآمد «نوبر» بود اما اکنون با اطمینان خاطر می توان در حوزه های فراوانی از رسانه فراگیر تلویزیون اطلاع کسب کرد. برنامه های گوارا و دلچسب ، مخاطب پسند و به روزی مانند: خانواده جهانی ، چهارسوی علم به دو زبان ، آسمان شب ، فناوری نانو، جاذبه گلها، راز آفرینش ، مستند 5 و برنامه های پژوهشی دیگری مثل اسکوئیدها و غیره.

یک اندوه علمی !

در سراسر جهان می گردیم. تلویزیون ما را از زیبایی های کوهستان ها تا اعماق آبها و... آگاه می کند، آن قدر که از قاره ها و مستندهای خارجی آشناییم با ایران خودمان بیگانگی علمی غریبی داریم . بی.بی.سی برنامه عجیبی تهیه کرده که جدای از تیتراژ زیبای این برنامه ، دیگر هیچ اطلاع علمی ویژه و تازه یا پژوهش خاصی در قسمتهای مختلف این سلسله انگلیسی ارائه نشده است .گویا انگلیسی ها فقط از ایران نقشه برداری خاصی ! به اسم ساخت برنامه مستند کرده باشند. نگویید سیاه نمایی می کنیم ، نه ! دوربین ناگهان از یک عقاب در شمال به منابع معدنی جزایر قشم و... پر می کشد، سپس جغدی در تخت جمشید، ملخی شکار می کند، آنگاه قوچی در کوه های زاگرس ، سرگردانی اش را به مدد دوربین تصویربرداران انگلیسی به مارهای خطرناک جنوب خراسان پیوند می دهد. ما فقط شاهد چندین گونه جانور بودیم ، بدون هیچ اطلاعی از نوع «زیستگاهی» حتی در سطح ابتدایی یا اطلاع عمومی ؛ اما همه شیارها، قله ها، راههای قدیمی و متروک شده ایران ، کاروانسراها و... در فیلم به اصطلاح مستند، منعکس شده بود. با این همه دریغ از کمی اطلاعات علمی ! شرح این خون جگر بگذار تا...

دقیق و عمیق

حالا دقیق و ریزبینانه سخن می گوید؛ منظورم بیننده ای است که برنامه های علمی (حوزه طرف علاقه و توجه اش) را دنبال می کند و پخش کانال های مختلف را پی می گیرد. این حسن و مزیتی است که نمی توان آن را نادیده گرفت و برای هرچه بیشتر شدن چنین پخشهایی و تهیه هرچه فراوان تر چنین برنامه هایی (چه زیرنویس ، چه دوبله) باید به دست اندرکاران احسنت و خسته نباشید گفت و به این مساله اشاره کرد: هدف گذاری در پخش ، اختصاص روزهای ویژه به حوزه های ویژه ، ساعتهای مشخص برای برنامه های دوبله یا زیرنویس و چنین برنامه هایی بخوبی می تواند برآیند بینشی و علمی «ذهن جامعه» را فراتر برده و اندیشمندان و پژوهشگران را بیش از پیش به حوزه های تصویری علاقه مند سازد و جدا از مجلات تخصصی ، برنامه های مشخص تلویزیون را در کادر هفتگی پژوهش هاشان قرار بدهند. مثلا اعماق اقیانوس ها، زمین شناسی ، جانوران بزرگ خشکی زی (بری)، فضاهای مربوط به نانو و غیره ؛ به طوری که روزهای معینی به آن اختصاص دهند و در فصلهای گوناگون بین برنامه ای ، از شبکه های مختلف اعلام و تبلیغ شوند. ذهن بسیاری از خلاقان ، روشنفکران ، پژوهشگران ، هنرمندان و اندیشگران جامعه را بیش از پیش با رسانه تلویزیون آشتی داده نزدیک می سازد. امید که این دانشگاه با برنامه ریزی های دقیق و جذاب ، جلوه ای نوین بیابد.

علی مظاهری