سامانه ای برای درجه بندی فرشها

آنهایی که به فرش علاقه دارند و یا از آن سررشته دارند، می دانند که درجه بندی فرش از سوی افراد خبره ای که دانش این کار را دارند، انجام می شود.

کد خبر: ۱۳۰۵۹۸

به طور مثال ، روند درجه بندی درخصوص فرشهای ماشینی به این صورت است که فرشها بدقت رویت و عیوب آن که ممکن است در مراحل مختلف تولید ایجاد شده باشد، تعیین می شود. پس از آن نیز جدول های درجه بندی برای تولیدات هر یک از کارخانجات تنظیم می شود.حال یکی از دانش آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر با طراحی نرم افزاری ، فرش ماشینی را درجه بندی و عیوب آن را تعیین کرده است. در واقع در این نرم افزار هر گروه از عیوب فرش براساس تاثیری که بر کیفیت و ظاهر فرش دارند، وزن دهی و درجه آن تعیین می شود. گفتگوی ما را با مهندس نوشین همتی بخوانید.

اصولا درجه بندی فرشها تاکنون بر چه اساسی صورت می گرفته است؛ عیوب فرشها شامل چه مواردی می شود؛
هم اکنون درجه بندی فرش ماشینی از سوی افراد خبره ای که دانش این کار را دارند انجام می شود. به این صورت که پس از مرحله تولید، فرش وارد سالن کنترل کیفیت و روی میز درجه بندی پهن می شود. سپس بدقت رویت و عیوب آن مشخص می شود. این عیوب ممکن است در مراحل مختلف تولید فرش ایجاد شده باشد. پس از مرحله تشخیص عیب نوبت به تصمیم گیری راجع به درجه فرش ماشینی می رسد. هر یک از کارخانجات تولید فرش ماشینی دارای جدول درجه بندی مخصوص به خود هستند که درآن سطوح عیب مربوط به هر یک از درجات ، ذکر شده است.
عیبی که از سوی فرد خبره رویت شده است ، طبق این جدول درجه فرش را مشخص می کند.
در واقع در کارخانجات طبق عیبی که بیشترین درجه را ایجاد می کند، درجه کیفیت اعلام می شود. در صورتی که انتظار می رود ترکیب عیوب هر چند با سطح کیفیت بالا روی درجه فرش موثر باشد. سامانه طراحی شده در این تحقیق براساس ترکیب عیوب تشخیص داده شده ، عملیات درجه بندی را انجام می دهد.برای دریافت دانش اولیه درجه بندی فرش ، از اطلاعات افراد متخصص در این زمینه و جداول درجه بندی 3 شرکت فرش ماشینی استفاده شد.
هر یک از عیوب در جدول درجه بندی کارخانه دارای سطوح مخصوص به خود است . به عنوان مثال ، درباره عیب شکستگی نقشه ، فرش درجه یک این عیب را نباید داشته باشد. فرش درجه یک و نیم تا یک سانتی متر، فرش درجه 2 تا 3 سانتی متر و فرش درجه 3 بیش از 3 سانتی متر این عیب را دارند.
روند درجه بندی در دیگر کارخانجات به همین صورت و البته از سوی جدول درجه بندی مخصوص همان کارخانه صورت می گیرد.

این درجه بندی ها معرف چه خصوصیاتی از فرش است؛
درجه فرش معرف کیفیت تجاری فرش است.

چه اشکالاتی بر این نوع درجه بندی وارد است؛
در جدول درجه بندی ترکیب عیوب و تاثیر آن بر کیفیت فرش ذکر نشده است . همان طور که می دانیم ، در کارخانجات بر اساس بزرگترین عیب موجود در فرش کار درجه بندی انجام می شود ولی تمام عیوب بر کیفیت فرش موثرند. با توجه به این که انسان در تصمیم گیری هایش دچار مشکلاتی چون خطا، خستگی ناشی از تکرار و سرعت کم است ، همچنین به یاد داشتن عیوب متنوع فرش و سطوح آنها برای انسان کار آسانی نیست. در این سامانه با استفاده از وزن دهی به عیوب فرش بر اساس تمامی عیوب آن درجه بندی می شود.

طرح نرم افزاری پیشنهادی شما برای رفع این عیوب چیست و بر چه مبانی استوار است؛
در این سامانه سعی شده است درجه بندی فرش بر اساس ترکیب عیوب فرش باشد. در جدول درجه بندی ترکیب عیوب و تاثیر آن بر کیفیت فرش ذکر نشده است. برای این منظور همان طور که گفته شد عیوب فرش به چند گروه مشخص تقسیم بندی شدند. سپس به هر گروه از عیوب بر اساس تاثیری که بر کیفیت و ظاهر فرش دارد، وزن دهی شد که به آن در این تحقیق وزن گروه گفته می شود.

درجه بندی فرش ماشینی

قالی های تکمیل شده را می توان به روال ذیل درجه بندی نمود:
قالی را می توان درجه 1 (درجه S) شناخت که دارای ویژگی های زیر باشد:
- تکرار سیلندر نداشته باشد.
- اندازه نقشه کامل و بدون عیب باشد.
- زیردست قالی خوب باشد.
- اختلاف طول فرش در مقایسه با استاندارد تا 5 درصد باشد.
- مقدار آهار مصرفی در متر مربع قالی مطابق استاندارد باشد.
- اختلاف ارتفاع خاب تا 10 درصد داشته باشد.
- ارتفاع در سطح قالی یکسان باشد.
- تیغ خوردگی نداشته باشد.
- کسری خاب نداشته باشد.
- نخ خاب اضافی نداشته باشد.
- خاب سوختگی نداشته باشد.
- پارگی نخ خاب سرتاسری نداشته باشد.
- پارگی و سوراخ نداشته باشد.
- حداکثر 5 سانتی متر رفویی غیرقابل رویت داشته باشد.
- وصله نداشته باشد.
- روزدگی آهار نداشته باشد.
- پارگی تار نداشته باشد.
- اشتباه طراحی نداشته باشد.
- خرابی کارت ساده بافی نداشته باشد.
- قلاب خوردگی در پشت قالی نداشته باشد.
- ریشه و زیگزاگ بدون عیب باشد

به هر سطح از عیوب نیز وزنی اختصاص داده شد که آن را نیز با نام وزن سطح می خوانیم. سپس با استفاده از یک تابع خطی مجموع تاثیر عیوب موجود در فرش را محاسبه کرده و درجه فرش را اعلام می کنیم.

مجموعه اطلاعات چگونه و با استفاده از چه سیستمی جمع آوری می شود؛
تشخیص عیب یک عمل بسیار مهم است و دارای پیچیدگی خاصی است که تجربه زیادی را لازم دارد و نیازمند «دانش قضاوت کردن» مهندسین تولید و متخصصین ناظر بر فرآیند است. عمل مهندسی دانش ، جمع آوری «دانش قضاوت» مربوطه در موارد پس از تشخیص عیب و صریح کردن نحوه قضاوت است. در طول فرآیند مهندسی دانش ، راهبردهای تصمیم گیری متخصصین ، نحوه استدلال آنها و قوانین سرانگشتی را که متخصصین در حل مساله به کار می برند، استخراخ می شوند و در پوسته سامانه خبره پیاده سازی می شوند. اکتساب دانش در 2 مرحله انجام می شود، در مرحله اول یک تصویر کلی از مساله به دست می آید بدون این که به جزییات مساله کاری داشته باشیم. در این مرحله سامانه درجه بندی فرش و عیوب آن شناخته می شود. هر کارخانه تولید فرش ماشینی دارای جدول درجه بندی مخصوص به خود است که در آن هر عیب به همراه سطوح آن ذکر شده است که بر اساس افزایش شدت سطوح هر عیب ، فرش درجه بندی می شود.
مرحله دوم اکتساب دانش ، پس از پیاده سازی اولیه پایگاه دانش صورت می گیرد. در این مرحله قواعد با جزییات بیشتری به سامانه اضافه می شود. در پایگاه دانش عیوب بر اساس تواتر اتفاق افتادن آنها آورده شده است.

منظور از درجه بندی و تعیین عیوب در این سیستم چیست؛ این عیوب چگونه در سیستم شناسایی می شوند؛
درجه بندی در واقع ملاک میزان کیفیت فرش ماشینی است. پس از رویت فرش از سوی افراد عیوب شناخته می شود. عیوب را کاربر به سیستم منتقل می کند. در واقع کاربر نیاز ندارد جدول درجه بندی را به خاطر بسپارد.

آیا کاربرد آن نیاز به کاربر حرفه ای دارد؛
خیر. در طراحی این نرم افزار سعی شده است که هر کاربری که با عیوب فرش آشنایی کمی دارد، براحتی کار درجه بندی را انجام دهد.