تلاش خلاقانه برای ارتباط با مخاطب

خاک تابان مجموعه ای نمایشی است که در آن به یکی از زبدگان فرهنگی خطه اصفهان می پردازد و به همت شبکه اصفهان و شهرداری این شهر تهیه و از شبکه 2 سیما پخش شد.

کد خبر: ۱۲۲۳۲۳

در هر قسمت این مجموعه با روایت زندگی گهربار یکی از مشاهیر بزرگ این خطه که اغلبشان شهرت ملی و گاه فراملی دارند ، مخاطبان با پیشینه فرهنگی و تاریخی این بزرگان آشنا شدند. شهر اصفهان که در مرکز فلات ایران واقع شده یکی از شهرهای کهن محسوب می شود. خاک حاصلخیز و وجود زاینده رود در همه دوره های گذشته به عنوان یکی از مراکز مهم فعالیت های نژاد آریایی در این محدوده شناخته شده است. در داستان ها ، بنای شهر را به کیکاوس و عده ای از مورخان به طهمورث دیوبند ، سومین پادشاه پیشدادی نسبت داده اند.
به گفته مورخان ، این شهر حتی پیش از پادشاهی هخامنشیان ، شهری آباد بوده ، سپس به صورت اقامتگاه تابستانی شان درآمده است. اصفهان در زمان حکومت اشکانیان و ساسانیان متجاوز از 900 سال مرکز استانی بزرگ در میانه کشور بوده است ؛ این شهر در زمان سلطنت شاه عباس اول با ساخته شدن بناهای بسیار و زیبا در اشکال گوناگونی نظیر کاخ ، مقبره ، مسجد ، کاروانسرا ، معابر و پل به اوج و عظمت خود رسید.
اگرچه بیشتر مردم با دیدن و یا شنیدن نام «اصفهان» بناهای پرشکوه آن را به یاد می آورند اما خاک تابان چهره دیگری از شوکت و غنای این خطه را به ما نمایاند. این برنامه نشان داد که اصفهان نه تنها مهد هنر اسلامی ؛ بلکه زادگاه و پرورشگاه پرفروغ عالمان و اندیشمندان در عرصه های گوناگون ، از هنر و معماری گرفته تا فلسفه و علوم دینی بوده است.
میرزا ابوالقاسم فندرسکی ، ملامحمد تقی مجلسی و دخترش آمنه بیگم ، محمدباقر مجلسی ، شیخ محمدحسن بن شیخ محمدباقر اصفهانی (صاحب جواهر) ، میرزای نائینی ، آیت الله سیدابوالحسن اصفهانی ، حاج محمد ابراهیم کلباسی ، آقا حسین خوانساری ، فاضل هندی ، جهانگیرخان قشقایی و میرزا رفیع الدین نائینی اصفهانی را می توان تعدادی از همان ستارگانی دانست که از آسمان خطه خجسته اصفهان تابیدن گرفته ، فروغی جاودانه یافتند.
از این میان آرامگاه تعدادی از آن نخبگان در گورستان بابارکن الدین ، معروف به تخت فولاد بوده ، خاک تابان در پی آن بود تا در هر قسمت نقاب از رخ نورانی آنانی بردارد که در این محل آرمیده اند. تلاش این مجموعه را در نمایاندن چهره های سترگ علمی ، دینی و هنری را باید از نظرهای گوناگون قدر و ارزشمند دانست.
نخست آن که کوشش شبکه اصفهان برای نمایش بخشهایی از تاریخ و فرهنگ این خطه را می توان گامی موثر درخصوص اهداف منطقه ای و بومی اش ارزیابی کرد و دیگر آن که پخش آن از شبکه 2 سیما مخاطبان بیشتری را با گذشته عمیق و تعالی بخش خویش پیوند داده و می دهد. بیان موضوع از طریق ساختاری نمایشی ، تلاشی خلاقانه و مسوولانه برای تعمیق ارتباط با بینندگان محسوب می شود ، ضمن این که به کارگیری بازیگران خبره و توانمندی نظیر داریوش ارجمند و جمشید مشایخی را در راستای اثرگذاری بیشتر این مجموعه نباید از نظر دور داشت. به پرداخت هنری و محتوایی فیلمنامه که در چارچوب شخصیت های مختلف و رفت و برگشت بین گذشته و حال شکل گرفته ، می توان نگاههای متفاوتی داشت. متن ، اگرچه از آن رو که تلاش داشته بین زمان معاصر و گذشته پیوند برقرار کند ، مثبت تلقی می شود ، اما این که این جهتگیری از نظر دراماتیکی از چه استحکام و اثرگذاری ای بهره مند بوده ، نیازمند باریک بینی و مجال بیشتری است.
با این حال درخصوص محتوای آن ، بیان این نکته ضروری است که با در نظر گرفتن نخبه گرایانه بودن موضوع و این که تماشاگران این گونه مجموعه ها افرادی هستند که از معرفت و علائق بیشتری برخوردارند ، مطلوب تر آن بود که از کلی گرایی پرهیز کرده ، هنگام طرح شخصیت موردنظر ، جزییات وسیع تر ، به روز و راهگشاتری از دیدگاه های ایشان منعکس شود.
به عنوان نمونه ، در برنامه ای با موضوع میرزا رفیع الدین نائینی اصفهانی ، حکیم معروف قرن 11 هجری قمری ، اطلاعاتی که از وی ارائه می شود ، در این حد و حدود است که مثلا درمی یابیم ، وی شاگرد شیخ بهایی یا استاد محمدباقر مجلسی و در آن دوران سرآمد علومی نظیر حکمت ، فقه و اصول بوده است. تاکید بر دیدگاه های خاص آنان بویژه نظراتی که می تواند گرهی از مشکلات انسان امروز بگشاید و به طور کلی از نگاه جامعه و جهان کنونی به اندیشه ها و خصال معنوی گذشتگان پرداختن ، بی شک آثاری همچون خاک تابان را غنای بیشتری خواهد بخشید.