جایگاه انیمیشن در روایت عاشورا

جدا از ارزش‌های دینی و اعتقادی زندگی امامان معصوم(ع)، روایت شهادت امام حسین(ع) از لحاظ دراماتیک جایگاه بخصوصی دارد. حماسه‌ای کامل از نبرد خیر و شر، صداقت در مقابل خیانت، شجاعت در برابر خشونت، معصومیت، مظلومیت و تقریبا تمام عناصر قهرمان و ضد قهرمان . طی دهه‌های گذشته کارهای ارزشمندی درباره حماسه عاشورا به شکل انیمیشن ساخته شده است.

انیمیشن‌هایی مانند بنت‌الکرام، عاشوراییان، هیهات‌منا‌الذله، طلائیه، وصال و.... ارتباط مستقیمی که انیمیشن با مخاطب خود برقرار می‌کند و امکان حرکت به لایه‌های پنهان یک اثر نمایشی که از قابلیت‌های انیمیشن است. به همراه امکان ساخت صحنه‌های عظیم که در فیلم زنده خیلی پرهزینه است باعث می‌شود انیمیشن روایتگر بهتری برای داستان‌های عمیق باشد .

استفاده از استعاره در تصویر و تلفیق فضاهای ذهنی برای بیان این داستان‌ها موجب شده امکان سوءبرداشت از تصاویر واقعی در انیمیشن کمتر باشد. هنرمند انیمیشن می‌تواند فارغ از مقتضیات دنیای واقعی در دنیای خیال احساسات درونی و ناب خود را به تصویر درآورد و حرفی را بزند که در تصویربرداری زنده ارائه آن بدون واسطه‌های فیزیکی امکان‌پذیر نباشد.

کارهای بسیاری درباره عاشورا ساخته شده اما این حجم در مقابل عظمت این واقعه بسیار کم است. شاید یکی از دلایل، نگاه کمالگرایانه به این موضوع است که در ساخت یک انیمیشن که یک تجربه هنری است ایجاد تردید می‌کند. انگار هنرمند از خود و هنرش مطمئن نیست که بتواند از عهده همچنین سوژه‌ای برآید. راه حل اما ساخت تعداد زیادی از آثار است و سپس انتخاب بهترین آنها و عدم نمایش کارهایی که با تمام تلاش هنرمند نتوانسته‌اند به نتیجه برسند در مورد سوژه «ژاندارک» تا به حال 12 فیلم سینمایی ساخته شده اما از لحاظ تاریخ سینما فقط دوسه اثر واجد ارزش شناخته شده است یا فیلم‌هایی که درباره حضرت مسیح(ع) ساخته شده است تعداد قابل ملاحظه‌ای است. پس نباید از تجربه یک هنرمند واهمه داشت و باید اجازه داد کارهای انیمیشن زیادی در مورد این حماسه ساخته شود و هر هنرمند از موضع خود به این موضوع نگاه کند.

مورد بعدی تحقیقات کاربردی و جدی در مورد موضوع عاشوراست که باید در مراکز دینی انجام شود یا اگر انجام شده در دسترس قرار گیرد. در تجربه‌ای که طی سالیان پیش انجام شد تعدادی از روحانیون به نوعی درس خوانده رشته هنرهای نمایشی هستند. این گروه می‌توانند کمک‌های بزرگی به این مقوله بکنند .

انیمیشن هنری است که می‌تواند در مراحل پیش تولید نتیجه نهایی آن را تا حدود زیادی شناخت. تولید متون نمایش برای انیمیشن می‌تواند اولین قدم باشد. ایجاد گروه‌های مشاوره و بازخوانی فیلمنامه، چاپ فیلمنامه‌ها و خوانده شدن آنها توسط گروه مخاطب هدف حرکت پایه مهمی است .هرچه هست این سوژه یکی از مهم‌ترین سوژه‌های جهان تشیع است که اگر ما روی آن کار نکنیم حتما دیگران از آن استفاده خواهند کرد. اما با برداشت‌های خود و مصادره مضمون آن برای مقاصد نامعلوم .

رضا تقدسی، تهیه‌کننده آثار انیمیشن