تنوع زیستی ارزشمندترین گنجینه حیات

کشور ما نیز به دلیل چند دهه اصرار بر رشد اقتصادی به هر قیمت، واجد یکی از بالاترین نرخ‌های طبیعت زدایی و تخریب تنوع زیستی است. از سوی دیگر ریشه کنی فقر به عنوان یک راهبرد نظام جمهوری اسلامی نیازمند شرایطی است که تولید پایدار غذا از ارکان آن محسوب می‌شود و حفظ زیست بوم‌های طبیعی برای تامین منابع تولید ضروری است.

اعتبارات سازمان‌های متولی حفاظت از طبیعت نیز نشان می‌دهد هرساله بودجه‌های کلانی برای احیای مناطق تخریب شده یا در معرض تخریب تخصیص داده شده که سهم زیادی از درآمد ملی را بلعیده ولی همچنان گونه‌های بومی گیاهی و جانوری در مناطق حفاظت شده در محاصره هستند و خدمات فراوانی از جمله گرده‌افشانی کاهش شدید داشته است. همزمان افزایش گونه‌های بیگانه مهاجم، علاوه بر اختلال در تجارت و حمل و نقل فرامرزی، امنیت غذایی کشور را نیز تهدید می‌کند. گزارش‌های جدید نشان می‌دهد در یکی از کشورهای آسیایی اعتبارات مورد نیاز برای احیای حدود 20درصد از پوشش جنگلی در مناطق معتدله بالغ بر پنج برابر درآمدهای ناشی از تبدیل آنها به زمین کشاورزی است در حالی که به دلیل توسعه زراعت تک‌محصولی، تنوع گیاهان بومی که ذخایر ژنتیکی جهانی محسوب می‌شوند به یک‌سوم کاهش یافته است.

آینده‌پژوهان بر این باورند توان امروز بشر برای کنترل آثار مخرب نابودی طبیعت به حدی ناچیز است که نگرانی‌های امنیتی ناشی از شوک‌های اجتماعی و اقتصادی را تشدید می‌کند و سیاست‌ها و اقدامات نابخردانه می‌تواند منافع کشورها و حتی امنیت جهانی را تهدید کند. در این شرایط سیاستگذاران باید پیچیدگی و پویایی تعامل متقابل انسان و طبیعت را به رسمیت بشناسند وگرنه ادعای توسعه، صرفا کارکردهای کوتاه‌مدت سیاسی و رسانه‌ای خواهد داشت.

دکتر اصغر محمدی فاضل

کارشناس محیط زیست