چشم انداز تراز تجاری کشور

اقتصاد ایران از ناحیه سیاسی شدن بیش از حد فضای تصمیم گیری کشور لطمات و خسارات فراوانی را تجربه کرده و می کند یکی از این خسارت ها آن است که کنکاش ، غور و بررسی در واقعیات پدیده هایی که در عرصه اقتصاد حادث می شوند مغفول می ماند

کد خبر: ۱۰۶۴۱

زیرا تعداد زیادی از کسانی که می توانند بحث علمی کنند، ترجیح می دهند به منظور اجتناب از جناحی و سیاسی تلقی شدن خودشان در جامعه ، اصولا خود را منزوی کنند و سخنی به میان نیاورند نتیجه این که در بحبوحه رواج مباحث سطحی سیاسی و باندی ، مطالب مناسب اقتصادی و بازرگانی ناگفته می ماند و چون فرصت طلبی از جمله عوارض فضای تنگ و محصور انتقاد و سازنده است ، گاه دیده می شود کسانی ، قهرمانان ارائه راه حل های اقتصادی می شوند که در مواردی خودشان هم باور ندارند که چنین باشند. در کنار این پدیده ، می توان به عنوان مثال یکی از موارد نه چندان مطرح و احتمالا مغفول را درخصوص تراز تجاری کشور در سالهای اخیر ذکر کرد.بررسی آمارهای مربوط به صادرات کالا و همچنین واردات کالا به کشور بیانگر آن است که متاسفانه ما هر چند با رشد واردات و همچنین رشد صادرات مواجه بوده ایم ؛ اما تراز تجاری کشور منفی است ؛ بدین معنا که حساسیت های ما در واردات کالا به کشور چندان معنی دار نیست و این معنی دار نبودن ، نه از آن روست که کشور به دنبال افزایش صادرات از طریق جایگزینی واردات است ؛ زیرا این مقوله با سیاست رسمی دولت و برنامه سوم توسعه مغایرت دارد و کشور در این سالها صرفا به دنبال افزایش صادرات بوده است ؛ بلکه به آن دلیل است که اقتصاد دولتی متکی به درآمدهای نفتی ما، برای تحصیل ریال مورد نیاز خویش ، چاره ای جز فروش ارز ناشی از نفت ندارد و بدیهی است دلارهای به فروش رسیده یا باید مصروف واردات شود و یا از کشور خارج گردد.به عبارت دیگر، ردپای واردات زیاد به کشور را باید در مجاری تامین بودجه دولت از طریق فروش ارزهای نفتی جستجو کرد. بدین ترتیب ما با روند رو به رشدی در واردات کالاها به کشور مواجه ایم که تراز تجاری ما را مناسب نشان نمی دهد )بدیهی است صادرات نفت در بحث فعلی دخالت ندارد( و این نکته هر چند در مقادیر و مبالغی از آن قابل اجتناب نیست ؛ اما در حقیقت به معنی ایجاد اشتغال و ارزش افزوده برای اقتصادهایی است که تراز تجاری آنها با ما از ناحیه ما منفی و از ناحیه آنها مثبت است . اکنون اگر مشکل بیکاری جوانان ایرانی ، اعم از تحصیلکردگان دانشگاه و نیروی کار ساده را در نظر بگیریم ، بخوبی متوجه عمق فاجعه ای می شویم که روند در حال طیشدن فعلی اقتصاد ما را ترسیم می کند. طی سالهای 1378 تا1380 ، عملکرد تراز تجاری مربوط به 40 کشور عمده طرف معامله با جمهوری اسلامی ایران بیانگر آن است که این تراز در سال 78 مبلغ 8579 میلیون دلار و در سال 79 مبلغ نه هزاروهفتصدوهفتادوپنج میلیون دلار و در سال 1380 مبلغ 12693 میلیون دلار بوده است . منفی بودن ارقام بیانگر منفی بودن تراز تجاری کشور است این واقعیات چندان قابل دفاع نیستند؛ زیرا درست است که افزایش حجم واردات به خودی خود واجد جنبه منفی نیست ؛ اما این افزایش باید به گونه ای باشد که با افزایش بیشتری در صادرات ، منجر به مثبت شدن تدریجی تراز تجاری کشور شود؛ مقوله ای که متاسفانه چشم انداز مناسبی را نشان نمی دهد.