ایران؛ شاه کلید اقتصادی چین و هند

در این زمینه بسیاری از کارشناسان می‌گویند: چین و هند با توجه به سیاست‌های اقتصادی خود برای دستیابی به بازارهای بین‌المللی و افزایش سهم درآمدهای صادراتی خود خارج از مرزهای کشورشان اکنون به این نتیجه رسیده‌اند که ایران شاه‌کلید تجارت خارجی آنها بخصوص برای دستیابی به بازار اروپاست.

به این ترتیب دو غول اقتصادی در شبکه‌های شاهراه‌های زمینی و دریایی برای رسیدن سهم بازار بیشتر در دنیای غرب به میدان رقابت افزایش سرمایه‌گذاری‌خود در ایران وارد شده‌اند. به این دلیل که ایران را نقطه کلیدی اتصال هر یک از پروژه‌های راه‌آهن اصلی آسیا به اروپا توسط چین و مسیر دریایی توسط هند می‌دانند.

نادگ رولاند، رئیس مرکز امنیت و سیاست خارجی در نهاد ملی تحقیقات آسیایی در این باره گفت: «برای چین دسترسی به نفت ایران و ادامه مشارکت در این زمینه و همچنین توسعه بنادر برای پیوند بین تمام مناطق پیرامونی آسیا با خود مطرح است.» طرح راه ابریشم جدید چین، گستره 65 کشور را شامل می‌شود و ایجاد قطار سریع‌السیر بین تهران و مشهد در چارچوب این طرح قرار دارد. چین برپایه این طرح می‌خواهد زمان حمل کالای تولیدی خود به آسیای مرکزی، ایران و خاورمیانه تا اروپا را از راه زمینی به نصف زمان مسیر دریایی کاهش دهد . رونالد در این باره گفت: «برای برخی از این کشورها بسیار جذاب است ببینند چینی‌ها علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در پروژه‌هایی هستند که برای توسعه آن کشورها بسیار مهم هستند. ایجاد زیرساخت نمونه‌ای از آن است.»

از سوی دیگر، طرح جایگزین هند، به توافق بین دهلی نو و تهران برای توسعه بندر چابهار در سیستان و بلوچستان بستگی دارد. هند می‌خواهد از این بندر به راه آهن
جنوب ـ شمال که ایران هم اکنون در حال تکمیل آن است، متصل شود تا کالاهای خود را با دور زدن پاکستان با هزینه و زمانی حدود 30 درصد کمتر به روسیه و اروپا برساند.

این برنامه در چارچوب طرح هند برای باز کردن دالانی به ایران، روسیه، مناطق قفقاز و آسیای میانه به عنوان طرح جایگزین در برابر راه ابریشم جدید چین است.

به نوشته برخی رسانه‌های هندی، حضور نتین گدکری، وزیر حمل و نقل هند به عنوان نماینده کشورش در مراسم تحلیف دومین دوره ریاست جمهوری حسن روحانی در تهران، نشانگر اهمیت برنامه دهلی‌نو برای توسعه بندر چابهار ایران است.

ماتیو گودمن، مشاور در حوزه اقتصاد آسیا در مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در این خصوص گفت: «من فکر می‌کنم آنچه به دنبال انجامش هستند، این است که انواع رقابت‌های مثبت از طریق این زیرساخت‌ها هدایت شوند. در مجموع به نظرم این نوع رقابت سالم است. این به طور کلی، زیرساخت‌های بهتر، ارتباطات و مزایای بیشتری برای افراد بیشتری فراهم خواهد کرد. اما خطراتی هم دارد.»

کارشناسان معتقدند این رقابت و اصطکاک چین و هند ممکن است خطراتی به خاطر مشکلات مرزی دیرینه دو کشور در پی داشته باشد. بنا به یافته‌های پروژه توسط مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی، ایران در نظر دارد در سال‌های آتی با بازسازی شبکه راه آهن خود، موقعیتش را به عنوان مرکزی جهانی برای ترانزیت بین هند و چین به ثبت برساند.