تحول در مجرای دریافت محتوا

تحولات کشورهای عربی طی سال‌های گذشته و انتخابات اخیر آمریکا گویای این است که رسانه‌های سنتی و شناخته شده، دیگر آن نقش‌آفرینی و اثرگذاری انحصاری افکار و اندیشه‌ها در امواج سیاسی و دیگر قابلیت گذشته را ندارند. شبکه مجازی رسانه‌ای فراگیر و ارزان و در دسترس همه است. بنابراین دیگر در فضای مجازی نیازمند صرف پول‌های کلان و هزینه‌های بسیاری برای هدایت موج سیاسی نیستیم، بلکه یک فرد می‌تواند کانال یا گروهی را ایجاد کند و هزاران نفر را به عنوان مخاطبان خود قرار دهد. به همین دلیل ما با یک پدیده جدید مواجه هستیم و در آینده داشتن ابزارهای سنتی برای کسب قدرت سیاسی بدون استفاده از شبکه‌های نوین اجتماعی کافی نیست.

در کشور ما درصد بالایی از مردم از فضاهای مجازی از طریق گوشی‌های هوشمند و رایانه استفاده می‌کنند و به راحتی به شبکه‌های اجتماعی دسترسی دارند و بدون واسطه ارتباط میان افراد و جریان‌های سیاسی با توده مردم برقرار است. این روند از سال 88 شروع شد و هر چه جلوتر می‌رویم این پدیده از فراگیری بیشتری برخوردار خواهد بود. از سویی دیگر استفاده از منابع و رسانه‌های داخلی توجه مردم را نسبت به رسانه‌های فرامرزی دستخوش تغییر و تحول کرده است. البته باید این را در نظر داشت که رسانه‌ها و خبرگزاری‌های خارجی و شبکه‌های ماهواره‌ای به سمت استفاده از شبکه‌های مجازی می‌روند و طبیعتا از اثرگذاری مطلق آنها کاسته شده است، البته رسیدن به اظهارنظر قطعی و علمی نیازمند یک رویکرد پژوهشی است و باید برای بررسی میزان تاثیر‌گذاری رسانه‌های خارجی در میان مردم نظرسنجی‌های دقیق و پژوهش‌های میدانی صورت گیرد، اما به عنوان یک فرض می‌توان مطرح کرد که بخش مهمی از وقت مردم به سمت بهره‌گیری از فضای‌های مجازی کشیده می‌شود. مردم در خانه و مجالس و مهمانی‌ها عمدتا سرگرم گوشی‌های خود و درگیر دریافت مطالب و مشارکت کردن در بحث‌های شبکه‌های مجازی هستند. طبعا این مجرا، اثرگذاری رسانه‌های خارجی را عوض کرده است، اما در عین حال توجه به این نکته هم حائزاهمیت است که مردم از چه منبعی به کسب اطلاعات و اخبار می‌پردازند.

دکتر عطاالله عبدی/ استاد دانشگاه