ابهام در نتایج نشست آستانه

هفته گذشته بود که مقامات ترکیه اعلام کردند از آمریکا برای شرکت در نشست آستانه دعوت کرده‌اند و دیروز هم سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه این دعوت را تکرار کرد اما وزیر خارجه کشورمان از مخالفت قاطع جمهوری اسلامی ایران با حضور آمریکا در نشست آستانه خبر داد.

دلیل چنین مخالفتی هم روشن است چرا که همان‌طور که محمدجواد ظریف، روز گذشته در داووس به خبرگزاری صداوسیما گفت چارچوب‌هایی که در گذشته با نقش‌آفرینی آمریکا وجود داشت، نتوانست به راه‌حل برسد.

علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی کشورمان هم با اشاره به سوابق بدعهدی و ناکارآمدی آمریکا برای برقراری آتش‌بس و هدایت طرفین درگیری در سوریه به سمت گفت‌وگو، اظهار کرد: هیچ دلیلی برای مشارکت آمریکا در مدیریت، راهبری و هدایت ابتکارات سیاسی جاری در بحران سوریه وجود ندارد.به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، علی‌اکبر ولایتی، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک هم در حاشیه دیدار نخست‌وزیر سوریه در پاسخ به سوالی مبنی بر علت مخالفت ایران با حضور آمریکا در اجلاس آستانه گفت: جمهوری اسلامی ایران مخالف شرکت کشورهایی است که همچنان علیه دولت سوریه اقدام می‌کنند و در رأس آنها آمریکا قرار دارد.

وی ادامه داد: آمریکایی‌ها نمی‌توانند هم در تجهیز، آموزش و اعزام تروریست‌ها به خاک سوریه دخالت فعال داشته باشند و سرمنشأ مشکلات برای دولت و ملت سوریه شوند و در عین حال در مذاکرات صلح این کشور هم شرکت کنند.

رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع با بیان این‌که اگر این‌بار آمریکایی‌ها در مذاکرات شرکت کنند این مساله مقدمه‌ای خواهد شد تا در مذاکرات بعدی، کشورهای دیگری چون عربستان و قطر هم درخواست حضور داشته باشند، گفت: کشورهایی که نتوانستند در میدان نظامی به خواسته‌های خود برسند، می‌خواهند این بار در میدان صلح به خواسته‌های خود جامه عمل بپوشانند.

واشنگتن باید ابتدا صداقت خود را نشان دهد

فیصل مقداد، قائم‌مقام وزیر خارجه سوریه هم به اخبار مربوط به دعوت از آمریکا برای نشست آستانه واکنش نشان داد و گفت: آمریکا باید ابتدا صداقت خود را نشان دهد و همه کسانی را که به تروریست‌ها پول داده و تسلیحات در اختیار آنها قرار داده‌اند از جمله عربستان و قطر مجازات کند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما و به نقل از شبکه تلویزیونی المیادین، فیصل مقداد همچنین در واکنش به احتمال مشارکت عربستان و قطر در مذاکرات آستانه گفت: طرف‌هایی که به تروریست‌ها پول داده و از آنها حمایت تسلیحاتی کرده‌اند، هیچ نقشی در این مذاکرات نخواهند داشت.

وی افزود: اگر عربستان و قطر به حمایت خود از تروریست‌ها پایان دهند آنگاه مشارکت آنها را در مذاکرات بررسی خواهیم کرد.

آمریکا ناظر است

با این‌حال این سوال مطرح است که با توجه به مخالفت جمهوری اسلامی ایران با حضور آمریکا در نشست آستانه و دعوتی که از سوی دو کشور دیگر یعنی روسیه و ترکیه صورت گرفته است، نتیجه اجلاس دوشنبه آینده چه خواهد شد.

وزیر امور خارجه کشورمان در همین زمینه گفته، ما موضع خودمان را درخصوص مخالفت با حضور آمریکا اعلام کرده‌ایم؛ همین طور اعلام کردیم که ما دعوت‌کننده برای اجلاس نیستیم بلکه قزاقستان دعوت‌کننده است.

در همین حال علی شمخانی، دبیر شورای‌عالی امنیت ملی با بیان این‌که به دلیل مخالفت ایران با مشارکت آمریکا در اجلاس آستانه، هیچ‌گونه دعوت مشترکی برای حضور آمریکا از سوی سه کشور مبتکر برگزاری اجلاس به عمل نیامده است از احتمال دعوت از آمریکا به‌عنوان ناظر توسط دولت میزبان خبر داد.

به گزارش دبیرخانه شورای‌عالی امنیت ملی، شمخانی افزود: جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشوری که اصلی‌ترین نقش را در پشتیبانی از دولت قانونی سوریه در مبارزه با تروریسم داشته است در فرآیندهای سیاسی از جمله اجلاس آستانه نیز حضوری پررنگ و فعال خواهد داشت. وی با بیان این‌که ایفای نقش آمریکا در اجلاس آستانه کاملا منتفی است، افزود: به‌طور قطع آمریکا در فرآیند گفت‌وگوها و جمع‌بندی نتایج اجلاس آستانه، نقشی نخواهد داشت.

شمخانی با اشاره به ترکیب گروه‌های سوری که در این اجلاس حضور خواهند یافت، افزود: تنها مسلحانی که توافق آتش‌بس را امضا کرده و تعهد خود را به گفت‌وگوهای سوری ـ سوری اعلام کرده‌اند به همراه نماینده سازمان ملل متحد در اجلاس آستانه دعوت شده‌اند.

ولایتی: آمریکا به نظارت اکتفا نمی‌کند

گرچه شمخانی از احتمال حضور آمریکا به‌عنوان ناظر در نشست آستانه خبر داده است، اما علی‌اکبر ولایتی، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید کرده‌ است که همه می‌دانیم اگر آنها در این اجلاس شرکت کنند به نظارت اکتفا نمی‌کنند.

اخباری هم که از آمریکا می‌رسد، موید همین مساله است، چرا که این اخبار نشان می‌دهد آمریکایی‌ها از ماندن در حاشیه مذاکرات سوریه اصلا راضی نیستند. در همین زمینه جان مک‌کین، سناتور جمهوریخواه با انتقاد از سیاست‌های منطقه‌ای باراک اوباما گفت: آمریکا دیگر در حال ایفای نقش رهبری نیست و حتی بخشی از کنفرانس آستانه درباره سوریه نیست. به گزارش فارس، وی افزود: موضوعی از این مهم‌تر نیست که روس‌ها، ایرانی‌ها و ترکیه‌ای‌ها دارند ما را برای حضور در کنفرانس صلح دعوت می‌کنند. باید ببینیم چرا به اینجا رسیده‌ایم.

مذاکرات صلح فقط با حضور دوستان سوریه

تلاش آمریکا برای ایفای نقش محوری در مذاکرات سوریه، همان نگرانی‌ای ‌است که باید مورد توجه کشورهای ترکیه و روسیه باشد که تا کنون توانسته‌اند در کنار ایران به نتایج مثبتی در مورد بحران سوریه برسند.

همان‌طور که وزیر خارجه کشورمان گفته است، فعلا همکاری سه‌جانبه‌ای که بین ایران، روسیه و ترکیه در دو سه ماه گذشته وجود داشته، توانسته است نتایج ملموسی را ایجاد کند که یکی از آنها موفقیت در آتش‌بس است و در صورت هوشیار بودن در ادامه راه می‌تواند با موفقیت در گفت‌وگوهای بین دولت سوریه و معارضان مسلح دولت سوریه ادامه پیدا کند. نظر اساسی جمهوری اسلامی ایران این است، همان‌طور که ایران و روسیه در زمان بحران‌های طولانی و بسیار مخرب علیه دولت و ملت سوریه، به نفع دولت و ملت این کشور شرکت کردند، در ادامه کار نیز همین دو کشور با ائتلافی که با حضور ترکیه ایجاد کرده‌اند، باید در کنار هم مشکلات سوریه را در ایام صلح حل کنند.

باید به این مساله توجه داشت که مذاکرات صلح فقط با حضور دوستان سوریه می‌تواند به نتیجه برسد و حامیان تروریست‌ها که هیچ تغییری هم در سیاست خود ایجاد نکرده‌اند، نمی‌توانند به این روند کمک کنند.

ظریف در داووس:‌ ایران و عربستان می‌توانند درباره سوریه همکاری کنند

وزیر خارجه کشورمان در سخنانی در اجلاس جهانی داووس گفت: همه باید بدانند مشکل سوریه، راهکار نظامی ندارد.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، محمدجواد ظریف که در سفری کوتاه به سوئیس در اجلاس داووس حضور یافته بود، در جلسه گفت‌وگو در مجمع جهانی اقتصاد در پاسخ به سوال مجری که پرسید بهترین نتیجه ممکن در نشست آستانه چه باید باشد، گفت: ما باید در سطح بین‌المللی به مردم سوریه کمک کنیم تا آنها به مرحله آغاز گفت‌وگو با یکدیگر برسند. به اعتقاد من ایران، روسیه و ترکیه گام نخست را برداشته و توقف خصومت‌هایی را در سوریه ایجاد کردند که بیش از یک ماه دوام داشته است؛ امیدواریم که در آستانه بتوان این را توسعه داد و آتش‌بس همه سوریه را دربرگیرد.

وزیر امورخارجه ایران در بخشی از صحبت‌‌هایش با بیان این‌که دلیلی برای خصومت میان تهران و ریاض نمی‌بیند، خواستار همکاری میان ایران و عربستان برای حل سیاسی بحران سوریه شد.

به گزارش فارس، ظریف درباره همکاری تهران و ریاض اظهار کرد: ما می‌توانیم برای پایان دادن به وضعیت اسفبار مردم سوریه، یمن و بحرین و هرجای دیگری در منطقه همکاری کنیم همان‌طور که ایران و عربستان سعودی توانستند تاخیر روند انتخاب رئیس‌جمهور لبنان را متوقف کنند.

ظریف در واکنش به اظهارات ترامپ و برخی گزینه‌های پیشنهادی او برای تصدی پست‌های مهم دولت جدید آمریکا درباره برجام، تاکید کرد: اگر او بخواهد توافق هسته‌ای را که بسختی توسط دولت اوباما و دیگر قدرت‌های جهانی با ایران به‌دست آمد، بازنگری کند، شگفت‌زده خواهد شد.

وی با درنظر گرفتن بدترین سناریوی ممکن درباره توافق هسته‌ای، تصریح کرد: اگر او (ترامپ) تلاش کند از توافق هسته‌ای عقب‌نشینی کند، جهان به پایان نمی‌رسد... او می‌خواهد مردم را شگفت‌زده کند، پس از طرف ما ‌شگفت‌زده خواهد شد.

ظریف همچنین در پاسخ به سوالی تاکید کرد که ایران تاکنون هیچ تماسی با دولت جدید آمریکا نداشته است.

وزیر امور خارجه کشورمان همچنین دیروز در جلسه‌ای غیررسمی در حاشیه نشست داووس، دیدگاه و موضع ایران را درخصوص سوریه تشریح کرد. در این جلسه علاوه بر ظریف، استفان دمیستورا، فرستاده سازمان ملل در امور سوریه، فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و برخی از مقامات کشورهای عربی حضور داشتند.

وزیر خارجه کشورمان پس از پایان برنامه‌هایش، سوئیس را به مقصد مالزی ترک کرد تا امروز در نشست فوق‌العاده وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در کوالالامپور شرکت کند. به گزارش ایرنا، این نشست به درخواست مالزی برگزار می‌شود و در آن بحران مسلمانان روهینگیای میانمار مورد بررسی قرار می‌گیرد.

دلیل دعوت روسیه ازآمریکا

اکنون این سوال مطرح است که چرا کشوری مثل روسیه از آمریکا برای حضور در این مذاکرات دعوت کرده است.

صباح زنگنه، نماینده پیشین کشورمان در سازمان همکاری اسلامی در مورد علت دعوت روسیه از آمریکا به جام‌جم می‌گوید: روسیه می‌خواهد از جایگاهش در سوریه یا معادلات دیگر استفاده کند و با دعوت از آمریکا به نوعی به این کشور امتیاز دهد و در جای دیگری، از این کشور امتیاز بگیرد.

زنگنه در مورد چگونگی مدیریت اختلاف نظر میان ایران و روسیه در مورد دعوت از آمریکا گفت: کشورها معمولا باید از توان کشور متحد یا مقابل خود ارزیابی داشته باشند و روسیه قطعا از توان تاثیرگذاری ایران هم در میان سیاستمداران سوریه و نیروهای نظامی این کشور و حضور مستشاری آنها در صحنه زمینی آگاه است.

نماینده پیشین کشورمان در سازمان همکاری اسلامی همچنین در مورد پیامدهای منفی حضور احتمالی آمریکا در مذاکرات آستانه گفت: کشوری که در مذاکره‌ای حضور می‌یابد، باید بتواند نقش مثبتی ایفا کند، اما آمریکا عملا نقش‌های منفی ایفا کرده است.

وی افزود: آمریکا بخصوص در سوریه با مسلح کردن گروه‌های تروریستی عملا در تخریب آتش بس گام بر می‌دارد، بنابراین حضور این کشور در مذاکرات عملکرد تخریبی خواهد داشت و اجازه نمی‌دهد مذاکرات به نتیجه روشنی برسد.

با حضور آمریکا معارضان تقویت می‌شوند

تلاش آمریکا برای بازیابی نقش گذشته خود در مذاکرات سوریه در حالی است که کارشناسان معتقدند در صورت حضور آمریکا در نشست آستانه،‌این مذاکرات هم ممکن است سرانجامی شبیه مذاکرات پیشین پیدا کند. قاسم محبعلی، کارشناس مسائل منطقه در همین زمینه می‌گوید: بخشی از مشکلات سوریه، مستقیما به سیاست‌های آمریکا مرتبط است و با توجه به این‌که آمریکایی‌ها با کشورهای عربی حامی معارضان، رابطه نزدیک‌تری دارند، اگر آمریکایی‌ها در مذاکرات باشند، وزن معارضان تقویت می‌شود.

محبعلی همچنین در خصوص دلیل دعوت روسیه از آمریکا معتقد است، شاید یکی از اهداف روسیه این باشد که از نفوذش در سوریه در سایر جنبه‌های ارتباطی‌اش با آمریکا بهره‌برداری کند.

حضور آمریکا در مذاکرات، مفید نیست

عباس خامه یار، کارشناس مسائل منطقه در گفت‌وگو با جام‌جم، عنوان کرد: آمریکایی‌ها در اجلاس‌های گذشته بخصوص اجلاس‌های مربوط به سوریه نقش اساسی داشتند، اما متاسفانه همه مذاکرات با شکست روبه‌رو بوده و آتش‌بس‌هایی که برقرار می‌شد، حداکثر سه روز دوام داشت.

وی ادامه داد: از آنجا که آمریکایی‌ها خودشان حامی، تجهیزکننده و به‌وجودآورنده بسیاری از گروه‌های مسلح هستند، لذا نمی‌توانند در این مذاکرات نقش بی‌طرفی را ایفا کنند .

خامه‌یار تصریح کرد: حضور آمریکا در این مذاکرات مفید نیست و نتیجه معکوس می‌دهد. این کارشناس مسائل منطقه گفت: التزام نداشتن آمریکا به تعهداتش، کاملا آشکار است و برجام بهترین نمونه از بدعهدی آمریکا در قبال تعهدات بین‌المللی است.