ایران‌هراسی انگلیسی از موضع ضعف

مرتضی صفاری نطنزی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و سفیر پیشین ایران در اسپانیا در گفت‌وگو با جام سیاست در این رابطه، با رد اظهارات مقامات لندن علیه کشورمان تاکید دارد که ایران اسلامی همیشه مدافع صلح و آرامش در منطقه خلیج‌فارس، خاورمیانه و سراسر دنیا بوده و هم‌اکنون نیز کشوری باثبات و امن در منطقه محسوب می‌شود. مشروح این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.

بعد از این‌که روابط ایران و انگلیس در حد سفیر بهبود پیدا کرد، چرا مقامات انگلیسی سخنان تندی را نسبت به ایران مطرح می‌کنند؟

این رفتار به همان خباثتی که در انگلیس‌ها از قدیم‌الایام وجود داشته برمی‌گردد. اگر بخواهیم در این زمینه توضیحی داشته باشیم باید حوزه پیرامونی خود و انگلیس را مرور کنیم تا به یک تحلیل برای این‌که چرا چنین اقداماتی را از سوی انگلیسی‌ها شاهد هستیم برسیم. واقعیت این است که انگلیسی‌ها به‌طور طبیعی هم‌اکنون دچار اشتباهی فاحش شده‌اند؛ اول این‌که از اتحادیه اروپا بیرون آمدند. انگلیسی‌ها با توجه به نگاه‌های ناسیونالیستی روی قضیه خروج از اتحادیه اروپا تصمیم‌گیری کردند و اگر با هر تحلیلگری صحبتی داشته باشید، می‌گوید که این جدایی بیشتر از اتحادیه اروپا، انگیس را متضرر کرده است. البته این تحلیل در افکار عمومی مردم انگلیس و مقامات این کشور وجود دارد، بنابراین با توجه به این اتفاق و باختی که در قضیه «برگزیت» داشتند، می‌خواهند به شکلی فرار به جلو داشته و افکار عمومی کشور خود را منحرف کنند. لذا از یک طرف به مسائلی می‌پردازند که نخبگان کشور و افکار عمومی را متوجه خسارت و خسرانی که از بابت خروج از اتحادیه اروپا متوجه انگلیس شده نکنند و دوم این‌که مسائل ضد و نقیضی را مطرح می‌کنند به‌طوری که در برهه‌ای وزیر خارجه کشورشان یک حرفی می‌زند و نخست‌وزیرشان موضع دیگری می‌گیرد.

این آشفتگی در مواضع، که بویژه در راستای اظهارات وزیر امور خارجه این کشور رخ داد، تا چه اندازه به دلیل آشفتگی در منطقه غرب آسیاست؟

انگلیس در منطقه غرب آسیا عوامل و عناصر وابسته‌ای دارد که این کشورها همچون عربستان، بحرین، امارات و قطر با توجه به شرایطی که داعش برای آنها به‌وجود آورده قافیه را در منطقه باختند. بنابراین انگلیسی‌ها در تلاش هستند برای به‌دست آوردن دل این کشور موضعگیری‌هایی کنند که خوشایند این عوامل و عناصر وابسته‌ به آنها باشد. بنابراین فکر می‌کنم این موضعگیری فصلی و برای راضی کردن عوامل وابسته است و از طرفی انحراف افکار عمومی انگلیس از مساله خروج از اتحادیه اروپا باشد. لذا باید گفت انگلیسی‌ها خبیث هستند و در تاریخ کشور ما این خباثت را چند بار ثابت کردند، اما این رفتار هم اکنون برای دیگر کشورهای اروپایی نیز صورت گرفته و در قضیه خروج انگلیس از اتحادیه اروپا چنین نظری وجود دارد. به هر حال اول کار دولت جدید است و چنانچه این دولت با عکس‌العمل‌هایی مواجه شود احتمالا در سیاست خارجی خود تغییر ایجاد خواهد کرد، اما چیزی که مهم است ایران باید در مقابل انگلیس ایستادگی کند و مطالبات خود را داشته باشد، اما این اقدام به معنای قطع روابط دیپلماتیک نیست.

انگلیس ایران را متهم به حمایت از تروریسم در منطقه می‌کند در حالی که متحدان این کشور در یمن و سوریه، کودک‌کشی می‌کنند و جنایت جنگی مرتکب می‌شوند. چرا افکارعمومی نسبت به این مواضع پارادوکسیکال دولت انگلیس واکنش نشان نمی‌دهد؟

امروز نماد تروریست مشخص شده و کسانی که از تروریست حمایت می‌کنند نیز مشخص شده‌اند و حتی کسانی که با تروریست‌ها مبارزه می‌کنند هم مشخص هستند و برای افکار عمومی جهان جای سوالی نمانده است. همه می‌دانند که کشوری که در خط مقدم مبارزه با تروریسم قرار گرفته جمهوری اسلامی ایران است که در منطقه محکم‌ترین و سخت‌ترین مواضع علیه تروریست در غرب آسیا را اتخاذ کرده است، لذا متهم کردن ایران به حمایت از تروریسم کلیشه‌ای و مربوط به دهه‌های گذشته است که به ناحق صورت گرفت و امروز کسی خریدار این حرف‌ها نیست. باید تاکید کرد که سخنان جدید مقامات انگلیسی بیشتر به‌خاطر خوشایند عروسک‌های منطقه‌ای است که بازیگردان آنها انجام می‌دهد تا آنان را از حالت خودباختگی و وحشت بیرون بیاورد. فکر می‌کنم این سخنان نه تاثیری در افکار عمومی دنیا و نه تاثیر سیاسی برای کشور ما دارد و به نظرم جمهوری اسلامی ایران با همین شدت و غلظتی که در مقابله با تروریست عمل کرده می‌تواند مواضع خود را در مجامع بین‌المللی دنبال کند و حتی موضعگیری‌های کشور‌های غربی و منطقه‌ای را محکوم و پیگیری قانونی کند.

پس تهران می‌تواند با شکایت از لندن آنها را مجبور به اصلاح روابط نماید تا حد و حدودشان را رعایت کنند؟

موضعگیری‌های صورت گرفته بیشتر سیاسی است و باید در مجامع بین‌المللی تلاش شوند که آنها را تحت فشار قرار داد تا در نگاه و موضعگیری‌شان محکوم شوند. اگر به طور حقوقی بخواهیم در مجامع قضایی این مباحث را پیگیری کنیم شرایط خاص خودش را می‌خواهد که شاید عملی نشود. ولی باید در موضعگیری‌های سیاسی، برخورد سیاسی در مجامع بین‌المللی صورت بگیرد.

به‌عنوان یک دیپلمات بفرمایید به لحاظ عرف سیاست خارجی چطور می‌توان جلوی چنین رویه‌هایی را با برخوردهای دیپلماتیک گرفت؟

با برگزاری اجلاس‌های بین‌المللی و منطقه‌ای می‌توان اتخاذ چنین موضعگیری‌هایی را محکوم کرد تا انگلیس بر اساس چنین برخوردهایی منزوی شود. اصل حرکت انگلیس یک حرکت سیاسی است و اساسی ندارد، بنابراین در مقابلش می‌شود برخورد سیاسی را پیش گرفت. اما چیزی که مهم است که ایران باید در مقابل انگلیس ایستادگی کند و مطالبات خود را داشته باشد، اما این اقدام به معنای قطع روابط دیپلماتیک نیست. جمهوری اسلامی ایران موافق قطع رابطه نیست، اما موضع قدرتمندی در مقابل انگلیس دارد چون می‌داند انگلیس کشور ضعیفی است که چنین برخوردهایی را از روی ضعف و استیصال انجام می‌دهد.

گفت‌وگو از: فاطمه امیری