آیین

پیر پتر؛ درمان با آوا روی زیلو

آیین‌های ایرانی گاه آن‌قدر جذاب هستند که بشود به بهانه‌شان چمدان را بست و به تماشای آنها رفت. سیستان و بلوچستان ایران هم یکی از آن مناطقی است که پر است از آیین‌های کهنه و تازه و دیدنی که برخی از آنها گرد فراموشی گرفته است و آرام‌آرام دارد از یادها می‌رود. آیین پیرپتر یکی از آنهاست.

کد خبر: ۹۸۰۸۲۰

آیینی که علاوه بر اجرای مراسم مذهبی در بلوچستان، براساس اعتقاد بومیان منطقه، با آن موسیقی بیماران را درمان می‌کند و اجنه و ارواح خبیثه را از تن و روح و روان بیمار می‌زدایند. زادگاه پیر پتر‌ها در مرکز شهرستان نیکشهر در بلوچستان و در یک آبادی فقیر‌نشین اطراف شهر نیکشهر است.

به‌جرات می‌توان گفت اعتقادات مذهبی و عرفانی، پایبندی به ارزش‌ها و عدم تداخل دیگر سبک‌های موسیقی، از دلایل مصون ماندن این نوع موسیقی در برابر موسیقی‌های بیگانه بوده است. پیران یا به روایت دیگر بزرگان یا اصیلان گروه پیر پتر زیرانداز حصیری را که به آن پتر می‌گویند، پهن می‌کنند و همه از قبل خود را می‌آرایند جهت اجرا. در این نوع موسیقی سرپرست یا خواننده گروه را خلیفه می‌نامند.

به گفته پژوهشگران این نوع موسیقی جذاب و در عین حال عرفانی که از سنت‌های قدیمی و مهم بلوچستان است با وجود قدمت و اصالت آن، هنوز به جایگاه واقعی خود در کشور دست‌نیافته و با تغییرات ایجاد شده در باورهای مردم بلوچ و ساختارهای اجتماعی جدید رو به فراموشی است.

موسیقی پیر پتر موسیقی‌ای است که اصالت و پیشینه خود را به‌طور کامل حفظ کرده و این نوع موسیقی از آمیخته شدن با دیگر سبک‌های موسیقی مصون مانده که لازم است برای ترویج و گسترش این نوع موسیقی که در حال نابودی است، توجه بیشتری شود.

هرگاه موسیقی درمانی «پیر پتر» آغاز می‌شود گویی تن و روح و روان را به ناگاه با خود می‌برد به اعماق تاریخ و وقتی گروه ذکر را آغاز می‌کنند و به اجرای حرکات موزون می‌پردازند آنگاه متوجه خواهید شد که این نوا برخاسته از اعماق تاریخ است.

محمدرضا درویشی، محقق موسیقی نواحی ایران هم درباره پیر پتر گفته است اعضای این گروه نه‌تنها هنرمند، بلکه هنرمندانی منحصر به‌فرد هستند که نمونه یا نمونه‌های مشابهی برای آنها وجود ندارد.