تجارت کثیف کاخ سفید با آل‌سعود

بر اساس این قانون که هدف اصلی‌اش عربستان است خانواده قربانیان حادثه تروریستی 11 سپتامبر اجازه شکایت علیه عربستان و دیگر کشورهایی را که در حملات تروریستی به خاک آمریکا مشارکت داشته‌اند را می‌توانند در دادگاه‌های آمریکا تحت تعقیب قرار دهند. بلافاصله بعد از تصویب این قانون خانواده یکی از قربانیان این حادثه از دولت عربستان شکایت کرد و اولین دادخواست از ریاض در آمریکا بابت نقش‌آفرینی در حادثه 11 سپتامبر به ثبت رسید. تصویب این قانون نگرانی‌هایی را برای حاکمان عربستان سعودی به وجود آورده است. درخصوص اهمیت این موضوع گفت‌وگویی داشته‌ایم با استفن لندمن، نظریه‌پرداز آمریکایی.

ممکن است توضیحی درباره قانون «جاستا» و تبعات حقوقی آن ارائه فرمایید؟

جاستا اصلاحیه‌ای بر «قانون مصونیت حاکمیت‌های خارجی ایالات متحده» (Foreign Sovereign Immunity Act) و قانون مبارزه با تروریسم (Anti-Terrorism Act) است. این قانون بدون این‌که به صورت ویژه نامی از عربستان ببرد، به خانواده قربانیان حادثه 11 سپتامبر امکان تعقیب قضاییعربستان را اعطا کرده است. این امر به انحراف کشاندن نگاه‌ها از مرتکبان اصلی این جنایت هولناک محسوب می‌شود.

چند روز قبل وتوی «جاستا» توسط اوباما با رأی قاطع 79 به یک در سنا و 348 به 77 در کنگره ابطال شد. لغو وتوی اوباما در حالی به وقوع پیوست که «برنی ساندرز» و «تیم کین» نامزد دموکرات معاون ریاست جمهوری آمریکا به آن رأی ندادند. هیلاری به عنوان یکی از هزاران دروغ خود و صرفا در راستای کسب آرا وعده داده است در صورت انتخاب به عنوان ریاست‌جمهوری آمریکا از امضای «جاستا» امتناع خواهد ورزید.

رئیس‌جمهور آمریکا باراک اوباما، قانون جاستا را وتو کرد، اما کنگره وتوی وی را رد کرد. چرا کنگره وتوی اوباما را رد کرد و جاستا را تبدیل به قانون کرد؟

قانون جاستا و رد و بی‌اثر کردن وتوی اوباما توسط کنگره فقط و فقط دلایل سیاسی دارد. عربستان سعودی جنایات زیادی را مرتکب شده است که دست داشتن در حادثه 11 سپتامبر یکی از آنهاست.

حکومت ریاض یکی از منفورترین حکومت‌ها در جهان است. این کشور به ایجاد جنگ‌های منطقه‌ای، خشونت‌های مرتبط و حتی تروریسم دولتی علیه مردم کشور خود پرداخته است. عربستان با همکاری اوباما جنگ‌هایی را در سوریه و یمن به راه انداخت که با جرایم «نورنبرگ» (جنایت‌های آلمان نازی در جنگ جهانی) هم‌سطح و اندازه هستند. سعودی‌ها ارتباطی به حادثه 11 سپتامبر ندارند. این حادثه که تروریسم مورد حمایت آمریکا به شمار می‌رود؛ احتمالا با همدستی اسرائیل به‌عنوان منشأ همه اقدامات دروغین و بهانه جنگ‌های امپریالیستی بی‌پایان به انجام رسیده، به نحوی که کشور پس از کشور را مورد هجمه قرار داده است.

آیا تصویب چنین قانونی به این معناست که عربستان دیگر اهمیت استراتژیک خود را برای آمریکا از دست داده است؟

تصویب این قانون تأثیری بر روابط ایالات متحده آمریکا و عربستان نخواهد داشت. روابط سیاسی و تجاری ریاض و واشنگتن مثل قبل ادامه خواهد داشت و روابط استراتژیک دو کشور مانند قبل محکم خواهد بود و هیچ تغییری در روابط دو کشور از رهگذر تصویب جاستا ایجاد نخواهد شد.

چه گروه‌ها و احزابی بر تصویب این لایحه اصرار و پافشاری داشتند؟ و چرا؟

اکثریت قاطع کنگره با تصویب این قانون موافق بودند. اما موافقت آنها دلایل سیاسی داشت. دلیل محکمی که باعث شد آنها این قانون را تصویب کنند انتخابات نوامبر پیش رو در آمریکا است. مخالفت با این قانون باعث می‌شد در انتخابات سنا و مجلس نمایندگان نتوانند مجددا انتخاب شوند و بنابراین در تصویب این قانون کوشیدند. بر همین اساس است که کنگره آمریگا علی‌رغم عدم وجود شواهدی دال بر دخالت عربستان در این حادثه، طرح موسوم به «جاستا» (عدالت در برابر حامیان اعمال تروریستی) را پس از تصویب سنا و مجلس نمایندگان به قانون تبدیل کرد.

مجلس مشورتی سعودی اعلام کرده که این قانون موجب افزایش نگرانی‌ها در جامعه جهانی خواهد شد و عواقب تصویب چنین قانونی علیه سعودی چه خواهد بود؟

این قانون تبعاتی برای عربستان سعودی نخواهد داشت. تجارت کثیف بین ایالات متحده آمریکا و عربستان تداوم خواهد داشت. آمریکایی‌ها می‌توانند عربستان را علیرغم عدم مداخله در ماجرای 11 سپتامبر مورد پیگرد قانونی قرار دهند.

به نظر می‌رسد که کنگره تلاش‌های خود را برای ملغی کردن این قانون به کار بسته است. نظر شما در این خصوص چیست؟

من تردید دارم که این قانون لغو شود؛ بویژه حداقل تا زمان انتخابات ریاست جمهوری آمریکا. حداقل تا زمانی که در دوره «اردک لنگ» از ریاست‌جمهوری اوباما به سر می‌بریم و کنگره نیز در چنین وضعیتی است چنین اتفاقی نخواهد افتاد. در حال حاضر همه منتظر می‌مانند تا دولت جدید شروع به کار کند و ببینند چه تصمیمات ژئوپلیتکی را اتخاذ خواهد کرد.

لازم است بگویم فرصت غلبه بر ریاض برای شاکیان عملا در حد صفر است، چرا که این پادشاهی از راه‌های تجاری، مالی و سیاسی بسیاری برای مقابله با احکام صادره علیه خود برخوردار است. این کشور در حدود 750 میلیارد از دارائی‌های آمریکا را در اختیار داشته و به همین پشتوانه نیز پیشتر تهدید کرده بود در صورتی که «جاستا» به تصویب برسد تمامی آنها را به فروش خواهد رساند. پنجشنبه گذشته «عادل الجبیر» وزیرخارجه عربستان در این باره گفته بود: بدیهی است که هر کسی قبل از سرمایه‌گذاری در جایی که احتمال ضبط اموالش وجود داشته باشد؛ با دقت به آن فکر می‌کند. سفیر سابق آمریکا در عربستان نیز در این باره گفته بود: برهم خوردن روابط و قطع تماس‌های رسمی میان دو کشور که این قانون به صورت اجتناب‌ناپذیری آن را به همراه خواهد داشت می‌تواند مخاطره همکاری سعودی‌ها با تروریسم ضدآمریکایی را نیز با خود به ارمغان آورد. دیوید هاموند، رئیس اتاق بازرگانی ملی آمریکا و اعراب نیز در این باره تأکید کرد: آمریکا دیگر یکه تاز میدان به شمار نمی‌آید، زیرا نه کسی می‌داند عربستان چگونه ممکن است واکنش نشان دهد و نه چگونه باید با بلوف این کشور برخورد نمود. بر اساس اظهارات جان آلترمَن، مدیر مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی برنامه خاورمیانه، «جاستا» حتی می‌تواند بر آمریکا بیشتر از عربستان تأثیر بگذارد؛ چرا که راه را برای تحقیق و تفحص از نهادهای آمریکایی مطابق با حکم صادره از سوی دادگاه باز خواهد گذاشت. جاستا به خانواده‌های قربانیان حادثه مذکور اجازه تغییر پرونده‌های شکایت کنونی و یا مفتوح نمودن پرونده‌های جدیدی علیه ریاض را می‌دهد؛ اما مقررات این امکان را دراختیار دادستان قرارداده است تا مادامی که مذاکرات با ریاض در این زمینه ادامه داشته باشد، درباره هرگونه توقف قضایی پرونده مداخلاتی را به انجام برساند.

اگر به آینده این قانون بنگریم، شاید سر و صداهایی بس فراتر از آثار واقعی از آن برجای بماند. بنابراین در یک کلام «جاستا» چیزی جز یک شیرین‌کاری سیاسی نیست.