15 اردیبهشت 427 ه.ش ، حکیم غیاث الدین ابوالفتح عمربن ابراهیم خیام نیشابوری ، معروف به عمرخیام و ملقب به حجت الحق ، ریاضیدان و منجم و فیلسوف و شاعر بزرگ ایران دیده به جهان گشود.
کد خبر: ۹۵۴۲۳
گرچه عمرخیام نیشابوری بیشتر عمرش را در نیشابور گذراند ولی به شهرها و سرزمین های مختلف همچون عراق ، بلخ ، اصفهان ، مرو ، بغداد ، مکه و... سفر کرد. خیام در دانش ریاضیات ، بویژه جبر ، یکی از بزرگترین دانشمندان تاریخ ریاضیات محسوب می شود. وی اولین ریاضیدانی است که به تحقیق منظم علمی در معادلات درجه اول و دوم و سوم همت گماشت و طبقه بندی بسیار تحسین برانگیز از معادلات ارائه داد. وی در حل معادلات درجه سوم به شگفتی هایی دست یافت و رساله عمرخیام در دانش جبر نشان دهنده درک بالای او از این دانش است . حکیم عمر خیام از کسانی است که در تدوین تقویم جلالی سهم بسیار برجسته ای برعهده گرفت و همراه دیگر دانشمندان ، تقویم بسیار بی نظیر کنونی ایران را بنیان نهاد. تقویمی که عمر خیام و همکارانش تدوین کردند ، دقیق ترین تقویم جهان است . حکیم عمر خیام ، دانشمندی است که فلسفه ، دانش دین ، نجوم ، ریاضیات و ادبیات را به هم آمیخت و دانشمند جامعی شد. در زمینه ادبیات و شعر ، از عمر خیام رباعیاتی باقی مانده است که شهرت جهانی دارد و به زبانهای مختلف ترجمه شده است. آثار ریاضی عمرخیام نیز به شرح زیر است:
1- رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله. این رساله از عمده ترین آثار ریاضی عمر خیام است. این کتاب به زبانهای مختلف ترجمه شده است.
2- رساله فی قسمه ربع الدایره ، موضوع این رساله تحلیل برخی مسائل هندسی است.
3- رساله فی شرح مااشکل من مصادرات اقلیدس ، رساله مذکور نیز به جهت اهمیتی که دارد ، در تاریخ ریاضیات مورد توجه می باشد.
4- مشکلات الحساب.
حکیم عمر خیام در سال 526 ه.ق دیده از جهان فرو بست.