«رستاخیز» رسید، ورود مبتذل ‌ها ممنوع

اما شاید آنچه باعث شد رستاخیز دوباره در کانون توجه قرار بگیرد، بحث قضایی و شکایت مربوط به این فیلم بود؛ شکایتی که نتیجه آن به نفع فیلم بوده و وزارت ارشاد را وادار می‌کرد تا مبلغ زیادی در حدود 40میلیارد تومان به عنوان خسارت پرداخت کند.

پیش از این، وزارت ارشاد از کارگردان رستاخیز خواسته بود با تاباندن نور بر چهره مبارک حضرت ابوالفضل(ع) حواشی را تمام و فیلم را اکران کند، اما بعد از آن‌که ماجرای خسارت 40 میلیاردی پیش آمد، وزیر هم عطای فیلم و اکران را به لقایش بخشید و گفت: ما تقاضای تجدیدنظر کردیم و دیوان عدالت اداری گفته ‌است اینها ادعا داشته‌اند ما به خاطر اکران نکردن فیلم خسارت دیده‌ایم، ولی باید ببینیم اگر با چهره باز حضرت عباس اینها می‌خواستند آن را اکران کنند و حالا که ما اعلام کردیم باید چهره پوشانده شود، تفاوت این خسارت چقدر است که آن را دادگاه عمومی باید اعلام کند.

اما سرانجام اعلام کردیم به هر صورت می‌خواهید اکران کنید و اشکالی ندارد.

حرف‌هایی که ماحصلش این بود که اصلا به من ربطی ندارد. هرکاری دوست دارید انجام دهید...

این بدترین پاسخی بود که می‌شد به مساله رستاخیز داد و نشانه شانه خالی کردن یک وزارت عریض و طویل به مشکلی بود که برای یک فیلم پیش آمده بود.

اما ماجرای رستاخیز از کجا شروع شد که به این جدال و شکایت رسید؟

«رستاخیز» به نویسندگی و کارگردانی احمدرضا درویش بعد از طی یک پروسه طولانی سرانجام در 16 بهمن‌ 92 در کاخ جشنواره فجر همزمان با برگزاری سی و دومین دوره جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد. درویش که مدت زمان زیادی از سینما دور بود و آخرین کارش «دوئل» به سال 81 برمی‌گشت، این بار با رستاخیزی آمد که همراه خود بیمی به جان همه انداخت که نکند تقدس ذوات مقدسه از جمله حضرت عباس (ع) را از بین برده یا کمرنگ جلوه دهد! ماجرای این فیلم درباره جوانی به نام بُکیر فرزند «حر بن یزید ریاحی» است که قبل از پیوستن پدرش به کاروان امام حسین(ع) در تصمیمی بزرگ و طی یک روایت عاطفی، دلمشغولی اش را در سپاه حسین(ع) می‌بیند و این روند باعث می‌شود به سمت حسین بن علی(ع) گرایش پیدا کند.

تمام مراحل فنی رستاخیز در استودیو مولینر لندن انجام گرفته و این فیلم در زمان اکرانش در جشنواره فجر بیشتر جوایز را از آن خود کرد و بازخورد خوبی داشت، اما یکباره زمان اکران عمومی، ورق برگشت و انتقادات زیادی از سوی اشخاص و نهادهای مختلف شامل حالش شد. وجه اشتراک این انتقادات هم نمایش چهره حضرت عباس(ع) و تنی چند از اصحاب حضرت حسین(ع) بود که طبق نظر برخی مراجع این مساله مجاز و عده‌ای دیگر از مراجع با تکیه بر لزوم حفظ حرمت‌ها و ممانعت از هرگونه وهن احتمالی با نمایش تصاویر بازیگران، آن را نادرست می‌دانستند. بخش دیگر این مخالفت‌ها هم به مواردی درباره قصه‌های در حاشیه ماجرای اصلی فیلم، برخی صحنه‌ها و میزان مطابقت آنان با مستندات تاریخی و... اشاره داشت که در موارد گوناگون به حذف یا اصلاح یا توضیح این صحنه‌ها منجر شد و سرانجام سال گذشته نسخه نهایی این فیلم نسبت به نسخه گذشته، کوتاه‌تر شد و برای اکران در سینماها ارائه گردید. رستاخیز به اکران عمومی رسید و با وجود موج گسترده‌ای که علیه فیلم به راه افتاده بود، حجم بالایی از بلیت سینماها ‌بسرعت پیش خرید شد، اما سازمان سینمایی با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد که اکران آن تا تأمین نظر برخی از مراجع عظام تقلید به تعویق می‌افتد و بنابراین در حالی‌که تنها چند ساعت از اکرانش می‌گذشت به توقیف رسید. این توقیف البته تا همین چندی پیش ادامه داشت که خبر رسید دست‌اندرکاران تولید فیلم رستاخیز و همچنین حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی به عنوان پخش‌کننده این اثر سینمایی اقداماتی را برای رفع مشکل اکران این اثر انجام دادند و بنابراین امکان اکران مجددش در ماه محرم می‌رود، اما امروز اول محرم است و هیچ خبری از رستاخیز در سینماها نیست!

ساخت فیلم‌های مذهبی ارزش است

در پیگیری‌های به‌عمل آمده توسط خبرنگار جام‌جم درباره سرنوشت اکران رستاخیز، محسن مومنی شریف، رئیس حوزه هنری که پیشتر در سخنانی اشاره کرده بود رستاخیز به‌رغم میل نظام و هنرمندان از اکران بازمانده است، با تاکید بر مواضع خود می‌گوید: در شرایطی که فیلم بی‌محتوا زیاد ساخته می‌شود، باید قدر فیلم‌های مذهبی را که ساخته می‌شود، دانست. ساخت فیلم‌هایی مثل «محمد (ص)»، «رستاخیز» و... در جامعه کنونی ما یک ارزش است و باید شرایط برای اکران آنها مهیا شود. اتفاقا در این‌صورت است که فیلم‌های ضعیف و نازل کمتر فرصت ساخت پیدا می‌کنند.

هر اقتباسی توفیق نیست

مهرزاد دانش: ماجرای عاشورا و نهضت امام حسین (ع) به عنوان واقعه‌ای با بار تراژیک فراوان ظرفیت زیادی برای ترجمان ادبی و سینمایی دارد، اما این به آن معنی نیست که هر اقتباسی از آن به توفیق برسد. رستاخیز که به دلیل سابقه‌ کم ‌و بیش معتبر درویش و سیر طولانی تولیدش، انتظار می‌رفت فیلمی با سر و شکلی آراسته باشد، متاسفانه با فاصله‌ای فراوان با این توقع ساخته شده است. مقدمه‌ بیش از حد طولانی و خسته‌کننده‌ داستان، ناتوانی در پرداخت فضاهای جنگی کربلا، ضعف مفرط شخصیت‌پردازی، تحریف‌های آشکار تاریخی، شعارزدگی پررنگ در بیان ایده‌ها و آرمان‌ها، جلوه‌های ویژه‌ زمخت و از فیلم بیرون‌زده، دیالوگ‌های ساده‌انگارانه و کلیشه‌ای، پایان‌بندی سردستی و... از جمله عواملی هستند که فیلم را به سقوطی فاجعه‌بار کشانده‌اند. معلوم نیست درویش براساس چه ظرفیتی متوقع است که فیلمش به محافل بزرگ رقابتی جهان ارسال شود و در مناسبات اکران جهانی موفق باشد.

«رستاخیز» اثری شکوهمند

محمدتقی فهیم: رستاخیز، اثری شکوهمند از نظر جلوه‌های ویژه، طراحی صحنه، لباس، آکسسوار، گریم و حتی دکوپاژهای درست است.فیلمی که 150دقیقه تماشاگرش را نگه می‌دارد و موجب می‌شود تا او از تکنیک‌های فیلم لذت ببرد. اساسا درویش، سینماگر تکنیک است و در رستاخیز یک‌بار دیگر بر این توانایی خود صحه می‌گذارد، ولی در روایت به مشکل بر می‌خورد، هیچ فصلی با دیگری ارتباط ارگانیک و دیالکتیکی برقرار نمی‌کند، مرتب سکانس‌ها جهش دارند و فرصت فکر به تماشاگر نمی‌دهد.

ساناز قنبری - سینما