آمریکا و دوستان منطقه‌ای در شوک نوژه

تهران و مسکو در سال‌های اخیر، بویژه در بحران سوریه با نزدیک‌ کردن دیدگاه‌های خود، همکاری فشرده‌ای با یکدیگر داشته‌اند و خود را به عنوان قطب مقابل راهبردی که از سوی آمریکا، عربستان و رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای منطقه‌ای ایجاد شده بود، تعریف کردند. به گزارش ایسنا، آن‌طور که در جلسه دیروز کمیسیون امنیت ملی با مسئولان سازمان اطلاعات سپاه مطرح شد آمریکایی‌ها با شش راهبرد در بحران منطقه نقش‌آفرینی کرده و تلاش کردند با کمک انگلیس و فرانسه، جهان اسلام را تبدیل به مرزهای خونین کنند و سعودی‌ها که دست‌نشانده آمریکا در منطقه هستند و بتازگی روابط خود با صهیونیست‌ها را نیز علنی کرده‌اند، به نیابت از آمریکا و اسرائیل در حال آتش‌افروزی در منطقه هستند.

تقویت ائتلاف 4جانبه

در مقابل چنین ائتلاف شومی، ایران و روسیه تلاش کرده‌اند با هدف قرار دادن تروریست‌ها، از پیشبرد ائتلاف غربی، عبری و عربی در منطقه جلوگیری کنند. البته ایران و روسیه در این میان تنها نیستند و حزب‌الله لبنان، دولت قانونی سوریه و دولت عراق نیز در همکاری با مسکو و تهران، فضا را برای پیاده‌سازی سناریوهای غرب، نامساعد کرده‌اند که البته چین نیز برای نزدیک شدن به این ائتلاف شرقی، بی‌تمایل نیست.

مسئولان سازمان اطلاعات سپاه در نشست دیروز با اعضای کمیسیون امنیت ملی تاکید کردند که همین همکاری‌ها و ورود روسیه به صحنه جنگ علیه داعش و گروه‌های تروریستی ـ تکفیری، معادلات آمریکایی‌ها و عربستان را تحت تاثیر قرار داده و همگرایی منطقه‌ای و ائتلاف چهارجانبه (تهران، مسکو، بغداد، دمشق) را تقویت کرده و بنابراین موقعیت داعش و گروه‌های تروریستی و تکفیری در سوریه در حال تضعیف است.

تحول در روابط تهران ـ مسکو

اما شاید آنچه در روزهای اخیر، بیش از هرموضوع دیگری در منطقه برجسته شده است، بحث همکاری‌های دفاعی ایران و روسیه در ماجرای سوریه است. واقعیت این است که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، دو کشور فقط در شرایطی می‌توانند در سطحی چون همکاری تهران و روسیه در نوژه همدان، با یکدیگر کار کنند که به سطح بسیار بالایی از همکاری رسیده باشند و اتفاقات اخیر نشان می‌دهد ایران و روسیه در چنین سطحی از روابط قرار دارند.

این همان مساله‌ای است که باعث ایجاد نگرانی در غرب و همچنین برخی کشورهای منطقه شده است. در همین زمینه اندیشکده بنیاد کارنگی در گزارشی تحلیلی با پرداختن به موضوع پرواز جنگنده‌های روسیه از پایگاه هوایی ایران برای حمله به مواضع تروریست‌ها در سوریه، آن را تحولی بزرگ و برجسته در تاریخ روابط روسیه-ایران دانست و نوشت: تهران و مسکو به دنبال بازگرداندن جایگاه جهانی و منطقه‌ای خود هستند.

شکست سناریوهای عربستان

علاوه بر این‌که آمریکا هنوز نتوانسته ماجرای همکاری ایران و مسکو در همدان را هضم کند، عربستان هم که در سال‌های اخیر بشدت تلاش کرده در مسائل منطقه‌ای به روسیه نزدیک شود، در بهت به سر می‌برد.

به گزارش تسنیم، اندیشکده آمریکایی کشورهای عرب خلیج‌فارس در واشنگتن در یادداشتی در همین باره نوشت: عادل الجبیر، وزیر خارجه‌ عربستان چندی قبل با درخواست از روسیه برای قطع حمایت‌ از اسد پیشنهاد داد: «ما آمادگی داریم سهمی در خاورمیانه برای روسیه قائل شویم که این کشور را به کشوری قوی‌تر از شوروی تبدیل خواهد کرد.»

اما آن‌طور که این اندیشکده آمریکایی گزارش می‌کند، انتظارات سعودی برای پذیرش این پیشنهاد از سوی مسکو، زمانی که بمب‌افکن‌های روس از پایگاه هوایی نوژه همدان در غرب ایران برای انجام عملیات‌های نظامی به پرواز درآمدند، با شکست سختی مواجه شد. نتیجه چنین همکاری‌هایی آن‌طور که فرماندهان اطلاعات سپاه، دیروز در جلسه کمیسیون امنیت ملی اعلام کردند این است که در سوریه و عراق، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در حفظ تمامیت ارضی سوریه و عراق و مقابله با دخالت بیگانه بویژه آمریکایی‌ها در کشورهای منطقه و مبارزه با هر نوع گروه تروریستی در حال تقویت است و می‌توان امیدوار بود که روزهای بهتری را در منطقه شاهد باشیم.

ایران و روسیه؛ بازیگران مهم در نظم نوین

دکتر نوذر شفیعی - استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس: همکاری‌های ایران و روسیه، ابعاد مختلفی دارد که یکی‌ از آنها نارضایتی هر دو نسبت به نظم سیاسی موجود بین‌المللی است. در شرایط فعلی، ایران، روسیه و چین به عنوان نیروهای ضد نظم موجود قلمداد می‌شوند؛ کشورهایی مانند ایران و روسیه معتقدند نظم موجود در راستای منافع آمریکا تنظیم شده و به همین دلیل در پی بر هم زدن این نظم و استقرار نظم جدیدی هستند که جایگاه ایران و روسیه در این نظم روشن باشد، نظمی که مبتنی بر هماهنگی و اتفاق‌نظر تمام کشورهاست. در حال حاضر ایران و روسیه در مقابل نظمی ایستاده‌اند که توسط آمریکا چیده شده و تقویت داعش و سایر گروه‌های ترویستی، از کارکردهایی است که در نظم فعلی برای عربستان تعریف شده است. در چنین شرایطی، تلاش‌ها و همکاری‌های ایران و روسیه تا حدودی در حال رسیدن به نتیجه است و موازنه قدرت را در خاورمیانه به هم می‌ریزد.