صنایع دستی و گردشگری، ظرفیت های اشتغالزایی

به گزارش جام‌جم، رونق گردشگری و سرازیر شدن گردشگران خارجی به کشور ایران در یکی دو سال اخیر سبب شده مسئولان دولت برای ایجاد اشتغال حساب ویژه‌ای روی این بخش باز کنند. برای مثال، معاون اول رئیس‌جمهور در جلسه شورای عالی میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، بیکاری را یکی از چالش‌های جدی کشور می‌خواند و معتقد است سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از مهم‌ترین دستگاه‌های اجرایی است که می‌تواند در ایجاد فرصت‌های شغلی نقش‌آفرینی کند.

به باور اسحاق جهانگیری، سهم اصلی اشتغال کشور در بخش خدمات است و هیچ بخشی به اندازه حوزه‌های گردشگری و صنایع دستی نمی‌تواند به اشتغال‌زایی به صورت مستقیم و غیرمستقیم در کشور کمک کند. با این حال باید دید امکان واقعی تحقق این میزان شغل چقدراست.

سهم نابرابر صنایع دستی

در طرح ویژه ایجاد 140 هزار شغل برای رونق بخش گردشگری و صنایع دستی، هر دو حوزه گردشگری و صنایع دستی با ایجاد 70 هزار شغل نقش یکسانی به‌عهده دارند، اما گویا گردشگری نیاز به تسهیلات و سرمایه‌گذاری بیشتری دارد.

به گفته رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری براساس این طرح برآورد می‌شود در بخش گردشگری حدود 70 هزار فرصت شغلی ایجاد شود و سرانه ایجاد اشتغال برای هر فرصت شغلی حدود 120 میلیون تومان در نظر گرفته شده است که 50 درصد توسط بخش خصوصی به عنوان آورده تامین و 50 درصد توسط دولت به عنوان تسهیلات تامین خواهد شد.

اما آن‌طور که مسعود سلطانی‌فر عنوان می‌کند، در بخش صنایع دستی و برای دو حوزه بازرگانی و تولید در مجموع برآورد می‌شود حدود 72 هزار فرصت شغلی جدید ایجاد شود و تسهیلات بانکی مورد نیاز برای ایجاد این تعداد فرصت شغلی حدود15 هزار و 469میلیارد ریال و از منابع عمومی دولت حدود دو هزار میلیارد ریال پیش‌بینی شده است. به گفته او، در سرانه ایجاد اشتغال در بخش صنایع دستی برای هر فرصت شغلی 22 میلیون تومان اعتبار آموزشی ترویجی در نظر گرفته شده است.

جزئیات ایجاد 140 هزار شغل

معاون صنایع دستی و هنرهای سنتی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در تشریح جزئیات طرح ایجاد 140 هزار شغل به جام‌جم می‌گوید: در این طرح دو بخش وجود دارد که از نظر مالی باید اعتبارش در اختیار سازمان قرار گیرد؛ نخست تسهیلاتی است که باید به طور مستقیم در اختیار هنرمندان و صنعتگران حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی گذاشته شود که شامل 20 میلیون تومان وام برای هریک از آنهاست.

بیژن نامورمطلق در پاسخ به این پرسش که نرخ سود این تسهیلات چه میزان خواهد بود، عنوان می‌کند: حداکثر سود 4 درصد در نظر گرفته شده است. به گفته او، بخش دوم تسهیلات به زیرساخت‌های حوزه صنایع دستی برمی‌گردد که بی‌توجهی به آن سبب هدر‌رفتن تلاش‌ها در بخش نخست خواهد شد.

برش استانی برای 1500‌میلیارد تومان

او با بیان این‌که در مجموع 1500 میلیارد تومان برای ایجاد این تعداد شغل در نظر گرفته شده است به برش‌های استانی و رشته‌ای در طرح مذکور اشاره می‌کند و می‌افزاید: در برش رشته‌ای به حوزه‌هایی توجه شده که در حال حاضر فروش مناسبی در بازار دارند تا با یک انباشتگی در بخش تولید مواجه نشویم. برای مثال، رشته‌هایی چون گلیم، سفال‌های سبک جدید و ...

معاون صنایع دستی کشور در پاسخ به این‌که کدام استان‌ها در برش استانی این طرح در اولویت قرار گرفته‌اند، بیان می‌کند: همه استان‌ها در این طرح دیده شده‌اند ولی استان‌های محروم مانند سیستان و بلوچستان و هرمزگان در اولویت ما قرار دارند. برای نمونه، 12 هزار شغل برای استان سیستان و بلوچستان در نظر گرفته شده است. به گفته نامور مطلق، در حال حاضر 370 هزار نفر در سامانه معاونت صنایع‌دستی کشور ثبت‌نام کرده‌اند و به کار در حوزه صنایع‌دستی و هنرهای سنتی اشتغال دارند. او با بیان این‌که تخمین زده می‌شود که حدود یک میلیون نفر در حوزه صنایع‌دستی فعال باشند، می‌افزاید: قصد ما این است که بخشی از این افراد را زیر پوشش حمایت‌های دولت قرار دهیم و امیدواریم در دو سال آینده تعداد هنرمندان و صنعتگرانی که به‌طور رسمی به حوزه صنایع‌دستی اشتغال دارند را به حدود 450 هزار نفر برسانیم.

تلاش برای افزایش فروش صنایع دستی در داخل

یکی از مشکلات اصلی صنایع‌دستی نبود بازار مطمئن برای فروش آثار و محصولات هنرمندان و صنعتگران است. با توجه به این‌که ایجاد 140 هزار شغل در حوزه گردشگری و صنایع‌دستی در کنار یکدیگر دیده شده، کارشناسان معتقدند به نظر می‌رسد گردشگری خارجی، بازار اصلی صنایع‌دستی در نظر گرفته شده است. اگر گردشگری ما نتواند انتظارات را برآورده کند، آیا صنایع‌دستی ضربه خواهد دید؟ نامور مطلق با بیان این‌که اگر گردشگری خارجی ما رونق پیدا نکند، بخشی از برنامه‌های ما نقش بر آب خواهد شد، می‌گوید: با وجود این، ما بخش عمده برنامه‌های خود را بر بازار و فروش داخلی متمرکز کرده‌ایم و در این زمینه هنرمندان و صنعتگران را تشویق به کاربردی کردن آثار و محصولاتشان کرده‌ایم. همچنین توسعه صادرات را در دستور کار قرار داده‌ایم و امیدواریم بخشی از بازار صنایع دستی متکی به این حوزه باشد.

کمیل انتظاری

ایران