همه راه‌های رسیدن به جذابیت

در اینجاست که هر یک از شبکه‌ها با تولید برنامه‌هایی سرگرم کننده قصد سبقت از یکدیگر را دارند و با تلاش فراوان سعی دارند مخاطبان را پای تلویزیون بنشانند. تولید برنامه‌های عصرگاهی و شبانگاهی که با موضوعات و آیتم‌های متفاوت یا سریال‌هایی که با ماهیت‌های طنز و جدی ساعات خوشی را برای همگان رقم می‌زند و تاثیر بسزایی در روحیات مردم دارد.

هر سال با آغاز فصل تابستان شاهد تولید برنامه و سریال‌های جذابی از تلویزیون هستیم که ساعات فرحبخشی را در شبانه روز برای مخاطبان به همراه دارد، اما امروزه با همه گیر شدن فضای مجازی کار برنامه‌سازان بشدت دشوار شده تا بتوانند نگاه مخاطبان را از آن خود کنند.

دردسرهای تولید یک کار جذاب و پرمخاطب

حسین رفیعی، مجری و بازیگر تلویزیون درخصوص برنامه‌های صدا و سیما برای پر کردن اوقات فراغت مردم می‌گوید: در قدیم شاهد ساخت برنامه‌های بسیارخوبی چون «محله بنده‌نواز»، «مهتاب» و «میعاد شبانه» بودیم که در راستای پر کردن اوقات فراغت روی آنتن می‌رفت و به شدت مورد توجه مخاطبان قرار می‌گرفت و باوجود این‌که زمان پخش برنامه‌ها از نیمه‌های شب هم می‌گذشت، اما مردم پای برنامه‌ها می‌نشستند، اینها همه به خاطر بیان موضوعات روز جامعه و خواسته دل مردم بود و همین امر باعث کشش برنامه و جذب مخاطب می‌شد. برنامه‌سازان نفس به نفس مخاطبان قدم برمی‌دارند. البته در حال حاضر هم به برخی شبکه‌های سیما مثل نسیم برنامه‌های اینچنینی دارند که خیلی هم موفق هستند.

او درمورد سختی تولید این گونه برنامه‌ها می‌افزاید: برنامه‌سازی در تلویزیون بسیار دشوار و نیازمند یک تیم حرفه‌ای برای تولید است که با توجه به نیاز جامعه خوراک خوبی را به مخاطبان منتقل کنند، در سال‌های گذشته برنامه‌سازان نفس به نفس مردم حرکت می‌کردند و همین امر منجر به شناخت خوب افراد نسبت به نیاز آنها شد، چون مردم به سمت برنامه‌هایی می‌روند که حرف دل آنها را بزند در غیر این صورت به سرعت کانال تلویزیون را عوض می‌کنند.

این مجری خوب تلویزیون در ادامه به برنامه‌های تکراری اشاره می‌کند و می‌گوید: با شروع فصل تابستان این نیاز بیشتر می‌شود و برنامه سازان بیش از گذشته به فکر پر کردن این نیاز می‌افتند، اما باید توجه داشته باشیم برنامه‌ها نباید بوی تکرار به خود بگیرد و باید آثاری تازه با ایده‌هایی نو را تولید کنند، در حال حاضر برنامه‌های خوبی چون «دورهمی» و «خندوانه» باوجود این‌که به صورت زنده پخش نمی‌شوند، اما به خوبی توانسته‌اند نگاه مردم را به خودشان جلب کرده و ساعات خوش و دلچسبی را برای همگان فراهم کنند و این خود یعنی ابتکار و خلاقیت برای رفع نیاز مردم، در این ایام که با ساعات فراغت بیشتری روبه‌رو هستند این برنامه‌ها علاوه بر خنداندن به مشکلات روز جامعه هم می‌پردازند و این هوشمندی باعث رضایت مخاطبان می‌شود و آنها را با رضایت از پای تلویزیون بلند می‌کند.

او در ادامه با اشاره به جایگاه «امید» در برنامه‌ها تصریح می‌کند: هر برنامه‌ای باید هدفی داشته باشد تا بتواند به خوبی در مسیر خود حرکت کند و به نتیجه دلخواهش برسد و یک برنامه‌سازی فقط دعوت افراد چهره در جامعه نیست بلکه در برنامه باید به جایگاه «امید» هم توجه شود تا ادامه مسیر زندگی برای همگان آسان شود به نظر من برنامه‌هایی که در پارک‌ها صورت می‌گیرد اوقات فراغت خوبی برای مردم ایجاد می‌کند، زمانی که من برنامه «محله بنده‌نواز» را اجرا می‌کردم مردم بسیاری به پارک می‌آمدند و تا پاسی از شب با برنامه همراه بودند و بازخوردها این را به ما منتقل می‌کرد که ما مسیرمان را به درستی طی کرده و توانسته‌ایم نیاز مردم را تا حدودی برآورده کنیم.

رفیعی درخصوص چارچوب‌های تولیدات تلویزیون برای ساعات فراغت مردم هم تصریح می‌کند: ساعات فراغت مردم در ایام تابستان به نسبت بیشتر است و برنامه‌ها علاوه بر سرگرمی باید محتوای آموزشی هم داشته باشد. در این روزها مسافرت‌ها رونق می‌گیرد که بهتر است با اطلاع‌رسانی از مکان‌های باصفا و رویایی کشورمان مردم را آگاه کنیم.

در رقابت با شبکه‌های ماهواره‌ای باید از خلاقیت‌های بسیاری استفاده کنیم تا مخاطبان را به سمت شبکه‌های داخلی‌ بکشانیم. برنامه‌های مهران مدیری و رامبد جوان تا امروز به خوبی توانسته این نیاز را برطرف کنند و ساعات خوشی را در شب‌های تابستان برای مردم رقم بزنند.

وی در مورد اجرای مجریان در این ایام نیز می‌گوید: یکی دیگر از مواردی که باید با ماهیت برنامه‌ها همخوانی داشته باشد نوع و شیوه اجرای مجریان است که همیشه باید نسبت به حال و هوای برنامه مجری را انتخاب کرد که اگر این انتخاب به درستی صورت نگیرد به طور حتم برنامه با شکست رو‌به‌رو می‌شود.

لزوم استفاده از اتاق فکر

علی زاهدی به عنوان تهیه‌کننده، برنامه‌های خوش‌ساختی چون «کوله‌پشتی»، «پنجره شبانه» و «ویتامین 3» را روی آنتن برده است. او درباره موضوع این هفته گزارش قاب کوچک می‌گوید: قرار نیست تمام اوقات فراغت مردم را تلویزیون پر کند بلکه راه‌های دیگری هم در این میان هست که به دلیل پرهزینه بودن آن مردم به سمت این جعبه جادویی می‌آیند و در اینجاست که برنامه‌سازان باید با توجه به سلیقه و ذوق مخاطبان دست به تولید بزنند و از مسائل روز جامعه برای آنها برنامه‌سازی کنند تا بتواند قدری از بار مشکلات آنها را بکاهد.

نبض مخاطب را باید در دست گرفت

زاهدی در ادامه می‌گوید: من برای تلویزیون برنامه‌های خوب و متنوعی را تولید کردم که نفس به نفس مخاطبان بوده به همین خاطر هم توانسته به قلب آنها ورود کند، زمانی که کوله‌پشتی را روی آنتن بردیم مردم بشدت با آن ارتباط برقرار کردند و یکی از بهترین و پربیننده‌ترین برنامه‌های سال 84 شد. «پنجره شبانه» هم یکی دیگر از برنامه‌هایی بود که برای پر کردن اوقات فراغت مردم روی آنتن رفت و به موضوعات جذابی می‌پرداخت و تا پاسی از شب هم ادامه داشت و همه اینها برگرفته از خلاقیت و اتاق فکر برنامه بود و دست به دست هم می‌داد تا برنامه‌ای خاص برای مخاطبان تولید شود.

زاهدی در مورد ریسک‌پذیری برنامه‌سازی برنامه‌های مفرح نیز می‌گوید: امروزه برنامه‌سازی قدری سخت شده و ریسک‌پذیری جای خود را به ترس از رسیدن به موفقیت داده و اینها باعث شده کمتر شاهد برنامه‌های سرگرم‌کننده باشیم حتی اگر تیم کاری از قدرت خوبی برخوردار باشد البته نباید بروز فضاهای مجازی را نادیده گرفت چون مردم ساعات بسیاری را در این محیط‌ها صرف می‌کنند و ما باید به گونه‌ای برنامه‌سازی کنیم که سرشار از جذابیت و کشش برای تمام اقشار جامعه باشد و آنها را حتی برای یک ساعت از فضاهای مجازی دور کند، در حال حاضر برنامه‌های تلویزیون باید به شدت به مردم نزدیک باشد تا بتوانند نگاه آنها را به خود جلب کنند.

رسانه ملی بیشترین ارتباط را با مردم دارد

صدیقه ببران، ازجمله کارشناسان حوزه رسانه است. او با اشاره به جایگاه ویژه تلویزیون در پر کردن اوقات فراغت مردم و بخصوص جوانان می‌گوید: صدا و سیما در این روزها باید با بهره گیری مناسب از تولید‌کنندگان به ساخت برنامه‌ها و سریال‌هایی باکیفیت بپردازد. رسانه ملی بیشترین ارتباط را با مردم دارد که اگر از آن غافل شویم به راحتی مخاطبان خود را از دست خواهد داد. در حال حاضر تلویزیون با برنامه‌های خوبی چون «شب‌های فیروزه‌ای» و برنامه‌های طنز شبکه نسیم شادی خوبی را به خانه مردم آورده و همچنین فیلم‌ها و سریال‌های متنوعی که شب‌های تابستان را برای مردم خاطره‌انگیزه کرده در کنار پر کردن اوقات فراغتشان درس‌های آموزنده‌ای را به آنها گوشزد می‌کند که البته نباید از مخاطبان خردسال غافل شد و باید برنامه‌های سرگرم‌کننده‌ای هم برای آنها تهیه و تولید کرد چون فصل تابستان بیشتر به این سنین تعلق دارد و باید آنها را در یابیم تا در فضای مجازی غرق نشوند.

وی در ادامه به افزایش نیروهای جوان در حوزه برنامه‌سازی‌های تلویزیون اشاره می‌کند و می‌گوید: امروزه تلویزیون نیازمند حضور نیرو‌های جوان و البته متخصص است تا تفکرات جدید به سیستم تزریق شود و جان دوباره‌ای به پیکره‌اش وارد شود. حضور کادر جوان و کارشناسان مذهبی و جامعه‌شناسان می‌تواند کمک بزرگی در این مسیر به فیلمسازان و برنامه‌سازان کند و همچنین ورود به بحث زیبایی‌شناسی یکی از مهم ترین گام‌های موفقیت در جذب مخاطب است که این روش را به خوبی می‌شود در تولیدات ماهواره‌ای مشاهد کرد.

او در ادامه درخصوص بحث زیبایی‌شناسی این نوع تولیدات نیز تصریح می‌کند: مخاطب در ابتدا قبل از توجه به محتوا و کیفیت یک اثر، به زیبایی تصویر توجه می‌کند و اگر همان گام اول جذب برنامه شد؛ یعنی فیلمساز یا برنامه‌ساز توانسته موفق عمل کند در غیر این‌صورت فاتحه آن برنامه را باید خواند چون بیننده خود را از دست داده و بیهوده تلاش می‌کند و این خطاها فقط به دلیل نبود افراد فنی در حوزه کاری تولیدات و بی‌توجهی سازندگان به این موضوع است.

ببران می‌افزاید: موضوع دیگر همکاری همیشگی تهیه‌کنندگان با یک تیم ثابت است و این مانع از حضور افراد جدید و متخصص در برنامه‌سازی‌ها و یکدست شدن آنها در تولیدات مناسبتی در تلویزیون شده است. تلویزیون بشدت به نیروی تازه نفس و خلاق احتیاج دارد تا طبق خواسته و نیاز مخاطبان دست به تولید بزند.

او تصریح می‌کند: امروزه خواسته و نیاز نسل جوان بسیار متفاوت شده و با وجود فضاهای مجازی باید رسانه خلاق‌تر عمل کند تا بتواند جلوتر از مخاطب برای جلب رضایتش گام بردارد.

ببران به حضور برنامه‌های کارآمد در تلویزیون اشاره و خاطرنشان می‌کند: برای گرفتن بهترین نتیجه باید نیروهای کارآمد را وارد حوزه برنامه‌سازی کرد، ما اگر بتوانیم حتی یک ساعت هم با برنامه‌های حرفه‌ای و موفق مردم را از ماهواره دور کنیم موفق هستیم و اگر در این مسیر کوتاهی کرده و با بی‌توجهی از آن عبور کنیم در آینده خودمان ضربه خواهیم خورد.

وی خاطرنشان می‌کند امیدوارم صداوسیما با مدیریت جدید بتواند برنامه‌های کوتاه، میان و بلندمدت خود را به خوبی سازماندهی کند.

از گذشته درس بگیریم

یزدان فتوحی، بازیگر تلویزیون هم به عوامل سرگرمی‌سازی و جذابیت اشاره می‌کند و می‌گوید: «خنده بازار» یکی از برنامه‌های سرگرم‌کننده و جذاب برای مردم بود که به خوبی توانست با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند و دغدغه‌های آنها را به تصویر بکشد. یکی از مهم‌ترین عواملی که در برنامه‌سازی باید مورد توجه قرار بگیرد درک نیاز مردم و رسیدگی به آن است. در طنز خنده‌بازار اتاق فکری برای رسیدن به یک اتفاق نظر دورهم جمع می‌شدیم تا بتوانیم به خوبی مشکلات و دغدغه مردم را مورد بررسی قرار داده و با رگه‌های طنزآن را به تصویر بکشیم، چنین جلساتی هم با علی‌اصغر پور‌محمدی داشتیم که همیشه نکات خوبی را برای بهتر‌شدن برنامه به ما پیشنهاد می‌کرد تا با حساسیت‌های بیشتری به تهیه و تولید این برنامه بپردازیم و این خود عامل موفقیت این برنامه بود که مخاطبان را مجذوب خود کرده بود.

ما در زمان تولید فقط به‌فکر پرکردن اوقات فراغت مردم بودیم تا ساعات خوبی را با برنامه ما داشته باشند و این مدیریت‌ها باعث شد مدت‌ها این برنامه در ذهن مخاطب بماند و تکیه‌کلام‌های آن از زبان مردم شنیده شود. مردم عاشق اتفاقات گذشته‌شان هستند و همیشه این نوستالژی‌ها باعث می‌شود مخاطب پیگیر برنامه‌ها شود. وقتی در یک برنامه از خاطرات قدیم گفته می‌شود، امکان ندارد مخاطب آن را پس بزند. ما هم در خنده بازار از این شیوه استفاده کردیم، اما باید دقت کنیم این کار را مدام در برنامه‌هایمان تکرار نکنیم که از چشم مخاطب بیفتد و بوی تکرار به خود بگیرد.

او در ادامه به برنامه «مسابقه هفته» مرحوم منوچهر نوذری اشاره می‌کند و می‌گوید: مسابقه هفته یکی از خاطره انگیزترین برنامه‌هایی بود که به خوبی اوقات‌فراغت مردم را پر می‌کرد و علاوه بر سرگرم‌کننده بودنش، مطالب آموزنده‌ای برای ارتقای اطلاعات عمومی مردم داشت. یادم هست در آن زمان برنامه را روی کاست ضبط و بارها آن را گوش می‌کردم. چنین برنامه‌هایی که با یک برنامه‌ریزی دقیق و فکر شده روی آنتن می‌رود به خوبی با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند و سال‌ها در ذهن مردم ثبت می‌شود. رقابت در برنامه‌ها زمانی بوجود می‌آید که بشود در آنها تغییر را احساس کرد در غیر این صورت تکرار برنامه‌ها در شبکه‌های مختلف مخاطب را خسته می‌کند. برنامه‌های موفق بسیاری را از تلویزیون شاهد بوده‌ایم که در شبانه روز همراه مردم بوده‌اند و حالا نیازمند یک ابتکار و خلاقیت در تولید برنامه‌های هیجان انگیز برای مردم هستیم تا از دیدن آن به وجد بیایند که لازمه آن یک برنامه ریزی مدون و اتاق فکری حساب شده است.

فتوحی تصریح می‌کند: در حال حاضر برنامه آشپزی «ببین و بپز» از شبکه نسیم پخش می‌شود که مورد استقبال مخاطبان بسیاری واقع شده که این موفقیت مدیون تلاش‌های شبانه‌روزی عوامل و اتاق فکر برنامه است. این برنامه با وجود این که زمان پخش آن فقط 8 دقیقه است، اما گروه نویسندگی به قدری روی دیالوگ‌ها حساسیت به خرج داده و می‌دهند که انگار یک سریال روی آنتن می‌رود. این دقت و ریزه‌کاری‌هاست که به یک کار هرچند کوتاه ارزش می‌دهد و مخاطبان را به خود جذب می‌کند و من هم وقتی تلاش این گروه و حساسیت بچه‌ها را برای تهیه یک برنامه باکیفیت دیدم با جان و دل همکاری با این تیم را پذیرفتم.

حرف آخر...

سال‌ها تلویزیون برای اوقات فراغت مردم تلاش کرده و برنامه سازان خوبی برنامه‌های قابل توجه، ماندگار، خاطره‌انگیز و موفقی تولید کرده‌اند که با همه آنها خاطرات خوشی داریم و از یادآوری‌اش لذت می‌بریم که امیدوارم این روند سال‌ها ادامه یابد و برنامه و سریال‌هایی برای پرکردن اوقات فراغت و آموزش مردم روی تمام شبکه‌های سیما برود.

مونا شمسایی