برجام، توافقی تلخ اما گریزناپذیر

یک سال پس از امضای توافق هسته‌ای، فکر می‌کنید با توجه به روند اجرای آن در یکساله اخیر، چه چشم‌اندازی پیش‌روی این توافق وجود دارد؟

رهبر معظم انقلاب همواره بر نگاه واقع‌بینانه به برجام تاکید دارند. بنابراین نه باید نگاه کاملا سیاه به برجام داشت و آن را قراردادی ننگین برشمرد و نه چنان در مدح آن سخن گفت که برخی اشکالات نادیده گرفته شود. واقعیت این است که برجام یک توافق با ابهامات و تناقضات زیاد است، با وجود این در مقطعی تاریخی که مذاکرات در جریان بود به این جمع بندی رسیدیم که لازم است فرآیند گذشته در خصوص مباحث هسته‌ای ولو با پذیرش محدودیت‌هایی با توجه به فضای روانی و فشارهای سیاسی و اقتصادی متوقف شود. لذا می‌شود گفت که برجام توافقی تلخ اما اجتناب‌ناپذیر بود، هرچند می‌توانستیم به توافقی شفاف‌تر برسیم. متن مفصل فعلی ابهاماتی دارد که آن را تفسیرپذیر کرده، به آن معنا که ابزار فشار در دست طرف مقابل مانده است. در چنین شرایطی، آینده برجام را می‌توان بسته به رفتار و اقدامات طرف مقابل دانست و اگر طرف مقابل مسیری را که نامزدهای فعلی ریاست‌جمهوری آمریکا در موردش صحبت می‌کنند ادامه دهند، ما به‌طور جدی به سمت توسعه فعالیت‌های قبلی خود خواهیم رفت ولی اگر نقطه مقابل را پیش بگیرند، زمینه به سمت استفاده حداکثری از دستاوردهای هسته‌ای فراهم است.

پیش‌بینی شما از رفتار طرف مقابل در قبال برجام چیست؟

پیش‌بینی می‌کنم بعد از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، بحث‌ها در مورد برجام تا حدود زیادی جمع شود، چون بعید است غرب به این جمع‌بندی برسد که توافق برجام را از دست بدهد، چراکه از دست دادن برجام به معنای صدور مجوزی جدید برای جمهوری اسلامی ایران برای هر گونه فعالیتی است.

در چنین شرایطی ایران برای بهبود روند اجرای برجام باید چه کند؟

بهترین کار، تلاش برای ملزم کردن طرف مقابل به اجرای تعهدات است. در این صورت ما منابع آزادشده قابل توجهی در اختیار خواهیم داشت. این البته روندی است که تاکنون آن‌گونه که باید طی نشده و شاهد مانع‌تراشی طرف آمریکایی هستیم.

لابی‌های سعودی و صهیونیستی در این میان چه نقشی دارند؟

رژیم صهیونیستی و عربستان هر دو تلاش می‌کنند تا استقلال ایران را خدشه‌دار کنند. بنابراین روشن است که لابی‌های نزدیک به آنها، آمریکا را تحت فشار قرار می‌دهد تا در مسیر اجرای برجام کارشکنی کند.

با توجه به برخی حساسیت‌ها نسبت به عملکرد مجلس نهم در قبال برجام، فکر می‌کنید مجلس دهم با توجه به تغییر آرایش سیاسی آن، چه راهبردی در قبال اجرای توافق هسته‌ای داشته باشد؟

مجلس دهم رویکرد متفاوت سیاسی نسبت به مجلس نهم دارد و ظاهرا سه طیف سیاسی مستقلین، اصولگرایان و اصلاح‌طلبان در این مجلس حضور دارند.

با توجه به این‌که از همه طیف‌های سیاسی در مجلس دهم حضور دارند، به‌نظر می‌رسد این مجلس می‌تواند با تکیه بر ظرفیت دیپلماسی پارلمانی به اجرای برجام کمک کند.

فاطمه امیری

سیاسی