شعری که هیچ‌گاه کوتاه نیامده است

اما از آن خسروانی‌ها، نمونه‌های بسیار اندکی به جای مانده است. هرچند زنده‌یاد مهدی اخوان ثالث در کتاب «دوزخ اما سرد...» به شیوه این قالب کهن شعر فارسی، شش قطعه شعر در اوزان عروضی نگاشت و آنها را نوخسروانی نامید.

حکایت شعر کوتاه در تاریخ شعر عروضی فارسی نیز چشمگیر و قابل توجه است. شاید کمتر مخاطب شعر فارسی سراغ داشته باشیم که با شاعران بزرگی مانند حکیم عمر خیام و باباطاهر عریان آشنا نباشد و رباعیات خیام و دوبیتی‌های باباطاهر را نخوانده باشد، شعرهای کوتاهی که بخش قابل توجهی از میراث ارزشمند شعر فارسی به شمار می‌روند.

نکته جالب دیگر این که اگر سری به گوشه و کنار سرزمین پهناور ایران بزنیم و در فرهنگ‌های محلی و ادبیات شفاهی آن مناطق جستجو کنیم، شعر کوتاه یکی و شاید اصلی ترین گونه شعر بومی نواحی مختلف ایران محسوب می‌شود که در این میان می‌توان به شعر سه مصرعی «سه خشتی» عشایر کرمانج شمال خراسان اشاره کرد یا شعر کوتاه لیکو در مناطق جنوب شرق ایران.

در دوران شعر مدرن فارسی نیز شعر کوتاه نیمایی و سپید، همگام با شعر نوی فارسی، گاهی کند و گاهی پرشتاب پیش آمده و در چند دهه اخیر با اقبال قابل توجه مخاطبان و مولفان مواجه شده است تا جایی که شعر کوتاه سپید و نیمایی در کتب بسیاری از شاعران پیشکسوت و جوان، حجم قابل توجهی از اشعار را به خود اختصاص داده و حتی مجموعه‌های شعری بسیاری که تنها اشعار کوتاه شاعران را دربر می‌گیرد، در این سال‌ها روی پیشخوان کتابفروشی‌ها قرار گرفته است. هرچند برخی، آشنایی شاعران و مخاطبان با قالب وارداتی «هایکو» را در اقبال سال‌های اخیر به شعر کوتاه بی تاثیر نمی‌دانند.

هرچه هست شعر کوتاه، امروزه یکی از جدی‌ترین گونه‌های شعر فارسی به شمار می‌رود و این حضور چشمگیر، نیاز به بررسی دقیق‌تر کارشناسان عرصه ادبیات دارد.

از این‌رو بر آن شدیم تا از این پس در ستون «کارگاه شعر کوتاه» به بررسی و بازخوانی نمونه‌های شعر کوتاه بپردازیم و با این شیوه، مباحثی در خصوص تعریف شعر کوتاه، مرزبندی گونه‌های مختلف کوتاه نویسی، آسیب‌شناسی شعر کوتاه و همچنین اوضاع شعر کوتاه در جهان مجازی، ارائه کنیم.

«کارگاه شعر کوتاه» در روزهای فرد هر هفته و در همین صفحه، پیش چشم مخاطبان و دوستداران شعر قرار می‌گیرد تا در نظر آید.‌

عبدالصابر کاکایی - شاعر و منتقد