خریدی که تضمینی برای آینده‌اش نیست

این‌بار نوذر نگهداری، مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونی‌های کشاورزی باغداران ایران، ضمن تائید خبر فساد پرتقال‌های ذخیره شده برای تنظیم بازار شب عید اعلام کرد: 5000 تن پرتقال خریداری شده برای تامین نیاز بازار شب عید به‌دلیل حمل و نقل، ذخیره‌سازی و انبارداری نامناسب از سوی بخش خصوصی فاسد شده است.

گروهی از کارشناسان بر این باورند، این سناریوی تکراری که تقریبا پنج سالی است در کشورمان اتفاق می‌افتد، به‌دلیل ناتوانی مدیریت مسئولان در ساماندهی خریدهای تضمینی و همچنین نبود آمار دقیق از میزان تولید و مصرف کشورمان است که باعث شده این قبیل اخبار در فصول مختلف متناسب با محصولات همان فصل در میان بخش‌های مختلف اخبار خودنمایی کنند.

این در حالی است که بارها فعالان بخش خصوصی در این زمینه اعلام کرده‌اند، اگر دولت به‌طور کامل از موضوع خریدهای تضمینی خارج شده و صرفا برای سیاستگذاری اقدام کند، اوضاع بسیار کنترل شده‌تر و بهتر خواهد شد و نباید گذشته را مبنای سیاستگذاری اشتباه قرار داد.

حال پرسش اصلی این است که واقعا مشکل کجاست و چطور نمی‌توان آن را برای همیشه ریشه‌کن کرد تا نه‌تنها شاهد اظهارات متناقض مسئولان نباشیم بلکه مانع هدررفت سرمایه ملی کشورمان نیز باشیم و بحث خریدهای تضمینی را واقعا برای منافع دو سوی معادله یعنی تولیدکننده و مصرف‌کننده در نظر بگیریم؟

رد پای یک شرکت دولتی

در همین حال هنگامی که مسئولان دولتی مشغول ارائه نظرات متفاوتی از روند ماجرا بودند، یک مقام آگاه با اشاره به مالکان پرتقال‌های فاسد عنوان کرد: رد پای یک شرکت دولتی به نام «نهاده‌های دامی جاهد» در ماجرای پرتقال‌های فاسد کاملا مشهود است.

وی با اشاره به میزان کلی این پرتقال‌ها در گفت‌وگو با فارس افزود: در مجموع 9000 تن پرتقال در حال فساد است و پرتقال‌های خریداری شده توسط مباشران شرکت تعاون روستایی خریداری شده بود و به یک سردخانه در جنوب تهران منتقل شده که به‌دلیل سهل‌انگاری در نگهداری و توزیع نشدن به‌موقع فاسد شده است.

بخش خصوصی توان مدیریت کامل دارد

سیدرضا نورانی، رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی ایران نیز به جام‌جم گفت: با در نظر گرفتن میزان ضایعات محصولات کشاورزی در بخش‌های مختلف می‌بینیم سوءمدیریت و همچنین سایه سنگین دولت در این زمینه باعث بروز مشکلاتی از جمله فساد محصولات کشاورزی شده است، در حالی که اگر اجازه دهیم در حوزه‌های غیراستراتژیک، بخش خصوصی با توجه به توانمندی مدیریتی خود وارد عمل شود دیگر شاهد تکرار این روند یعنی فساد محصولات نخواهیم بود.

نورانی با اشاره به معدوم کردن سیب‌زمینی‌ها افزود: امروز تنها پس از گذشت 20 روز از تعطیلات می‌بینیم بخش قابل‌توجهی از محصول پرتقال که روند ورود به بازار آن انجام شده بود از بین رفته و مثل همیشه هیچ پاسخگویی برای این اتفاق نیست. بنابراین هر بار که چنین مشکلاتی در ایران ایجاد می‌شود به نوعی همه از پاسخ دادن طفره رفته و موضوع فراموش می‌شود در حالی که بارها اعلام کرده‌ایم بحث ذخیره‌سازی میوه‌ها را به بخش خصوصی واگذار کنند تا چنین اتفاقاتی را شاهد نباشیم.

وی تصریح کرد: نباید فراموش کنیم نبود مدیریت در تولید، عرضه و تقاضا باعث این مشکلات شده و در نهایت باید یک بار برای همیشه جلوی این‌گونه هدر رفت سرمایه‌های ملی را آن ‌هم در این شرایط گرفت. در این زمینه می‌توان با اجرای طرح‌هایی به جای خرید تضمینی برای تنظیم بازار، اگر پرتقال گران شد با حمایت از تولیدکنندگان و ارائه یارانه‌هایی می‌توانیم صنایع تبدیلی را رونق داده و اجازه دهیم محصولات تبدیل و به نوع دیگری مصرف شوند.

این مقام صنفی معتقد است اگر بخش خصوصی وارد شود، با استفاده از ارتباطات خود می‌تواند در زمان مقتضی زمینه صادرات محصولات مازاد را فراهم کند و در نهایت برای تامین نیازها با مبادله برخی اقلام نسبت به تامین بازار اقدام کند، نه این‌که محصول در بدترین شرایط خریداری شود و در نامناسب‌ترین دوره برای فروش ارائه شود تا در آخر بدون این‌که مقصر اصلی مشخص شود، تمام دسترنج کشاورزان و تولیدکنندگان امحا شود.

نورانی با تاکید بر نقش موثر کاهش قوانین دست و پا گیر صادراتی افزود: اگر دولت اجازه دهد صادر کنندگان بتوانند با رعایت ضوابطی مبتنی بر تشکل‌های خصوصی و کنترل دقیق عرضه و تقاضا بسادگی محصولات کشاورزی خود را صادر کنند، شرایطی فراهم خواهد شد که دیگر شاهد این رویدادها و از بین رفتن سرمایه‌های ملی نخواهیم بود.

وی درباره ناتوانی مدیریت دولتی در این زمینه نیز معتقد است، موضوع خرید تضمینی در ایران به‌گونه‌ای اتفاق افتاده که متاسفانه تاکنون این سیاست نتایج قابل قبولی نداشته و نمی‌توان به آن خرید تضمینی برای حمایت از تولیدکننده یا مصرف کننده گفت، چون همواره بحث فساد و امحای محصولات وجود دارد.

عماد عزتی

اقتصاد