روسیه و تلاش برای بازگشت به گذشته

ولادیمیر پوتین ، رئیس جمهور روسیه با دعوت از رهبران حماس برای سفر به آن کشور ، می کوشد تا از طریق حل مناقشات بین المللی از جمله موضوع فلسطین به تقویت جایگاه تضعیف شده خویش در دوره پس از جنگ سرد بپردازد.

کد خبر: ۸۸۱۸۹

نکته مهمی که در سخنان پوتین وجود دارد ، این است که روسیه برخلاف کشورهای غربی جنبش اسلامی حماس را یک سازمان تروریستی نمی داند. محمد ساجدی کارشناس مسائل روسیه در گفتگوی پیش رو به واکاوی این موضوع پرداخته است.

دعوت پوتین از رهبران حماس برای سفر به روسیه با چه اهدافی صورت می گیرد؛
برای رسیدن به پاسخ این پرسش باید نگاهی به سیاست اتحاد جماهیر شوروی در سال 1964 ، زمانی که اوج مبارزات سازمان آزادی بخش فلسطین با رژیم صهیونیستی بود ، بیندازیم که شوروی در آن مقطع به حمایت از اعراب در مناقشه با اسرائیل پرداخت و برژنف رئیس جمهور و دبیرکل حزب کمونیست شوروی در دیداری که در همان زمان با حافظ اسد در مسکو داشت حمایت صریح خود را از مبارزات رهایی بخش فلسطینیان اعلام کرد. پس از فروپاشی شوروی در سال 1991 که عملا جهان دو قطبی فرو ریخت ، روس ها در صدد بازیابی جایگاه گذشته خود بوده اند که به دلیل سهل انگاری های بوریس یلتسین و وابستگی وی به غرب ، این امر محقق نشد اما با روی کار آمدن پوتین ، روس ها تقویت جایگاه خویش در عرصه بین المللی را بیش از گذشته در دستور کار قرار دادند که از این جمله تلاش ها می توان به تقاضای عضویت روسیه در کنفرانس کشورهای اسلامی به عنوان عضو ناظر ، اشاره کرد و سعی کردند تا حضور پررنگ تری در منطقه خلیج فارس داشته باشند و برای این که به امریکا نشان دهند که روسیه امروز ، روسیه دیروز نیست ، در بسیاری از موارد اقدام به استقلال رای خود کردند و در حال حاضر با تاکید بر این که مبارزات حماس علیه اشغالگری ، امری تروریستی محسوب نمی شود، بر این موضوع تاکید می کنند. بر این اساس پوتین از مقامات حماس برای سفر به روسیه دعوت می کند تا با حضور در مسکو دوطرف به بحث و تبادل نظر درخصوص مناقشه خاورمیانه بپردازند که این امر از دو زاویه قابل بررسی است . اول این که روسها مایلند تا به یک راه حل بینابین برای مناقشه حماس و اسرائیل دست یابند که در صورت تحقق آن ، برگ برنده به نام مسکو خواهد بود. دوم این که با پیروزی حماس در عرصه انتخابات فلسطین ، تعامل تنگاتنگ روس ها با آنان به نفوذ هرچه بیشتر مسکو در مناطق اشغالی فلسطین و جنوب لبنان منجر خواهد شد که این موضوع از ترفندهای پوتین به شمار می رود.

آیا تاکید بر غیرتروریست بودن حماس از سوی روسیه ، باعث ایجاد شکاف بیشتر در روابط این کشور با اروپا و امریکا نخواهد شد؛
باید گفت که اولا با توجه به این که روسیه ریاست گروه هشت را به عهده دارد ، اگر بتواند راه حلی برای حل و فصل مناقشه فلسطینیان با اسرائیلی ها بیابد، می تواند برای غرب به غیر از امریکا ، این مساله را جا انداخت که می توان با حماس مذاکره کرد. ثانیا ، برای مقامات کرملین هرگز تروریست بودن حماس ثابت نشده و از نظر دیپلماتیک ، تروریست شخص یا گروهی است که اقداماتش موجب اختلال در جامعه بین المللی شود که می توان در این راستا به گروه القاعده اشاره کرد. در حالی که حماس در چارچوب شخص و در قالب هدفی معین با اشغالگری مبارزه می کند و این امر از نظر مقامات کرملین که حماس یک سازمان تروریستی است ، ثابت نشده در حالی که امریکا به تروریست بودن این گروه تاکید دارد.