تب، درد و خونریزی علائم‌تب‌کریمه‌را جدی بگیرید

بیماری تب کریمه کنگو دقیقا چیست؟

تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو یک بیماری ویروسی است که توسط کنه‌ها بین دام‌ها منتشر می‌شود، اما در دام‌ها علائم بالینی ندارد. کنه آلوده، ویروس را وارد بدن دام می‌کند و این ویروس به مدت یک هفته در آنجا باقی می‌ماند. اگر این دام توسط کسی ذبح شود، امعاء و احشا و ترشحات آن آلوده‌کننده است. از طرف دیگر اگر افراد کنه را بکنند و با آن تماس داشته باشند یا اگر هدف نیش آن قرار گیرند، امکان آلودگی وجود دارد.

این بیماری از چه طریق به انسان منتقل می‌شود؟

تماس با دام، ذبح دام و تماس با ترشحات و لاشه آن از راه‌های انتقال بیماری است. بنابراین باید توجه کنیم که اگر قصد استفاده از فرآورده دامی داریم، باید گوشتی را مصرف کنیم که ممهور به مهر دامپزشکی باشد. چراکه این دام قبل و بعد از ذبح مورد بازرسی قرار می‌گیرد و اصولا دام باید در کشتارگاه ذبح شود. چراکه اگر خارج از کشتارگاه ذبح شود خطر انتقال بسیاری از بیماری‌ها ازجمله تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو که یک بیماری نسبتا شدید و کشنده است، وجود دارد.

الان خیلی از دام‌ها به صورت سنتی و توسط روستاییان ذبح می‌شوند. با این حساب احتمال شیوع بیماری خیلی باید بالا باشد.

بله. تعداد قابل توجهی از موارد ابتلای ما افرادی بوده‌اند که دام ذبح کرده‌اند. ذبح دام باید در کشتارگاه باشد و کارگرانی هم که در کشتارگاه به ذبح مشغول هستند باید از لوازم حفاظتی استفاده کنند که انتقال بیماری به حداقل برسد.

آیا این بیماری علائمی هم دارد؟

این بیماری از سال 79 در ایران شناسایی شده و نشانه‌های آن شبیه سرماخوردگی آنفلوآنزاست، اما آنفلوآنزایی که در فصل گرم یعنی در بهار و تابستان وجود دارد. چراکه فعالیت کنه‌ها در شرایط دمایی بالای 10 درجه شروع و ویروس را از یک حیوان به حیوان دیگر منتقل می‌کنند، اما در دمای زیر 10 درجه فعال نیستند. به همین دلیل اگر نشانه‌های آنفلوآنزا در فصل بهار و تابستان در کسی ایجاد شد، پزشکان باید سابقه تماس با دام، دستکاری کنه، کندن کنه از بدن دام یا له کردن و گزش آن را مورد کنکاش قرار دهند. با وجود یافته‌ها و شواهد، آنفلوآنزا می‌تواند مشکوک به بیماری تب خونریزی‌دهنده کریمه کنگو باشد و باید آزمایش‌های لازم در این زمینه انجام شود. بیماری تب کنگو که با سردرد شدید، تب، درد عضلانی و خونریزی زیرجلدی همراه است، اگر به‌سرعت تحت درمان‌های اختصاصی از طریق داروهای ضدویروسی قرار بگیرد، در بیشتر موارد قابل درمان خواهد بود. دوره کمون تب کنگو به‌ طور متوسط از چهار تا حداکثر 12 روز است. معمولا تا روز چهارم علائم غیرخونریزی مثل تب، سردرد، احساس سرما، خستگی، درد عضلانی‌ پرخونی صورت، پرخونی ملتحمه چشم، استفراغ و دردهای بالای معده است. علائم خونریزی از روز چهارم شروع می‌شود که بیشتر در مخاط دهان و پوست، لثه‌ها ‌بینی، معده، روده و رحم و زیر پوست ناحیه ساق پا و دست‌ها ظاهر می‌شود. مرگ بیمار، در صورت دسترسی نداشتن به مراکز پزشکی مجهز و نیز شوک، کم‌خونی خونریزی شدید ریوی، عفونت و اختلال انعقادی داخل عروقی اتفاق می‌افتد.

این خطر برای تمام افرادی که با دام سر و کار دارند، وجود دارد؟ به عبارت دیگر درصد خطر شیوع آن چقدر است؟

در کل در زمان تماس با دام باید مراقب باشیم. چراکه نه‌تنها این بیماری، بلکه بسیاری از بیماری‌های دیگر نظیر تب مالت، تب کیو و... ممکن است در این مرحله منتقل شوند. سلامت دام باید حتما و به صورت صددرصد تضمین شده و زیرنظر شبکه‌های دامپزشکی باشد.

این بیماری در کدام شهرها بیشتر مشاهده شده است؟

به صورت کلی بیشترین مورد بیماری و قریب به 70 درصد آن در استان سیستان و بلوچستان است. دلیل آن هم تردد زیاد دام قاچاق و آلوده به کنه از پاکستان و افغانستان است. البته در سایر مناطق کشور هم این بیماری وجود دارد.

گویا در مازندران هم موارد زیادی دیده شده است؟

امسال در مازندران 2 مورد داشتیم که متاسفانه یک مورد آن منجر به فوت شد.

آمار مبتلایان به این بیماری تاکنون چند نفر بوده است؟

از اول امسال 12 مورد ابتلا داشتیم. در سال گذشته هم 36 مورد داشته‌ایم. پس این بیماری خیلی شایع نیست، اما چون میزان مرگ و میر آن قابل توجه است باید دقت شود که دام در کشتارگاه ذبح شود. اگرچه ممکن است فردی بگوید من از یک روستا دام را تهیه و همانجا توسط همان افراد آن را ذبح می‌کنم، اما تماس با لاشه تازه دام باعث انتقال بیماری می‌شود. بنابراین دام باید در کشتارگاه ذبح شود تا دامپزشکی سلامت گوشت آن را تائید کند.

تا الان چند نفر به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند؟

حدود 30 مورد محتمل داشتیم که 12 مورد آن در کل کشور مورد تائید واقع شد.

از تعداد نفراتی که اشاره کردید به این بیماری مبتلا شده‌اند، چند مورد منجر به فوت شده است؟

امسال 3 نفر فوتی داشته‌ایم، اما در مجموع از سال 79 بالغ بر 900 مورد ابتلا داشتیم که قریب به 300 نفر آنان فوت شده‌اند، اما نکته جالب این که موارد مرگ و میر ناشی از این بیماری در خیلی از کشورها زیادتر است و ممکن است این آمار به 70 درصد هم برسد.

علت اصلی مرگ و میر چیست؟

این که بیماری دیر تشخیص داده می‌شود. در استان‌هایی مثل سیستان و بلوچستان که بیشترین درصد ابتلا را دارند، میزان مرگ و میر خیلی کم است. چراکه پزشکان آن مناطق کاملا با بیماری آشنا هستند. در آن مناطق در فصول گرم، فرد بیماری که با علائم آنفلوآنزا به مراکز درمانی مراجعه می‌کند فورا مورد سوال قرار می‌گیرد که آیا با دام تماس داشته است یا خیر؟ اگر این موارد را داشته باشد بی‌درنگ او را به بیمارستان ارجاع می‌دهند تا مراحل آزمایشات لازم طی شود و فرد تحت درمان قرار گیرد، اما در بعضی استان‌ها که موارد ابتلا کم است، متاسفانه پزشکان آشنایی لازم را ندارند و تا بیماری تشخیص داده شود، چند روزی از نشانه‌های آن گذشته است. به همین دلیل میزان مرگ و میر در استان‌هایی که بیماری در آن کمتر وجود دارد، بیشتر است.

با این توضیحات می‌توان گفت که راهکارهای درمانی برای جلوگیری از گسترش این بیماری وجود دارد.

بله. اول این که دام‌ها را باید از پارازیت‌های خارجی نظیر کنه حفظ کنیم؛ حالا یا از طریق سمپاشی یا حمام ضدکنه. دوم این که پوشش افرادی که با دام سر و کار دارند باید مخصوص باشد. یعنی افراد با لباس فرم به دامداری‌ها مراجعه کنند. شست‌وشوی دست‌ها نیز بسیار مهم است و می‌تواند باعث جلوگیری از شیوع این بیماری شود، اما مهم‌ترین مساله این است که دام در کشتارگاه ذبح شود.

آیا این بیماری واکسن هم دارد؟

خیر، واکسن شناخته شده‌ای برای آن وجود ندارد، اما درمان آن شناخته شده است، به شرطی که بیماری خیلی زود تشخیص داده شود.

مگر در کشتارگاه چه اتفاقی می‌افتد که این‌قدر اصرار دارید دام در آنجا ذبح شود؟

در کشتارگاه لاشه دام در درجه حرارت 4 تا 8 درجه قرار می‌گیرد و فریز نمی‌شود. چراکه فریز باعث می‌شود ویروس‌ها زنده بمانند، اما این حرارت در گوشت تغییراتی ایجاد می‌کند که علاوه بر لذیذتر شدن، منجر به از بین رفتن تمام باکتری‌ها و ویروس‌های آن می‌شود.

گفته می‌شود بیشتر افراد مشکوک به این بیماری در شهرها و روستاهای کوچک زندگی می‌کنند. آیا ساکنان شهرهای بزرگ هم باید نگران این بیماری باشند؟

بله. ساکنان شهرهای بزرگ هم در معرض ابتلا هستند.

در جایی هم توصیه شده بود که مردم از خوردن گوشت‌های سرد و گرم خودداری کنند. منظور از گوشت سرد و گرم چیست؟

اصلا این طور نیست. ما توصیه نمی‌کنیم که مردم گوشت نخورند. اتفاقا گوشت را بخورند. نمی‌شود که پروتئین حیوانی وارد بدن نشود، اما همیشه گفته‌ایم که این مساله ارتباطی با تب خونریزی‌دهنده کنگو ندارد. باید گوشتی را مصرف کنند که مورد تائید شبکه‌های دامپزشکی است و مهر دامپزشکی دارد. یعنی دام قبل از ذبح بازرسی شده باشد. بعد از ذبح نیز لاشه مورد معاینه قرار می‌گیرد و قسمت‌های مشکوک آن جدا می‌شود. بنابراین همیشه باید فرآورده‌ای را مصرف کرد که مورد تائید سازمان‌های مربوطه باشد. این گفته که مردم از ترس این بیماری گوشت نخورند، اصلا صحیح نیست. ‌ سازمان‌های مسئول تعیین‌کننده سلامت این غذاها هستند.

آریا کیانی