ماجرای آخرین مقاله حسن حبیبی

دانشنامه زبان و ادب فارسی دانشنامه‌ای است که در قالب موضوعاتی مثل دستور زبان، اصطلاحات ادبی و عرفانی، انواع ادبیات، زبان‌های ایرانی، ادیبان و شاعران و آثار آنان تدوین شده است. سرپرستی تدوین این دانشنامه را اسماعیل سعادت، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی به عهده دارد. این دانشنامه قرار است در شش جلد تالیف شود. جلد اول آن (آب ـ برزویه) سال ۱۳۸۴، جلد دوم (برندق خجندی ـ حیرتی تونی) سال ۱۳۸۶، جلد سوم (خارزنجی ـ سنایی غزنوی) در سال ۱۳۸۸ و جلد چهارم آن (سندباد نامه ـ فردوسی) در سال ۱۳۹۱ منتشر شد. جلد پنجم آن دربردارنده ۳۴۳ مدخل و ۸۶۰ صفحه است و جلد ششم هم قرار است تا پایان سال منتشر شود. در آستانه برگزاری بیست و هشتمین نمایشگاه کتاب تهران، درباره جلد پنجم این دانشنامه با اسماعیل سعادت گفت‌وگویی انجام دادیم.

جلد پنجم دانشنامه زبان و ادب فارسی اخیرا منتشر شده است. درباره عرضه این کتاب صحبت بفرمایید.

جلد پنجم دانشنامه تقریبا اواخر سال منتشر شد و اکنون در کتابفروشی‌ها عرضه شده و در نمایشگاه کتاب هم ارائه می‌شود.

این جلد شامل چه حروفی است؟

جلد پنجم از اواسط حرف «ف» تا اواسط حرف «میم» است. یعنی با مدخل «فردوسی ثانی» شروع می‌شود و تا مدحل «مسرور طالقانی» ادامه دارد.

چرا از ابتدای حرف «ف» تا انتهای حرف «میم» این جلد را در نظر نگرفتید؟

حجم هر جلد باید متناسب باشد. اول بنا داشتیم هر جلد بیشتر از 750 صفحه منتشر نشود. قرار بود دانشنامه زبان و ادب فارسی در 6 جلد منتشر شود. اما وقتی کار را شروع کردیم دیدیم دو جلد آخر بیشتر می‌شود. بنابراین جلد پنجم به جای 750 صفحه در 860 صفحه منتشر شده است. بنا داریم دانشنامه را در همان 6 جلد تمام کنیم و احتمالا صفحات جلد ششم بیشتر ‌شود.

در جلد پنجم دانشنامه چه تعداد مدخل وجود دارد؟

بیش از 300 مدخل به صورت مقاله در این دانشنامه منتشر شده است.

تعداد مقاله‌نویس‌ها چند نفر بود؟ به برخی از مهم‌ترین نویسندگان این مقالات هم اشاره کنید.

مقاله‌نویس‌ها بیش از صد نفر هستند. اگر بخواهم چند نفر از کسانی را که به عنوان مقاله‌نویس با همکاری کردند نام ببرم، می‌توانم از این افراد یاد کنم: دکتر جلال خالقی مطلق، دکتر محسن جهانگیری، دکتر حسن تاجبخش، دکتر محمود امیدسالار، دکتر چنگیز مولایی، دکتر صمد موحد، دکتر میرجلال‌الدین کزازی، دکتر محمود فتوحی و دکتر تقی پورنامداریان. علاوه بر اینها، کسانی هم که عضو فرهنگستان هستند برای ما مقاله نوشتند. دکتر نصرالله پورجوادی، دکتر پرویز یاحقی، دکتر ژاله آموزگار، دکتر محمود عابدی، دکتر رضا رضایی باغ بیدی، مرحوم دکتر حسن حبیبی، دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر مهدی محقق، دکتر محمدرضا ترکی، موسی اسوار، کامران فانی، فتح‌الله مجتبایی و دکتر یدالله جلالی‌پندری. بیشترین و مهم‌ترین مقالات جلد پنجم دانشنامه را دکتر علی اشرف صادقی در زمینه فرهنگ و فرهنگ‌نویسی برای ما نوشته است. چون در این جلد مدخل‌های مربوط به فرهنگ‌های مختلف وجود داشت و ایشان رئیس گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان هستند.

فرمودید مرحوم حسن حبیبی هم از مقاله‌نویسان بوده‌اند. درباره مقاله ایشان توضیح دهید.

این آخرین مقاله مرحوم حسن حبیبی و مربوط به «گل آقا» است.

جلد ششم دانشنامه چه زمانی منتشر می‌شود؟

ما نیمی از مقالات جلد ششم را آماده کردیم. بنا داریم تا آخر امسال این جلد را هم منتشر کنیم تا کل دانشنامه منتشر شود.

سجاد روشنی ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر