ساماندهی کارشناسان تلویزیونی

دلایل دیگری بجز محدودیت موضوعات نیز وجود دارد که می‌تواند احتمال شباهت برنامه‌ها را افزایش دهد؛ شبکه‌های تلویزیونی در یک سازمان و با اهداف مشترک، برنامه تولید می‌کنند. این مساله مزید علت می‌شود تا برخی برنامه‌ها در شبکه‌های مختلف مسیرهای مشابه را در پیش بگیرند و در نتیجه حرف تازه‌ای نداشته باشند و به چشم مخاطب نیایند. برنامه‌های تلویزیونی بخصوص آن دسته که ساختار مشترکی دارد و بر اساس گفت‌وگو با کارشناسان و متخصصان پایه‌ریزی شده‌ است، بیش از دیگر برنامه‌ها نیازمند تازگی و تنوع است تا بتواند علاوه بر جذب مخاطب بیشتر، هویت مستقل داشته باشد. در واقع برنامه‌های گفت‌وگو محور باید از بخش‌های متنوع تولیدی، دکورهای نوآورانه و اجرای صاحب هویت برخوردار باشد تا از احتمال شباهت به برنامه‌های دیگر برهند و از همه اینها مهم‌تر لازم است از کارشناسان و متخصصانی در این برنامه‌ها دعوت به همکاری شود که سابقه حضور در برنامه‌های مشابه در دیگر شبکه‌ها را نداشته باشند. هر متخصصی با هر میزان دانش و قدرت سخنوری در نهایت می‌تواند در یک برنامه تلویزیونی مخاطبان را به خود جلب کند.

یک کارشناس به‌سختی می‌تواند در دو برنامه تلویزیونی از دو زاویه متفاوت به یک موضوع مشترک بپردازد و در عین حال به تکرار نیفتد. ضمن این‌که گاهی کارشناسان و متخصصانی که به صورت متناوب در یک برنامه تلویزیونی حضور دارند، نشان همان برنامه شناخته می‌شوند و به مرور برای مخاطب تداعی ذهنی ایجاد می‌کنند و خاطر او را به یک برنامه مشخص سوق می‌دهند. در کشور ما متخصصان، کارشناسان و افراد فرهیخته بسیاری وجود دارند که در رشته خود از بهترین‌ها هستند، ویژگی‌های اولیه برای حضور در تلویزیون را دارند و می‌توانند در یک برنامه حرف‌های قابل استناد برای گفتن داشته باشند اما برنامه‌سازان به کارشناسانی که از قبل در برنامه‌های مشابه حضور داشته و موفق بوده‌اند، بسنده می‌کنند و کمتر به سراغ شناسایی و معرفی کارشناسانی می‌روند که هم تصویر و هم حرف‌های تازه‌تری برای مخاطبان داشته باشند.

از سویی تمامی کارشناسان و متخصصان حوزه‌های مختلف، از مولفه‌های لازم برای حضور در تلویزیون و مشارکت در یک برنامه تلویزیونی برخوردار نیستند و در این زمینه به آموزش نیاز دارند. با در نظر گرفتن موارد ذکر شده بعلاوه محدودیت زمانی و شتابی که برنامه‌سازان با آن دست به گریبان هستند، لزوم ایجاد یک بانک اطلاعی جامع و پویا از کارشناسان و متخصصان حوزه‌های مختلف می‌تواند راهگشا باشد؛ بانکی از کارشناسانی که توسط برنامه‌سازان شناسایی می‌شوند و کارشناسانی که داوطلب همکاری با تلویزیون هستند. وجود چنین بانکی هم کار تهیه‌کننده را سرعت می‌دهد، هم می‌تواند به رعایت اصل تنوع در برنامه‌ها منجر شود و هم زمینه‌ای فراهم کند که یک کارشناس با حضور در چند برنامه باعث دلزدگی مخاطب نشود.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون