گسترش سکونتگاه‌های غیرمجاز در زاهدان

به گفته مسئولان استان سیستان و بلوچستان ۳۰۰ هزار نفر از جمعیت یک میلیون نفری این شهر در حاشیه قرار دارند و از این تعداد نیز بیش از ۱۵۰ هزار نفر حتی از داشتن آب شرب بهداشتی و برق محروم هستند.

قوانین جاری، ساکنان خانه‌های خشت و گلی غیرمجاز در مناطق حاشیه‌ای زاهدان را به دلیل نداشتن سند به رسمیت نمی‌شناسند و از همین رو دولت از ارائه خدمات به این شهروندان غیررسمی خودداری می‌کند.

به گفته یکی از ساکنان این منطقه، بیشتر منازل احداث شده در این نقطه از شهر بدون آب لوله‌کشی بوده و وجود حمام و سرویس‌های بهداشتی در این منازل نیز به شکل ابتدایی و صحرایی است.

احمدی می‌افزاید: بخش‌های وسیعی از محله شیرآباد با این که از قدمت بسیار زیادی نیز برخوردار است و بیش از ۲۵ سال از زندگی ساکنان در این محله می‌گذرد، اما مالکیت شخصی ندارد و به همین دلیل شهرداری آنها را مالک نمی‌داند و از ارائه بسیاری خدمات شهری به این مناطق تاکنون خودداری شده است.

مسئول دفتر حمایت از حقوق زنان و کودکان دادگستری سیستان و بلوچستان درباره مشکلات این منطقه می‌گوید: وضع زنان در مناطق حاشیه‌ای شهر زاهدان نماد بارز فقر کامل و بی‌توجهی به حقوق انسانی است، زیرا به سبب ساخت ‌و سازهای غیرقانونی، آنها مجبورند در خانه‌ای بدون شرایط رفاهی ازجمله آب لوله‌کشی، برق و دیگر ملزومات زندگی کنند.

ام‌کلثوم موذن با بیان این که چطور می‌توان از زنی که در یک فضای ۱۲ متری، زندگی، آشپزی و استحمام می‌کند، توقع داشت در زمینه بهداشت وضع مناسبی داشته باشد، می‌افزاید: زن مجبور است با استفاده از یک تشت یا چند آفتابه آب، بچه خود را در همان جایی که زندگی می‌کند و غذا می‌خورد، حمام کند. از سویی در کنار همین فضا، دستشویی صحرایی وجود دارد که با اندکی وزش باد انگل‌ها و میکروب‌ها را در فضای منطقه پخش می‌کند که نه‌تنها سلامت خانواده، بلکه دیگر شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به گفته وی، وجود بیماری‌های انگلی و پوستی در نوزادان نمونه بارز همین شرایط نامناسب بهداشت زنان نقاط حاشیه‌ای است که سلامت جامعه کودکان شهر را تهدید می‌کند.

موذن ازدواج‌های ثبت نشده، فرزندان بی‌شناسنامه، وضعیت بد بهداشتی، بی‌سوادی و رعایت نشدن عدالت در حق زنان را از مهم‌ترین مشکلات جامعه زنان در نقاط حاشیه‌ای شهر زاهدان دانست.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب شهری سیستان و بلوچستان نیز نداشتن سند مالکیت را یکی از مهم‌ترین دلایل ارائه نکردن خدمات این شرکت به ساکنان حاشیه شهر زاهدان عنوان کرده و می‌گوید: قوانین موجود اجازه واگذاری حق انشعاب آب را به واحدهای مسکونی بدون سند نمی‌دهد، بنابراین این خلأ تاکنون بسیاری از واحدهای مسکونی را در حاشیه شهر از داشتن آب شرب بهداشتی محروم کرده است.

محسن میرادی می‌افزاید: متاسفانه در مناطق حاشیه‌ای شهر زاهدان انشعابات غیرمجاز متعددی از لوله‌های اصلی و شبکه توزیع گرفته می‌شود که این موضوع خود به آلودگی و مشکلات بهداشتی آب شرب دامن می‌زند. از همین رو برای حل این مشکل یا باید انشعاب موقت به این سکونتگاه‌ها اختصاص داده شود یا مجوزی قانونی برای آنها صادر شود تا بتوان نسبت به ارائه اشتراک آب اقدام کرد.

معاون برنامه‌ریزی و اشتغال استاندار سیستان و بلوچستان نیز به ارائه راهکارهایی برای برون‌رفت از این مشکل پرداخته و می‌گوید: توانمندسازی و ایجاد امکانات در روستاها یکی از عوامل تاثیرگذار در جلوگیری از مهاجرت به شهرهاست که پیش از این به دلیل نبود سند راهبردی بجد به آن پرداخته نشده بود.

غلامرضا مالکی با بیان این‌که برای بهبود شاخص‌های زندگی در مناطق حاشیه‌ای باید اشتغال را در اولویت قرار داد و پس از مهارت‌آموزی و توانمندسازی ساکنان حاشیه شهر، به سمت بازاریابی برای فروش محصولات تولیدی آنها گام برداشت، می‌افزاید: بر همین اساس در ۹ محله سکونتگاه‌های غیررسمی، طرح توانمندسازی در حال اجراست و از هفت طرح توانمندسازی زنان، شش طرح به تائید دفتر حمایت از حقوق بانوان ریاست جمهوری رسیده است.