سردرگمی غرب و ابتکار عمل ایران

جامجم آنلاین: تغییر و تحولی که درخصوص مبحث فناوری هستهای به وقوع پیوست ، به دلیل درستی راه و مسیری که کشورمان تا به حال پیمود ، غیرقابل پیشبینی نبود.

کد خبر: ۷۴۴۵۶

لحن خشن و زننده کشورهای اروپایی و تهدید به ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت ، در واقع نشاندهنده میزان حساسیت و موضعگیریهای دنیای غرب در قبال دستیابی ایران به چرخه کامل سوخت هستهای ، میباشد.
از نظر غربیها ، تنها راه ایجاد سد در قبال تلاش ایران برای جلوگیری از ادامه حرکت آن به منظور اشراف کامل به دانش هستهای ، عبارت از متهم ساختن آن به عدول از مقررات و اصول معاهده NPT و یا منع تکثیر سلاحهای هستهای میباشد.
چنین رویکردی ، در آخرین بیانیه البرادعی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
گو این که از نظر اروپاییها و همچنین البرادعی ، از سرگیری فعالیت در تاسیسات هستهای اصفهان به منزله چشمپوشی از مقرراتی است که شورای حکام علیه فعالیتهای هستهای ایران وضع کردهاند.
اما در عمل چنین مقرراتی، حتی اگر مدنظر شورای حکام بوده باشد ، ناهمخوان با اصول حاکم بر معاهده NPT بوده و هویت حقوقی و قانونی ندارد و لذا تعهد ایران به کشورهای اروپایی در زمینه تعلیق فعالیتها در اصفهان و جاهای دیگر ، اصولا به صورت داوطلبانه صورت گرفته و ربطی به مقررات حاکم بر NPT ندارد زیرا اصولا ، هیچ اصل و قاعدهای در NPT وجود ندارد که کشوری را از حق برخورداری آزادانه از دانش هستهای و دست زدن به فعالیتهای مشروع هستهای در چارچوب نظارت آژانس بینالمللی انرژی هستهای، منع کرده باشد.
جالبترین بخش گزارش البرادعی ، مربوط به آمارهایی است که وی درباره فعالیت تاسیسات هستهای اصفهان از دوران آغاز مجدد فعالیتها ، ارائه کرده است.
مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی هستهای به مخاطبان خود یادآوری نکرده است که این آمارها را اولا از دوربینهای پیشرفتهای اخذ کرده است که به طور شبانهروزی ، همه تحرکات و فعالیتها را در تاسیسات اصفهان تحت نظارت و مراقبت کامل قرار داده است و ثانیا از مامورانی به دست آورده است که در این تاسیسات مستقر شده و از طریق وسایل پیشرفته ، در حال انجام وظایف نظارتی و بازرسیها و تفتیشهای روتین و روزمره خود میباشند و در کار خود ، با هیچ نوع ممانعتی یا مخالفتی و اشکالتراشی از طرف ایرانی ، مواجه نشده است.
به نظر میرسد ، کملطفیهای البرادعی ، فقط شامل این بخش که میتوانست برای مخاطبان راهگشا و روشنگر باشد ، نمیشود و از اینرو ، پیشبینی بروز گرایشهای غیرمعقول و غیرمترقبه حتی از سوی مسوولان این آژانس ، دشوار نیست و به علاوه ، پیداست راهبرد هستهای ایران با توجه به بروز چنین رویدادهای یکسونگرانه و به شدت جانبدارانه ، تنظیم شده است.
بیشک ، پیروی عزتمندانه از راهبرد حفظ منافع عالی کشور ، تا به حال ، مسوولان را به برداشتن گامهای قبلی تشویق کرده است.
اکنون ، همین نگاه و رویکرد باید مشوق برداشتن گامهای حساب شده و سنجیده بعدی باشد. گامهایی که در مسیری برداشته میشوند که فرجام آن سرافرازی و سربلندی کشور است.
از سوی دیگر گزارش انتشار یافته از سوی آژانس بینالمللی انرژی هستهای ، چیز زیادی را اثبات نمیکند. مهمترین نکته آن که بارها در گذشته بر آن تاکید کرده است ، اشاره به فقدان شفافیت از سوی ایران است.
در همین حال ، این گزارش به فعالیت تمام عیار تاسیسات هستهای اصفهان اشاره میکند ولی همچنان که یادآوری شد به مخاطبان خود ، از ذکر این موضوع غفلت میکند که تاسیسات مزبور تحت مراقبت شبانه روزی دوربینهای پیشرفته آژانس قرار گرفته و از لحظه از سرگیری فعالیتها تا به حال ، هیچ حرکتی و فعالیت از نگاه و نظر کارشناسان آژانس پنهان نمانده است.
معلوم نیست که چرا در گزارش مزبور ، از ذکر این نکته مهم و کلیدی پرهیز شده است و به علاوه ، از همکاریهای تمام عیار ایران با ماموران آژانس نیز یاد نشده و چنانچه در جایی درباره این همکاریها صحبتی به عمل آمده است ، به طور رقیق و نامشخص ، از کنار آن رد شده است.
با این حال در این گزارش، دو نکته مهمی وجود دارد که گنجاندن آنها در متن گزارش نمیتواند به عنوان یک اقدام حقوقی تلقی شود و یا به عبارت دیگر نمیتوان گنجاندن آنها را در چارچوب وظایف و مسوولیتهای آژانس به حساب آورد.
الف: درخواست از ایران برای توقف فعالیتها در تاسیسات هستهای اصفهان.
ب: ایران ، این بار باید فراتر از تعهدات حقوقی و قانونیاش عمل کرده و به آژانس اجازه دهد با تمامی اشخاص ، اماکن و مستنداتی که وجود دارد ، تحقیق صورت گیرد.
بیشک این دو خواسته نه با روح و محتوای معاهده NPT و با مقررات آژانس همخوان است و نه با مقررات بینالمللی حاکم بر آژانس تطابق دارد و به نظر میرسد ، گنجاندن این دو عبارت در گزارش البرادعی ، تنها از سر اضطرار و با اعمال فشار سیاسی انجام شده است.
بدیهی است برخی از نکات این گزارش ، باید محل توجه و عنایت مسوولان پرونده هستهای قرار گرفته و در جاهایی که لازم است ، مجال همکاری و تعامل را توسعه دهند ولی مطمئنا آنان راهی ندارند جز با بخشهای سیاسی گزارش موقف قاطع و نفوذناپذیری اتخاذ نمایند.