انتخابات آمریکا و اما و اگرهای آن

انتخابات میاندوره‌ای کنگره آمریکا برای تعیین تکلیف 36 کرسی از یکصد کرسی سنا و تمام 435 کرسی‌ مجلس نمایندگان برگزار شد. انتخاباتی که برتری جمهوریخواهان را همراه داشته است، شکستی سخت برای اوباما، رئیس جمهور آمریکا و حزب دموکرات قلمداد می‌شود. با توجه به این‌که ابزار قدرت در دستان دموکرات‌ها در کاخ سفید بوده است، حال این پرسش مطرح است که ریشه شکست اوباما در این انتخابات چه بوده و چرا رویکرد مردم به جمهوریخواهان بیشتر بوده است؟ در پاسخ به این پرسش، بسیاری از تحلیلگران و ناظران سیاسی تاکید دارند، اجرا نکردن وعده‌های داخلی و خارجی اوباما بویژه در حوزه اقتصادی موجب نارضایتی مردم از اوباما شده است چنان‌که بیش از 60 درصد مردم از سیاست‌های وی ابراز نارضایتی کرده‌اند. در چنین شرایطی رای ندادن مردم به دموکرات‌ها امری طبیعی است و به عبارتی می‌توان گفت که دموکرات‌ها قربانی ناکامی‌ها و ضعف‌های شدید اوباما شده‌اند.

مردم با رای خود به جمهوریخواهان به دموکرات‌ها هشدار می دهند که در صورت اجرا نکردن مطالبات مردمی در سال 2016 باید کاخ سفید را ترک کنند و برای تحقق نیافتن این مساله جز رویکرد به اقدامات عملی در جهت اجرای خواسته‌های مردمی، گزینه‌ای در پیش رو ندارند.

آنچه در کنار نتایج این انتخابات و ریشه‌های شکست دموکرات‌ها مطرح می‌شود، تاثیر آن بر سیاست خارجی آمریکاست. برخی محافل رسانه‌ای این امر را مطرح می‌کنند که پیروزی جمهوریخواهان در انتخابات موجب می‌شود تا اوباما نتواند سیاست‌های مسالمت‌آمیز خود را در جهان اجرایی کند. به عنوان مثال رسانه‌های آمریکا و اروپایی تاکید دارند که کشورهای عربی و فلسطینی‌ها برای تحقق منافعشان باید تا قبل از تغییرات در کنگره با طرح های آمریکا کنار بیایند یا این‌که جمهوری اسلامی ایران باید با 1+5 به توافق نهایی دست یابد. روسیه باید در اوکراین و سوریه با آمریکا مصالحه و چین نیز پذیرنده طرح‌های آمریکا در حوزه اقتصادی باشد. این فضاسازی‌ها برای ایجاد هراس از تغییر در ساختار کنگره آمریکا در حالی اجرا می‌شود که یک پرسش اساسی مطرح است و آن این‌که اگر دگرگونی در کنگره آمریکا تا این حد در سیاست خارجی آمریکا تاثیرگذار است و اگر اوباما واقعا فردی پیرو دیپلماسی و حل چالش‌های جهانی از طریق مذاکره است، چرا او در طول شش سال ریاست‌جمهوری خود و در نهایت در ماه‌های اخیر برای حل این چالش‌ها گام عملی برنداشته است؟ نظرسنجی‌ها از ماه‌ها پیش شکست دموکرات‌ها در این انتخابات را نشان می‌داد، پس اگر اوباما واقعا اهل مصالحه و حل چالش‌های جهانی از طریق مذاکره بود، ماه‌ها برای تحقق این امر فرصت داشته است.

در عرصه داخلی به‌دلیل رقابت دو حزب مذکور برای انتخابات 2016 ریاست‌جمهوری، تغییراتی در سیاست‌های آمریکا ایجاد می‌شود، اما در حوزه خارجی تغییرات چندانی ایجاد نخواهد شد و ادعای تضعیف سیاست خارجی صلح جویانه اوباما با برتری جمهوریخواهان در انتخابات صرفا ادعایی ظاهری است؛ ادعایی که می‌تواند برای ایجاد هراس در جهان و سوق دادن کشورها به همراهی با طرح‌های آمریکا در قبال تغییرات در کنگره باشد تا شاید با این حربه بتوانند مقداری از ناکامی‌های جهانی آمریکا را جبران کنند.

قاسم غفوری / جام‌جم