نگاهی به برقراری سیستم فدرال در عراق

جامجم آنلاین: طرح برپایی یک نظام فدرالی در عراق که در حال حاضر موجب شده است به عنوان یکی از موانع دستیابی به توافق در مورد تدوین قانون اساسی جدید این کشور تلقی شود، برای نخستین بار چهار هفته پیش از سوی سیدعبدالعزیز حکیم، رهبر فراکسیون اکثریت مجمع ملی عراق و رئیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی این کشور ارائه گردید.

کد خبر: ۷۳۴۵۷

برپایه این طرح که به نظر میرسد هنوز جزییات آن به طور کامل مطرح نگردیده است، شیعیان عراق در چارچوب سیستم فدرالی متشکل از استانهای شیعهنشین این کشور که عمدتا در جنوب عراق قرار دارند، قرار خواهند گرفت.
این طرح، براساس، اقتباس شده از طرح برقراری سیستم فدرالی در منطقه کردستان عراق است که برپایه آن، اکراد عراقی به خود اجازه دادند نه تنها این منطقه را به لحاظ اداری و اقتصادی از عراق جدا کرده، بلکه پارلمان جداگانه با نهاد نخستوزیری و هیات وزرا و مرزها و گمرکات مشخص و غیره تاسیس نمایند.
اضافه بر آن ، کردها مایلند هر چند که در چارچوب عراق متحد و فدرال باقی بمانند، با این حال، این ویژگیها، یعنی خودمختار بودن و فدرالی بودن عراق نیز در قانون اساسی لحاظ گردد و از این بابت، از شیوههای متعدد نظیر تهدید، تحریم و قهر کردن نیز برای پیشبرد خواستههای خود سود میجویند.
اکراد، علاوه بر آن خواهان انضمام شهر کرکوک به منطقه کردستان عراق است تا از این بابت، به یک محل پردرآمد نفتی، متکی شوند.
رهبران سیاسی شیعه عراق، از همین رویکرد تبعیت کرده و معتقدند دلیلی ندارد از مسالهای که برای اکراد عراقی تجویز شده است، صرفنظر نمایند و به همین دلیل است که حکیم، طی یک سخنرانی که در جمع هزاران نفر از شیعیان عراقی در نجف اشرف ایراد کرد برای نخستین بار از پیاده کردن سیستم فدرالی در این کشور دفاع کرد.
مخالف اصلی این ایده، عربهای سنی هستند که از محروم شدن خود از درآمدهای نفتی جنوب و شمال عراق بشدت بیم دارند و قادر به تامین مالی خود در مناطقی که به آنان تعلق میگیرد و عمدتا شامل بیابانها و صحراهای لایزرع است، نخواهند بود و به علاوه این که این رویکرد را منتهی به تقسیم و تجزیه عراق تلقی میکنند و به همین دلیل، با آن به شدت مخالفت میکنند.
در این زمینه مقتدی صدر روحانی جوان و جویای نام نیز با آنان همراه است. صدر، البته، استدلال سنیها را ندارد و بیشتر، به دلیل احساس رقابت با «حکیم» با مخالفت با وی درآمده است.
از طرفی، مرجعیت شیعه در عراق، هنوز موضع مشخصی در قبال این موضوع اتخاذ نکرده است، گو این که نمیتوان گفت حکیم بدون هماهنگی با مرجعیت شیعه، طرح برقراری سیستم فدرالی را ارائه کرده است.
در این میان، سنیهای عرب، که میکوشند امتیازات سرشار گذشته را حفظ نمایند، با بایکوت جلسات و طلب کردن حمایت دولتهای عربی، تلاش دارند از تحقق خواستههای مشترک اکراد و شیعیان جلوگیری کنند.
باید دید که در تدوین قانون اساسی، کدام ملاحظات با اقبال مردم روبهرو میشود.