استعدادیابی و پرورش استعداد

نیمرخ عمومی

نیمرخ عمومی‌در ابتدای فصل ورزشی با یکسری آزمایش‌ها از ورزشکار به دست می‌آید .نتایج به منظور درک شرایط واقعی فرد در بین گروه به نسبت هم تیمی‌های خود و ورزشکاران رده بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. سپس برنامه آموزشی فصل با در نظر گرفتن نقاط ضعف و قوت ورزشکار طرح ریزی می‌شود. نیمرخ عمومی‌برای ورزشکاران نخبه در مراحل رشد جسمی‌و آنهایی که در رده جوانان و نوجوانان ملی قرار دارند سودمندتر است.

نیمرخ اختصاصی

این نوع نیمرخ معمولا برای ورزشکاران نخبه بزرگسال کاربرد دارد که در مسابقه‌های سرعتی و ورزش‌هایی مانند شنا، قایقرانی، دو و دوچرخه سواری، و به طورکلی جایی که ارزشیابی دقیق پیشرفت به منظور تاکید روی تمرین سنگین در دوره‌های زمانی منظم از اهمیت بالایی برخوردار است، رواج دارد. نیمرخ اختصاصی حدودا هرشش ماه یک بارکاربرد دارد چرا که توسعه توانایی‌های جسمانی ورزشکار به مدت زمان بیشتری نیاز دارد.

کنترل سلامت جسم

ارزشیابی بهداشت عمومی‌ورزشکاران در هر دو رده تیمی ‌و انفرادی در ابتدا یا اواسط هر فصل توسط گروهی از پزشکان و مربیان فرصتی را فراهم می‌آورد تا پزشک یا کارشناسان ورزشی پیرامون مشکلات مختلف بهداشت فردی که امکان دارد ورزشکار درگیر آن باشد به گفت‌وگو بنشینند.

آزمون‌های بیوشیمیایی و خون شناسی

هموگلوبین، ترکیب خون، ارقام لنفوسیت و نوتروفیل، فریتین، اسید اوریک، اوره کراتین فسفوکیناز، نسبت تستسترون به کورتیزول.

آزمون‌های قلبی ـ‌ عروقی

آزمون‌های قدرت هوازی با استفاده از کارسنج‌ها که متناسب رشته‌های ورزشی هوازی است.

آزمون‌های قدرت و ظرفیت غیرهوازی با استفاده از کارسنج‌های ویژه در جایی که حد وسط بازدهی قدرت محاسبه شده و مجموع بار بدن اندازه‌گیری می‌شود.

آزمون‌های روان شناختی

تغییرات روان‌شناختی روی کیفیت اجرای ورزشی تاثیرگذار هستند. این عوامل معمولا برای نیمرخ‌سازی عمومی استفاده می‌‌شوند:

ستیزه‌جویی، اضطراب، انگیزش، توجه، همبستگی، استقلال‌طلبی، ویژگی‌های شخصیتی، مدیریت، حالات روحی، علاقه‌مندی، عزت نفس.

ارزشیابی مهارت

امروزه مربیان می‌توانند با استفاده از دوربین‌های عکاسی با سرعت بالا و نوار ویدئویی در محیط‌زیست مصنوعی آزمایشگاه ورزشکار را در شرایط تمرین رقابتی واقعی‌تری به نسبت شرایط آزمون‌های مربوط به مهارت‌های ورزشکار ارزیابی و نقاط ضعف ورزشکار خود را به دقت مشخص کنند . با این کار آنها می‌توانند یک برنامه ویژه تمرینی برای بهبود نقاط ضعفش طراحی کرده که تداخلی هم در برنامه تمرینی گروهی ایجاد نمی‌کند.

آزمون‌های توانایی جسمانی

توانایی‌های معمول که در برنامه‌های استعدادیابی مطرح می‌شوند: قد و وزن بدن، نوع بدن و ترکیب آن، نیرو و قدرت انفجاری، سرعت حرکت، انعطاف‌پذیری، تعادل و چابکی. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت برای استعدادیابی ابتدا باید مولفه‌های مرتبط با آن شناخته شود. یعنی باید متغیرهای موثر در استعداد یابی ورزشی را شناسایی کرد:

1ـ شناسایی افراد مستعد

2ـ هدف افراد مستعد

3ـ حمایت افراد مستعد

3 قلمرو قابل اعتنای صاحبنظران استعدادیابی

1ـ‌ ویژگی‌ها و شاخص‌های پیکری

2ـ ویژگی‌ها و شاخص‌های آمادگی جسمانی و حرکتی

3ـ ویژگی‌ها و شاخص‌های روان‌شناختی

عوامل ناملموس در استعدادیابی

1) موفقیت در بیشتر کارهای غیرممکن 2) تاثیر مثبت بر هم تیمی‌ها 3) تشخیص موقعیت‌ها 4) ارائه بازی قابل توجه 5) قراردادن هم تیمی‌ها در موقعیت بهتر 6) پیش‌بینی 7) مربی‌پذیری 8) سازگاری با شرایط 9) تجلی در شرایط مقتضی 10) غریزه قوی