ادامه مذاکرات در وقت اضافه

به گزارش ایرنا، محمدجواد ظریف، وزیر خارجه کشورمان به همراه مجید تخت‌روانچی و سیدعباس عراقچی، معاونان وزیر خارجه در این 18 روز جلساتی فشرده با نمایندگان کشورهای 1+5 داشتند و در هفته دوم، این مذاکرات به صورت دوجانبه و سه‌جانبه میان ایران و آمریکا یا ایران، آمریکا و اتحادیه اروپا برگزار شد. در روز‌های پایانی مذاکرات، جان کری وزیر خارجه آمریکا، ویلیام برنز معاون ارشد او، وندی شرمن عضو تیم مذاکره‌کننده و نیز برخی از مقامات آمریکایی حضور داشتند.

حاصل این جلسات فشرده، تصمیم به ادامه اجرای تدابیر برنامه اقدام مشترک تا بیست و چهارم نوامبر (سوم آذر) و اجرای تمامی تعهدات طرفین و برگزاری جلسات در اشکال مختلف طی هفته‌های آینده بود.

تمدید گام اول توافق ژنو به مدت چهار ماه تا سوم آذر به مفهوم آن است که همه تعهدات طرفین در توافق ژنو به مدت چهار ماه دیگر ادامه پیدا خواهد کرد و همه تحریم‌هایی که بر اثر توافق ژنو تعلیق شده بود، طی چهار ماه آینده همچنان معلق خواهد بود.

از جمله توافق‌هایی که در نتیجه مذاکرات وین 6 حاصل شد، پرداخت چهار قسط هرکدام به مبلغ 500 میلیون دلار و دو قسط هر یک به مبلغ 400 میلیون دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران است که از اول ماه آگوست ـ دهم مرداد ـ به فاصله هر سه هفته، به ایران پرداخت خواهد شد. علاوه بر این مقرر شد ایران اورانیوم غنی شده 20 درصد خود را که قبلا در 6 ماه اول توافق ژنو به اکسید تبدیل کرده بود، به سوخت رآکتور تهران تبدیل کند. در مدت این چهار ماه فقط 25 کیلو اورانیوم تبدیل به سوخت می‌شود ولی مازاد آن طبق برنامه ایران، در ماه‌های بعد تبدیل به سوخت خواهد شد. همچنین پسماند مواد غنی شده ایران به منظور غنی‌سازی مجدد به اورانیوم طبیعی تبدیل خواهد شد.

با این حال در بیانیه مشترک ظریف و اشتون آمده که با وجود پیشرفت‌های ملموس در برخی از موضوعات، هنوز فاصله قابل توجهی درباره برخی موضوعات اساسی باقی مانده که نیاز به زمان و تلاش بیشتری دارد.

در این بیانیه مشترک که از سوی محمدجواد ظریف و کاترین اشتون صادر شد، آمده است: به همراه وزیران امور خارجه 3+3 تصمیم گرفته‌ایم اجرای تدابیر برنامه اقدام مشترک را تا بیست و چهارم نوامبر 2014 (سوم آذر 1393) که مطابق با زمان‌بندی پیش‌بینی شده در این برنامه است، ادامه دهیم. ایران و 3+3 مجددا تاکید می‌کنند که اجرای تمامی تعهداتشان در برنامه اقدام مشترک را به صورت موثر و بموقع ادامه خواهند داد.

این بیانیه می‌افزاید: ما با عزم راسخ برای رسیدن به توافق پیرامون یک برنامه جامع اقدام مشترک، در اولین فرصت ممکن جلسات خود را در اشکال مختلف طی هفته‌های آینده برگزار خواهیم کرد.

بر اساس اظهار نظرهایی که مذاکره‌کنندگان در روزهای اخیر داشته‌اند حدود 60 تا 65 درصد متن پیش‌نویس توافق، نوشته شده است اما 35 درصد باقیمانده شامل مسائل کلیدی می‌شود که از نظر محتوایی بیش از 80 درصد متن را تشکیل می‌دهد. تاریخ مذاکرات آینده در گفت‌وگو‌های عباس عراقچی و هلگا اشمید تعیین و تنظیم خواهد شد.

در همین حال سیدعباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای اعلام کرد: در چهار ماه آینده دو میلیارد و800 میلیون دلار در شش قسط به حساب ایران واریز می‌شود.

به گزارش ایرنا، معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه بامداد دیروز در پایان مذاکرات وین 6 در جمع خبرنگاران ایرانی افزود: علاوه بر این، ایران اورانیوم غنی شده 20 درصد خود را که قبلا در شش ماه اول توافق ژنو به اکسید تبدیل کرده بود، به سوخت رآکتور تهران تبدیل می‌کند.

اختلافات محتوایی همچنان باقی است

این مقام ارشد وزارت امور خارجه تصریح کرد: در برخی از موضوعات پیشرفت داشتیم و در برخی از موضوعات پیشرفت نداشتیم. با این حال، شروع به نگارش متن پیش‌نویس توافق کردیم. پیشرفت خوبی از لحاظ متن داشتیم ولی از نظر محتوا اختلافات کماکان باقی است.

این عضو ارشد مذاکرات هسته‌ای اظهار کرد: اگرچه در مذاکرات وین 6 قادر نشدیم این اختلافات را برطرف کنیم و مواضعی که ما داشتیم با مواضع آنها، هنوز فاصله زیادی دارد و راه حل‌هایی که ارائه شد نتوانست این فاصله را پر کند اما همه از این‌که فضای مذاکرات، فضای سازنده‌ای است و اراده جدی در همه طرف‌ها برای رسیدن به راه‌حل وجود دارد، به این نتیجه رسیدند که باید مذاکرات ادامه پیدا کند.

عراقچی خاطرنشان کرد: ما نتوانستیم به ضرب‌الاجل بیست و نهم تیر برسیم و توافق را نهایی کنیم ولی همه اتفاق نظر داشتند که در شرایط و فضای فعلی مذاکرات باید ادامه یابد.

گام اول تمدید نمی‌شد، تحریم‌ها باز می‌گشت

معاون وزیر امور خارجه افزود: ما برای ادامه مذاکره منعی نداشتیم؛ بیست و نهم تیر آخر مهلت مذاکراتی ما نبود چون آنچه در توافق ژنو به عنوان مهلت مذاکرات تعیین شده، یکسال از زمان تصویب توافق ژنو در بیست و چهارم نوامبر 2013 تا بیست و چهارم نوامبر 2014 است که به طور طبیعی مهلت مذاکره داریم.

وی تصریح کرد: اما گام اول توافق ژنو 6 ماهه بود و این گام اول، بیستم جولای (بیست و نهم تیر) تمام می‌شد و به طور طبیعی اگر این گام تمدید نمی‌شد، تحریم‌ها باید سر جای خود باز می‌گشت. از سوی دیگر، ایران نیز ملزم به رعایت تعهدات خود نبود و می‌توانست برنامه هسته‌ای صلح آمیز خود را شروع کند.

عراقچی گفت: بنابراین، وقتی در سه روز گذشته به این جمع بندی رسیدیم که دستیابی به توافق تا بیستم جولای عملی نیست، بحث‌ها را به سمت تمدید گام اول بردیم.

معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه با اشاره به تمدید چهار ماهه مذاکرات افزود: همه تحریم‌هایی که بر اثر توافق ژنو تعلیق شده بود، طی چهار ماه آینده تعلیق خواهد بود و همه اقداماتی که ما تعهد کرده بودیم، انجام دهیم یا انجام ندهیم، در چهار ماه آینده به همان ترتیب خواهد بود.

وی اظهار کرد: اما بعضی از تعهدات طرفین در شش ماه گذشته، ماهیت و شکل آن تغییر کرده بود و این احتیاج داشت ما مذاکراتی داشته باشیم که تحت چه شرایطی و با چه وضعیتی، گام اول توافق ژنو ادامه پیدا کند.

عراقچی گفت: مسلم بود یکی از مسائل، مبلغ 4.2 میلیارد دلاری بود که در طول شش ماه اول به ایران پرداخت شد و این به نوعی در مقابل تبدیل مواد 20 درصد غنی شده ما بود. یک جدول زمان‌بندی وجود داشت که در مقابل تبدیل مواد یا رقیق‌سازی یا اکسید سازی مبالغی باید پرداخت می‌شد.

وی افزود: باید در این زمینه تصمیم می‌گرفتیم. ما معتقد بودیم که در چهار ماه آینده باید مبلغی از منابع مالی ما آزاد شود و چون برای شش ماه، چهار میلیارد و 200 میلیون دلار بود، برای چهار ماه آینده مبلغ دو میلیارد و 800 میلیون دلار باید از منابع مالی ایران آزاد شود.

عراقچی گفت: برخی معتقد بودند با توجه به این‌که اقدام ایران برای تبدیل مواد 20 درصد تمام شده است، مبلغ جدیدی نباید پرداخت شود. مذاکرات فشرده و بحث‌های عمیقی را در این زمینه داشتیم و نهایتا مقرر شد که در چهار ماه آینده دو میلیارد و 800 میلیون دلار دیگر به حساب بانک مرکزی ایران واریز شود.

عراقچی با بیان این‌که این بحث فشرده‌ای بود و وقت زیادی را از ما برد تا تنظیم شود، گفت: ما مشابه توافق ژنو که یکNon - Paper را به عنوان راهکارهای عملیاتی اجرای توافق داشتیم، برای تمدید آن نیز چنین Non - Paper را داریم که مشخص می‌کند مبلغ در چند قسط و چگونه پرداخت می‌شود. این مقام ارشد وزارت امور خارجه افزود: سعی کردیم برخی نقاط ابهام در توافق ژنو در چهار ماه آینده برطرف شود. به عنوان مثال، در نحوه پرداخت‌ها در شش ماه اول مشکلات و ناهماهنگی‌هایی وجود داشت که سعی کردیم در چهار ماه آینده برطرف شود. درباره بیمه نیز ابهاماتی وجود داشت و شرکت‌های بیمه با ابهاماتی مواجه بودند که سعی کردیم در برنامه عملیاتی جدید آن را برطرف کنیم.

عراقچی همچنین گفت: بر خلاف اظهار نظرهای مختلفی که می‌شود هم چهار میلیارد و 200 میلیون دلار را به صورت نقدی دریافت کردیم و هم دو میلیارد و 800 میلیون دلار آینده را به صورت نقدی دریافت خواهیم کرد.

اقدامات ایران در 4 ماه آینده

عراقچی گفت: برخی از اقدامات ایران نیز در اینجا روشن تر بیان شده است و بعضی از کارهایی که طبق برنامه زمان‌بندی خودمان قصد اجرای آن را داشتیم در اینجا به طور مشخص ذکر کرده‌ایم. به عنوان مثال، تولید سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران که براساس جدول زمان‌بندی ما صورت می‌گیرد یا تبدیل پسماندهای مواد غنی شده به اورانیوم طبیعی که برای غنی سازی آماده شود نیز طبق برنامه ما صورت خواهد گرفت.

وی در باره تعهدات ایران در چهار ماه آینده تصریح کرد: اورانیوم غنی شده 20 درصد را که در توافق اولیه ژنو تبدیل به اکسید شده بود، به سوخت رآکتور تهران تبدیل می‌کنیم.

عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای افزود: ما به برنامه خود برای تهیه سوخت رآکتور تهران ادامه خواهیم داد. این برنامه لزوما در چهار ماه تکمیل نخواهد شد یعنی همه اکسید 20 درصد ما به سوخت تبدیل نخواهد شد و مقداری تبدیل و بقیه آن طبق برنامه خود ما پیش خواهد رفت. در چهار ماه آینده 25 کیلو اکسید به سوخت تبدیل خواهد شد ولی بقیه در ماه‌های بعد طبق برنامه‌هایی که خودمان داریم و ربطی به توافق ژنو ندارد، تبدیل می‌شود.

ارزیابی مذاکرات در سه هفته آینده

عراقچی در تشریح مذاکرات وین 6 با خنده گفت: با توجه به این‌که همه طی 18 روز در زندان کوبورگ (هتل محل مذاکرات) اسیر بودند، به هیات‌ها دو سه هفته تنفس دادیم و بعد از آن مجددا مذاکرات در سطوح مختلف شروع خواهد شد.

وی ادامه داد: ما هنوز به مذاکرات کارشناسی زیادی نیاز داریم که در موضوعات مختلف باید انجام شود. مذاکرات در سطح معاونان و پس از آن، در سطح آقای ظریف و خانم اشتون احتمالا در اواخر آگوست یا اوایل سپتامبر انجام خواهد شد. عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته‌ای اظهار کرد: بعد از گذشت یکی دو هفته، مذاکرات کارشناسی را تنظیم می‌کنیم و ممکن است برخی مذاکرات به صورت دوجانبه صورت گیرد. فعلا دو ـ سه هفته را همه به ارزیابی وضع موجود اختصاص داده و تنفسی خواهند داشت. پس از مرور وضع مذاکرات، سعی خواهیم کرد برای مشکلات، ایده‌ها و راه‌های جدید پیدا شود و بعد از دو سه هفته با انرژی جدید دوباره مذاکرات را شروع خواهیم کرد.

اختلاف نظر بر سر میزان و ظرفیت غنی‌سازی

عراقچی در رابطه با موارد اختلافی بر سر راه توافق ژنو گفت: در توافق نهایی از جمله اختلافاتی که داریم غنی‌سازی است که در خصوص میزان و ظرفیت آن اختلاف نظر وجود دارد و در این باره ایده‌های مختلفی مطرح شده است. آنچه برای ما اهمیت دارد، این است که برنامه غنی سازی ما چشم‌انداز صنعتی شدن دارد و باید حفظ شود.

معاون وزیر امور خارجه افزود: رهبر معظم انقلاب فرمودند 190 هزار سو باید تولید کنیم که برای امروز نیست بلکه یک چشم انداز صنعتی است که باید در هر راه‌حلی حفظ شود. عراقچی گفت: نقطه شروع، پایان، مسیر حرکت و زمان آن درباره غنی‌سازی مورد اختلاف است. میزان ذخایرو نوع دستگاه‌ها نیز در قالب غنی‌سازی می‌گنجد.

80 درصد بحث‌ها بر سر غنی سازی و اراک بود

عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای اظهار کرد: «بحث‌ها در موضوع اراک و تغییرات در آن، هنوز هست. در بحث فردو و نظارت‌های سازمانی پروتکل الحاقی نیز اختلافات کم و بیش وجود دارد. در 15 روزی که درباره توافق صحبت می‌کردیم، 80 درصد بحث‌ها درباره دو موضوع اول (غنی‌سازی و اراک) بود.»

وی افزود: دوره اعتمادسازی هم یکی از موارد مورد اختلاف ما بود. فکر می‌کنیم طرف مقابل معتقد است اگر در این موضوع توافق حاصل شود، در بقیه موارد توافق حاصل خواهد شد. وی درباره جدول زمانی لغو تحریم‌ها اظهار کرد: این‌که چگونه تحریم‌ها لغو می‌شود، از بحث‌های اختلافی است. معتقدیم همه تحریم‌ها باید یکجا لغو شود و نباید تقسیم شود. ممکن است فاصله زمانی برای تعلیق و لغو تحریم‌ها انجام شود اما باید با تحریم‌ها یکپارچه برخورد شود.

تمدید مذاکرات، فرصت 1+5 برای نزدیکی به تهران

ساعتی پس از اعلام تمدید مذاکرات هسته‌ای میان ایران و 1+5، واکنش‌ها به این توافق‌ها آغاز شده و همچنان ادامه دارد.

جان کری، وزیرخارجه آمریکا طی بیانیه‌ای بار دیگر گفت که طرفین در مذاکرات پیشرفت‌های ملموسی داشته‌اند، اما هنوز فاصله‌های واقعی بین طرفین وجود دارد. او یادآور شده است: اکنون ما یک متن پیش‌نویس داریم که موضوعات اصلی را پوشش می‌دهد، اما هنوز تعدادی پرانتز و جای خالی در این متن وجود دارد. کری با بیان این‌که «دیپلماسی زمان می‌برد»، گفت: برای آن‌که مشخص شود که می‌توان به توافق رسید یا نه، نیاز به پافشاری و مداومت وجود دارد. جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید هم در بیانیه‌ای اعلام کرد که که «چشم‌انداز خارق‌العاده‌ای» برای گروه 1+5 و ایران برای رسیدن به توافق جامع هسته‌ای وجود دارد. او تصریح کرد: این تمدید مذاکرات به ما اجازه می‌دهد در حالی که اطمینان حاصل می‌کنیم پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران در طول مذاکرات متوقف می‌شود، به مذاکرات ادامه می‌دهیم.

در همین حال وزیر خارجه فرانسه در بیانیه‌ای با اشاره به تمدید مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+5 مدعی شد که ایران با انتخاب‌های سختی در دوره تمدید مذاکرات روبه‌روست. وی گفت که اختلافات اساسی همچنان باقی است و پاریس امیدوار است که مهلت تازه به ایران اجازه دهد تصمیم خود را بگیرد تا توافق حاصل شود. وی گفت: انتظار می‌رود ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره امکان ابعاد نظامی برنامه هسته‌ای همکاری کند.

فرانک والتر اشتاین‌مایر، وزیر امور خارجه آلمان نیز با اعلام حمایت از تصمیم اتخاذ شده برای تمدید چهار ماهه مذاکرات هسته‌ای 1+5 با ایران گفت: در ماه‌های اخیر مذاکرات بسیار جدی انجام شد که پیشرفت ملموسی هم داشت به همین دلیل کار اشتباهی بود که بخواهیم آن را پایان یافته تلقی کنیم. او تاکید کرد: ما و شرکایمان در گروه 1+5 بسیار تلاش کردیم تا بیستم جولای به یک توافق جامع با ایران دست یابیم اما متاسفانه موفق به این کار نشدیم اما با توجه به پیشرفت‌های خوبی که در مذاکرات، به​دست آمده تصمیم گرفتیم گفت‌وگو‌ها برای دستیابی به توافق نهایی ادامه داشته باشد. وزیر امور خارجه آلمان در بیانیه خود تصریح کرده است: ماه‌های باقیمانده تا نوامبر، می‌تواند آخرین و بهترین شانس برای مدت‌های طولانی باشد که بتوان با استفاده از آن دعوای هسته‌ای را به صورت صلح‌آمیز حل و فصل کرد.

وانگ چون، نماینده چین در گروه 1+5 هم تاکید کرده که تمدید چهار ماهه مذاکرات هسته‌ای با ایران، به حل این پرونده از طریق گفت‌وگوهای سیاسی کمک خواهد کرد.

اما با وجود استقبال جامعه جهانی از تمدید مذاکرات با ایران، به‌نظر می‌رسد که تندروهای آمریکایی بزرگ‌ترین بازنده این توافق باشند. در همین راستا، اد رویس، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا با صدور بیانیه‌ای ایران را به بازی «پلیس خوب، پلیس بد» برای خریدن زمان متهم کرد. او با بیان این‌که تمدید مذاکرات را «پیشرفت نمی‌دانم»، گفت: «افزایش فشارهای اقتصادی بر ایران، موضع ما را (در مذاکرات) تقویت می‌کند، اما دولت با این حرف مخالف است. اما آنها باید از تلاش‌های کنگره برای افزایش فشارهای اقتصادی بر ایران، ممنون باشند.»