jamejamonline
صفحه نخست عمومی کد خبر: ۶۹۰۳۶۸ ۱۰ تير ۱۳۹۳  |  ۰۴:۳۰

بعد از اشغال فلسطین از سوی صهیونیسم، علمای اسلام در تکاپوی فقهی و اجتماعی خود نسبت به این اقدام موضعگیری شدید نشان دادند.

تکاپوی فقهی علما برای آزادی فلسطین

یکی از اولین کسانی که به صورت عملی به مخالفت با جریان استعمار و صهیونیسم در سرزمین‌های اشغالی پرداخت، عزالدین قسام بود. وی از 1301 ش‌‌/‌1922 مبارزه علیه استعمار و صهیونیست‌ها را آغاز کرد و قیمومت‌ را نقض‌ تمامیت‌ ارضی‌ دارالاسلام‌ و جهاد علیه اشغالگران را واجب‌ عینی‌ اعلام‌ کرد.

او‌ از 1314 ش‌‌/‌ 1935 به‌ مبارزه‌ مسلحانه‌ با بریتانیا و صهیونیست‌ها پرداخت‌ و در خطبه‌های‌ خود به‌ آیات‌ جهادی‌ استناد کرد و مبارزه‌اش‌ شکل‌ جهادی‌ یافت. پس از این حرکت بود که در دنیای اسلام، گروه‌های مختلف مذهبی و علمای دینی دست به انتشار فتوا، خطبه ها، کتاب‌ها و رسالاتی زدند که محوریت آنها جهاد بود. عمده این تلاش‌ها، برای تببین اهمیت جهاد و دفاع از فلسطین صورت می‌گرفت.

یکی از چهره‌های مهم این عرصه، حسن‌البنا، پایه‌گذار اخوان‌المسلمین‌ بود. او برای‌ مبارزه‌ با استبداد و استعمار در مباحث خود به واجب بودن جهاد در راه خدا اشاره کرد و پس‌ از تشکیل‌ دولت‌ اسرائیل‌، مبارزه‌ با یهودیان‌ و جهاد را در دستور کار و برنامه‌ اخوان‌المسلمین‌ قرار داد و به این ترتیب نخستین‌ اعلامیه‌ اخوان‌المسلمین‌ در باره‌ جهاد و دفاع‌ از فلسطین‌ منتشر شد. ‌ آنها در 1316 ش‌‌/‌ 1937 جزوه‌ای‌ در باره‌ جهاد برای‌ رهایی‌ فلسطین‌ چاپ‌ کردند و این‌ جهاد را واجب‌ عینی‌ دانستند. در 1317 ش‌‌/‌ 1938 نیز مطلب‌ مشابهی‌ در یک‌ روزنامه‌ بیروتی‌ به‌چاپ‌ رسید. شیخ‌ محمدحسین‌ کاشف‌الغطاء و ابراهیم‌ الراوی‌، از علمای‌ عراق‌، فتوای‌ جهاد صادر کردند که‌ همایش‌ علمای‌ سوریه‌ آن را تائید و دانشگاه‌ الازهر و اخوان‌المسلمین‌ آن را چاپ‌ کردند. در ماجرای‌ فلسطین‌ هیچ‌یک‌ از کشورهای‌ عربی‌‌ بجز عربستان‌ سعودی‌، دعوت‌ به‌ جهاد نکردند.

پس‌ از تشکیل‌ دولت‌ اسرائیل‌ در 1327 ش‌‌/‌ 1948 و افزایش‌ تعداد مهاجران‌ یهودی‌ در اسرائیل‌، حسنین‌ محمد مخلوف‌، مفتی‌ مصر، فتوایی‌ مبنی‌ بر جهاد برای‌ رهایی‌ فلسطین‌ صادر کرد و آن‌ را بر همه‌ مسلمانان‌ واجب‌ شمرد. اخوان‌المسلمین‌ نیز این‌ فتوا را تائید کرد. ابوالاعلی‌ مودودی‌، از شخصیت‌های‌ اسلامی‌ پاکستان‌، پس‌ از تأسیس‌ حزب‌ جماعت‌ اسلامی‌ در 1320ش‌‌/‌ 1941، علیه‌ غرب‌ اعلام‌ جهاد کرد و در رساله‌ای‌ به‌ نام‌ الجهاد فی‌سبیل‌اللّه (ص‌‌16 ـ 6)، موضوع‌ جهاد را تشریح‌ کرد.

از جمله شخصیت‌های فعال در این باره، آیت‌الله محمد حسین کاشف الغطا بود.

صهیونیست‌ها سال 1327 ش.‌/‌ 1367 ق.‌/‌ 1948 م فلسطین را اشغال کردند. در همین ایام برخی دولت‌های عربی به نبرد با متجاوزان برخاستند. کاشف الغطا پیامی برای رزمندگان مسلمان فرستاد و آنها را به ادامه نبرد تشویق کرد. او همواره در سخنرانی‌ها و پیام‌های خویش از فلسطین یاد می‌کرد و مسلمانان را به آزاد‌سازی آن فرامی‌خواند.

وی همچنین با ارسال پیامی به نخست وزیر پاکستان، با اشاره به دشمنی‏های آمریکا، آن دولت را به خاطر ارتباط با کشور متجاوز و ستمگر آمریکا مورد سرزنش قرارداد.

وی همچنین فتوای جهاد برای آزادی فلسطین را صادر کرد:

جهاد در راه مسلمین بر هر انسانی وظیفه است و نه فقط اعراب و مسلمانان، چرا که هر وجدان و فطرت سالمی چنین حکم می‏کند و برنامه عملی آن این است: هر کس می‏تواند شخصا به مجاهدان فلسطین ملحق شود، باید به آنان بپیوندد و من اطمینان می‏دهم او در ردیف مجاهدین بدر در کنار پیامبر(ص) است و هر کس نمی‏تواند شخصا ملحق شود، باید آنان را با مال خویش کمک کند و هر کس نسبت به هیچ‏یک از اینها توانایی ندارد، بر او واجب است که با زبان و قلم و تلاش تا سر حد امکان، کوشش و مساعدت کند و این کمترین مرتبه این تکلیف الهی است.

وی حل مسأله فلسطین را در گرو جنگ و جهاد با صهیونیسم و نابودی اسرائیل می‏دانست، نه التماس و ذلت و دریوزگی و توسل به دشمنان صلح بااسرائیل.

امام خمینی نیز در مقاطع مختلف زندگی خود بارها از ضرورت دفاع در برابر دشمنان اسلام و مسلمین سخن گفته‏اند. ایشان در جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل به سال 1346هـ اطلاعیه‏ای منتشر کرد:

اسرائیل به کمک استعمار، قیام مسلحانه بر ضد ممالک اسلامی نموده است و بر دول اسلامی قلع و قمع آن لازم است. کمک به اسرائیل، چه فروش اسلحه و مواد منفجره و چه فروش نفت، حرام و مخالفت با اسلام است، رابطه با اسرائیل و عمال آن، چه رابطه تجاری و چه رابطه سیاسی حرام و مخالفت با اسلام است و باید مسلمین از استعمال امتعه و اجناس اسرائیل خودداری کنند.

امام خمینی در مقطعی دیگر به تاریخ نهم اسفند‌ 1366 در جمع اعضای شورای مرکزی حزب‌الله لبنان عنوان کردند: همه شیاطین مجتمع‏اند که نگذارند اسلام رشد کند و ما باید این معنا را در نظر داشته باشیم که باتمام قوا و تا آخرین نفرمان مهیا شویم و در راه خدا جهاد کنیم. دفاع از نوامیس مسلمین و دفاع از بلاد اسلامی و دفاع از همه حیثیات مسلمین امری است لازم و ما باید خودمان را برای مقاصد الهی و دفاع از مسلمین مهیا کنیم و خصوصا در این شرایطی که فرزندان واقعی فلسطین اسلامی و لبنان یعنی حزب‌الله و مسلمانان انقلابی سرزمین غصب شده و لبنان با نثار خون و جان خود فریاد «یا للمسلمین» سر می‏دهند، با تمام قدرت معنوی و مادی در مقابل اسرائیل و متجاوزان بایستیم و در مقابل آن همه سفاکی‏ها و ددمنشی‏ها مقاومت و پایمردی کنیم و به یاری آنان بشتابیم و سازشکاران را شناسایی و به مردم معرفی‏کنیم.

حضرات آیات سیدمحسن حکیم، سیدهادی میلانی، شهاب‌الدین مرعشی نجفی، سیدابوالقاسم خویی، علی موسوی بهبهانی، بهاءالدین محلاتی، سیدعبدالله شیرازی، و بسیاری دیگر از علما با صدور اعلامیه‏هایی با محکوم کردن تجاوز اسرائیل به کشورهای اسلامی از عموم مسلمانان خواستند تا به یاری مسلمانان مظلوم فلسطین و کشورهای مورد تجاوز بشتابند. در بخشی از اطلاعیه‏های آیت‌الله شیخ بهاءالدین محلاتی آمده است:

«بر همه مسلمانان جهان واجب است که از هرگونه مساعدت مادی و معنوی نسبت به اعراب مسلمان دریغ ندارند و هر نوع معامله و ارتباطی که منشأ تقویت اسرائیل بشود یا در آمادگی آنها برای مبارزه و پیکار با کشورهای عربی دخالت داشته باشد، حرام و در حکم مبارزه با اسلام است.»

موضوع جهاد علیه اسرائیل و دفاع از تمامیت ارضی فلسطین، همچنان یکی از موضوعات مهم و بحث‌برانگیز جهان اسلام است.

پانوشت‌ها:

ـ فی السیاسه و الحکمه، ص‏60.

ـ سید حمید روحانی، نهضت امام خمینی، ج‏2، ص‏348.

ـ صحیفه امام، ج‏20، ص‏487.

حسین کمالی / کارشناس تاریخ

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
سوء استفاده مکرون از مفهوم آزادی

سوء استفاده مکرون از مفهوم آزادی

اگر بخواهیم با منطق رئیس‌جمهور فرانسه به اتفاقات اخیر نگاه کنیم باید آن را به آزادی هتک حرمت مقدسات ادیان دیگر تعبیر کنیم البته باید در نظر داشته باشیم این هتک حرمت نمی‌تواند یکطرفه باشد، چرا که اگر مکرون توهین به اسلام را مصداق آزادی بیان معرفی کند باید اقدامات متقابل مسلمانان را نیز از مصادیق آزادی بیان بداند.

نشانه‌های قوه قضاییه فعال

نشانه‌های قوه قضاییه فعال

نکاتی در مورد دستورالعمل نحوه مقابله با ترک وظایف قانونی مدیران و کارمندان وجود دارد که باید به آن پرداخت‌.

انتظاری آگاهانه برای عهدی عاشقانه

انتظاری آگاهانه برای عهدی عاشقانه

در عرف روزنامه‌نگاری، برخی مطالب وابسته به زمان است و اگر انتشارشان کمی با تاخیر انجام شود، مطلب با اهمیتی محسوب نمی‌شود و از صفحه در می‌آید، اما گاهی باید برخی نکات را با کمی تاخیر بیان کرد، درست مانند همین مطلب.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر