پیش‌بینی و مقایسه خشکسالی با گذشته

در آمریکای جنوبی پیش‌بینی‌ها حاکی از کاسته‌شدن بار خشکسالی در بخش‌های جنوبی‌تر است، اما از طرفی انتظار می‌رود شدت خشکسالی در نواحی شرقی و شمالی بیشتر شود. سیستم اطلاعات خشکسالی جهانی همچنین پیش‌بینی کرده تشدید خشکسالی در نواحی شرقی و شمالی آمریکای جنوبی احتمالا باعث افزایش قیمت قهوه در سطح جهان نیز خواهد شد. در آفریقا البته شرایط تا حدودی متفاوت است. پیش‌بینی‌ها برای این قاره مبتنی بر کاهش شدت خشکسالی در بخش‌های مرکزی‌تر و افزایش آرام آرام دامنه در نواحی جنوبی و شمالی خط استواست. در اروپا برآوردها نشان می‌دهد احتمالا از شدت خشکسالی در این قاره بالاخص در نواحی جنوب دریای سیاه کاسته خواهد شد. در آسیا نیز البته خبرها از جهاتی مسرت‌بخش و از جهاتی نگران‌کننده است. سیستم اطلاعات خشکسالی پیش‌بینی کرده از شدت خشکسالی بالاخص در نواحی حاشیه دریای خزر کاسته خواهد شد، اما در بخش‌های جنوب شرقی و خصوصا از مالزی گرفته تا میانمار، خبرها حاکی از تشدید خشکسالی است. استرالیا نیز ظرف ماه‌های آینده احتمالا تا حدودی از تاثیرات منفی خشکسالی بالاخص در نواحی شرقی دور خواهد شد. نقشه جهانی خشکسالی نیز در این گزارش ارائه شده و در مورد ایران اشاره بر تاثیر شدیدتر خشکسالی در نواحی شمال‌شرقی دارد. محدوده شمال‌غربی کشور نیز احتمالا شاهد افت و خیزهایی از این نظر خواهد بود. البته گزارش جامع خشکسالی منطقه‌ای مربوط به قاره آسیا کم و بیش تکمیل نشده و به احتمال زیاد ظرف ماه‌های آینده ارائه خواهد شد.

ثبت درجه حرارت‌های نامتعارف ‌

یکی از موارد قابل تامل درباره خشکسالی همیشه توجه به تغییرات درجه حرارت است و لذا در این مبحث اشاره‌ای مختصر نیز به آنالیزهای جهانی صورت گرفته در این زمینه خواهد شد. جالب است بدانید متوسط درجه حرارت ثبت شده جهانی در طول ماه مارس (اسفند) نسبت به مجموع میانگین ثبت شده قرن گذشته، چه بر فراز اقیانوس‌ها و چه حتی در خشکی‌ها تقریبا چهار برابر شده است. از طرفی، درجه حرارت سطحی زمین در سطح جهان مشخصا حدود 33/1 درجه سلسیوس بیشتر از متوسط قرن پیشین بوده و همه اینها ارقام قابل تاملی است. به عنوان مثال در مورد اروپا باید گفت بخش اعظم این قاره، درجه حرارت‌هایی بالاتر از حد متوسط را طی ماه‌های گذشته تجربه کرده است. بعلاوه برخی کشورها نظیر اتریش، نروژ، دانمارک، آلمان، لتونی، هلند و اسلواکی طی چهار سال گذشته شاهد گرم‌ترین ماه‌های مارس تاریخ بوده‌اند؛ چنانچه در مورد اسلواکی این مساله بسیار حادتر از بقیه گزارش شده است.

تاثیرات طولانی‌مدت

شرایط ذخایر آب شیرین یکی از مواردی است که می‌تواند در پیش‌بینی و مقایسه خشکسالی بسیار موثر باشد. سال گذشته دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا و پژوهشگران مرکز فضایی گودارد ناسا، نتایج تحقیقات هفت ساله خود روی ذخایر آب شیرین خاورمیانه را در مجله تحقیقاتی منابع آب ارائه کردند. نتایج تحقیقات آنها حاکی از آن است که از مجموع ذخایر آب شیرین حوزه آبگیر رودخانه‌های دجله و فرات ظرف هفت سال گذشته، حدود 144 کیلومترمکعب کاسته شده است. بخش اعظم این کاهش یعنی حدود 90 کیلومترمکعب نیز مشخصا به افت سطح آب‌های زیرزمینی نسبت داده شده است.

این در حالی است که پروفسور فامیگلیتی، سرپرست این طرح پژوهشی می‌گوید: «زمانی که به علت خشکسالی میزان دسترسی به آب‌های سطحی کم می‌شود، مردم به اجبار به سوی برداشت از ذخایر زیرزمینی روی می‌آورند و همین مساله نیز سطح آب‌های زیرزمینی را کاهش می‌دهد. در حالی که همین ذخایر می‌تواند در بلندمدت منابع آب سطحی را تغذیه کند. البته لازم به ذکر است کاهش قابل ملاحظه میزان بارندگی در این منطقه تا حد زیادی تحت‌تاثیر تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی است. محققان بر این باورند در چنین مواردی تغییر الگوی مصرف آب بالاخص توسط مردم می‌تواند بسیار موثر باشد. در واقع مدیریت صحیح منابع آب می‌تواند تا حدی از شدت بحران بکاهد.» پروفسور فامیگلیتی، تاثیر خشکسالی سال 2007 میلادی (1386 هجری شمسی) را در این ناحیه بسیار مهم ارزیابی کرده و می‌گوید کاهش ذخایر آب شیرین در حوزه آبگیر دجله و فرات تا حد زیادی ریشه در خشکسالی آن سال دارد.