مشاوره، راهی به سوی زندگی سالم

بعد از هماهنگی با گروه خانواده رادیو ایران، سمانه حیدرزاده (تهیه‌کننده) به ما می‌گوید قرار است امروز چند برنامه را در استودیوی شماره 22 ساختمان شهدای رادیو ضبط کند.

راس ساعت 15 خودم را به محل استودیو می‌رسانم. پشت اتاقک شیشه‌ای علیرضا محمدی، کارشناس ـ مجری برنامه و دکتر غلامرضا موحدیان قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور و وکیل پایه یک دادگستری و مدرس دانشگاه در حال گفت‌وگوست. بااشاره دست صدابردار، حیدرزاده سی‌دی آرم برنامه را در دستگاه می‌گذارد.

بعد از پخش آرم برنامه، علیرضا محـمدی کارشناس ـ مجری با نام خدا و سلام بر شنوندگان این شبکه رادیویی برنامه را آغاز می‌کند. بعد از پخش موسیقی کوتاه به مهمان برنامه می‌گوید: چند وقتی است به معرفی محاکم و مراجع قضایی و شبه قضایی می‌پردازیم. دیروز تفاوت دادسرا و دادگاه را مطرح کردیم و اشاره داشتیم به انواع دادسراهایی که وجود دارد و همین‌طور صلاحیت دادسراها و حدود و اختیاراتشان. امروز درباره دادگاه‌ها می‌خواهیم صحبت کنیم و فکر کنم بهتر این باشد که از دادگاه‌های جزایی شروع کنیم.

دکتر موحدیان در صحبت‌هایش مختصر و مفید به روند بردن پرونده به دادسرا، تحقیقات صورت گرفته و فرستادن آن به دادگاه و اتفاقاتی که در دادگاه جزایی رخ می‌دهد، می‌پردازد.

گفت‌وگویی ساده و روان

وقتی ضبط یک برنامه تمام می‌شود و از محمدی می‌پرسم برنامه چطور بود؟ می‌گوید: برنامه قانون، مشاوره، زندگی برای خود من یک برنامه بسیار دوست‌داشتنی است، به دلیل این‌که برخلاف بسیاری از برنامه‌هایی که درباره مسائل حقوقی صحبت می‌کنند، در آن احساس صمیمیت و نزدیکی با شنوندگان داریم و این برایمان بسیار ارزشمند است و می‌شود گفت با توجه به این‌که در جریان برنامه‌ریزی‌های این برنامه بوده‌ام، برنامه خوبی است. دلیلش هم بازخوردی است که از مردم می‌گیریم و احساس خوبی که خود من و دیگر عوامل برنامه از آن به دست می‌آوریم. ضمن این‌که احساس می‌کنم بین همه عوامل همدلی خوبی به وجود آمده است.

محمدی بااشاره به مطرح شدن موضوعات و مسائل برنامه قانون، مشاوره و زندگی ادامه می‌دهد: چون از گروه خانواده، این برنامه تقدیم دوستان شنونده می‌شود اساس مسائل مربوط به گروه خانواده است، اما فقط به همین موضوع بسنده نمی‌کنیم و درباره موضوعات کلی‌تر هم با کارشناس برنامه به گفت‌وگو نشستیم.

او اضافه می‌کند: درباره حق و حقوق زن، حقوق مرد و بچه‌ها، بسیار صحبت می‌شود، اما این واقعیت را از یاد می‌بریم که همه آنها عضو یک مجموعه و جامعه بزرگ‌تری هستند به نام خانواده و در بستر بسیار بزرگ‌تری به نام جامعه انسانی قرار می‌گیرند.

بنابراین سعی می‌کنیم به تمام مواردی که انسان‌ها به لحاظ حقوقی درگیر آن هستند، بپردازیم. تمام موضوعاتی که هر فرد در جامعه با آن به لحاظ حقوقی در جامعه درگیر می‌شود، می‌تواند موضوعی باشد که شنونده از ما بخواهد و ما همان را به گفت‌وگو بگذاریم و کارشناس برنامه درباره آن صحبت کند و دوستان شنونده نظر کارشناسی را بشنوند.

وقتی می‌پرسم چقدر به مسائلی که در برنامه گفته می‌شود، مسلط هستید؟ می‌گوید: چون رشته تحصیلی‌ام حقوق بوده و وکیل پایه یک دادگستری هم هستم، طبیعتا موضوعاتی را که انتخاب می‌کنم و در موردش صحبت می‌کنم، اگر نگویم تسلط دارم، آشنایی دارم و همین آشنایی باعث می‌شود غالبا از چارچوب موضوعاتی که در نظر می‌گیریم، خارج نشویم.

او درباره نحوه گفت‌وگو با کارشناسان ادامه می‌دهد: گفت‌وگوی ما با کارشناس برنامه یکجور گفت‌وگوی روان و ساده است، چون هر دو مسائل را می‌دانیم، بنابراین سعی می‌کنیم به زبان بسیار ساده‌تری سوالات را مطرح و پاسخ‌ها را دریافت کنیم.

محمدی در صحبت‌هایش به نقش کارشناس ـ مجری در برنامه‌های گفت‌وگو‌محور اشاره می‌کند که به چه صورت می‌تواند برنامه را هدایت کند.

او می‌گوید: با توجه به این‌که لفظ کارشناس با کلمه مجری همراه می‌شود، بنابراین فقط نقش اجرای برنامه را به عهده ندارد. درواقع به نوعی موضوعات را هم کارشناسی کرده، که آیا اکنون این پرسش را مطرح کند یا نه؟ آن موقع کارشناس برنامه در فواصلی که پیش می‌آید با مجری به گفت‌وگو می‌نشیند که آیا این سوال را بپرسم، نپرسم یا آیا بهتر نیست به این صورت باشد؟

برنامه‌های گفت‌وگومحور به نوعی باید باشد که دو طرف درباره موضوعی که صحبت می‌کنند، آگاهی داشته باشند. کارشناس ـ مجری کارش این است که فقط آگاهی‌اش را به رخ نکشد، چون آنجا حق اظهارنظر کارشناسی به آن صورت ندارد. فقط نباید اجازه بدهد برنامه از چارچوب گفت‌وگویی که در نظر گرفته شده و موضوعی که اعلام شده خارج شود. در حقیقت باید بتواند برنامه را چه به لحاظ زمانی، چه به لحاظ موضوعی مدیریت کند.

بیان مسائل خانوادگی و شهروندی

برنامه دیگری ضبط می‌شود، و سمانه حیدرزاده (تهیه‌کننده) از هدف تهیه این برنامه می‌گوید: ما در گروه خانواده احساس می‌کردیم که جای بیان مباحث حقوق شهروندی در گروه خالی است. البته نمی‌خواستیم در این برنامه از مشکلات و حقوق مردم و خانواده‌ها صحبت کنیم و آن معضلات را برطرف کنیم، چون اصلا امکانپذیر نیست، ولی سعی می‌کنیم نکاتی را در یک ربع ساعت که خدمت شنونده‌ها هستیم، مطرح کنیم که اگر شنونده‌ای مشکل داشت بداند باید به چه مرجع و ارگانی مراجعه کند. ساده بگویم خیلی وقت‌ها شنونده‌ها تفاوت دادگاه و دادسرا را نمی‌دانند. کسی که با همسایه‌اش دچار مشکل می‌شود، نمی‌داند که باید کجا مراجعه کند؟ متاسفانه در مسائل خانوادگی هم همین مشکلات وجود دارد. سعی ما در این برنامه این است که آخرین مرجعی که فرد به آن مراجعه می‌کند، دادگاه خانواده باشد، چون گاهی وقت‌ها ندانستن این مسائل باعث می‌شود که اولین جایی که به آن مراجعه می‌کنند دادگاه خانواده باشد. تلاش می‌کنیم که کیان خانواده حفظ شود و شنونده‌های ما با آگاهی راه خود را انتخاب کنند، چراکه اگر انتخابی براساس آگاهی باشد قطعا! پایداری و ثبات دارد.

ضرورت آشنایی با قانون

در فرصتی که ایجاد می‌شود دکتر غلامرضا موحدیان، قاضی بازنشسته دیوان عالی کشور درباره کاربرد مشاوره در زندگی انسان‌ها می‌گوید: در قرآن کریم آیه وَ شاوِرْهُمْ فِی‌الْأَمْرِ را مربوط به مشاوره داریم. در هر امری چه برای زندگی شخصی و چه برای زندگی اجتماعی، تحصیل و تشکیل خانواده باید با افراد باتجربه و متخصص امر مشاوره شود و نظر افراد باتجربه گرفته شود و طبیعی است وقتی شخصی، فرد دیگری را طرف مشورت قرار می‌دهد، یعنی از تجربه طولانی او دارد استفاده می‌کند بدون این‌که لازم باشد خودش آزمون و خطا داشته باشد. بنابراین برای هر کاری باید از افراد باتجربه، متخصص و عالم به آن موضوع پرسش شود.

او با اشاره به ضرورت آشنایی با قانون در زندگی خانواده‌های امروزی می‌گوید: شاید در گذشته تصور می‌شد، اگر خانمی از مسائل خانوادگی و قانونی اطلاع بیشتری داشته باشد این موجب جدایی و تفرق شود؛ اما اکنون تقریبا چنین نیست و اطلاعات حقوقی زنان بسیار بالا رفته و به نظر می‌رسد، این تئوری باید کنار گذاشته شود.

موحدیان اضافه می‌کند: باتوجه به دسترسی همه افراد بخصوص جوان‌ها به وسایل ارتباط جمعی، روزنامه، رادیو و اینترنت، اطلاعات و به دنبال آن انتظاراتشان بالا می‌رود و موجب اختلاف بیشتری شود، در حالی که اگر ما بتوانیم این اطلاعاتی را که ممکن است به صورت جسته و گریخته در اختیار تعدادی از افراد قرار می‌گیرد و ممکن است استفاده نامطلوبی از آن بشود، هدایت کنیم و از طریق رسانه چه رادیو و چه تلویزیون آگاهی از قوانین و مقررات بخصوص مسائل خانوادگی را افزایش دهیم بهتر خواهد بود.

وقتی از موحدیان درباره نقش رادیو در این میان می‌پرسم، می‌گوید: رادیو به‌عنوان یک رسانه همه‌گیر می‌تواند به‌عنوان یک منبع قابل اعتماد، اطلاعات لازم درخصوص مسائل قانونی و روان‌شناسی را در اختیار مردم قرار بدهد.

تنظیم موج

برنامه قانون، مشاوره و زندگی که تا پایان سال 92 سه‌شنبه‌های هر هفته ساعت 19 و 30 دقیقه برنامه پخش می‌شد، بنا به درخواست‌ شنوندگان در سال جدید از شنبه تا چهارشنبه ساعت 10 و 20 دقیقه صبح به مدت 15 دقیقه از رادیو ایران پخش می‌شود.

زهره زمانی