انفجار در معدن «پودنه» جان 3 معدنچی را گرفت

سختی کار در اعماق تاریک و چندصد متری زمین و استخراج زغال‌سنگ را مردم ساکن این مناطق در شمال استان کرمان بخوبی درک می‌کنند؛ معادنی که تنها منبع درآمد بیشتر مردم ساکن شهرستان‌های کوهبنان، زرند و راور است. کار کردن در این معادن، گرچه سر سفره این مردم زحمتکش نان آورده است، اما در مقابل به قاتل آنها نیز تبدیل شده و ده‌ها خانواری به دلیل کار کردن سرپرستشان در معادن زغال سنگ و کشته‌شدن وی بر اثر‌حوادث مختلف، بی‌سرپرست شده‌اند؛ به گونه‌ای که ریزش تونل‌های حفر شده و دیواره‌های آنها بر اثر انفجار گاز متان طی یک دهه اخیر، به فوت حدود 40 معدنچی منجر شده است.

این‌بار در حادثه‌ای دیگر صبح پنجشنبه گذشته و در نخستین روز اسفندماه، معدنچیان معدن زغال سنگ چشمه پودنه در 45 کیلومتری شهر کوهبنان بی‌خبر از تجمع گاز متان در داخل معدن و سرنوشت تلخی که در انتظار آنها بود، به دستور کارفرمای خود وارد یکی از کارگاه‌های کور این معدن به نام «بلوک ab» می‌شوند هرچند به دلیل متروکه بودن و مشخص نبودن وضعیت ایمنی آن، نباید کار استخراج زغال سنگ در آن صورت می گرفت.

کار در کارگاه‌های کور برای سود بیشتر

به گفته یکی از نیروهای معادن زغال سنگ کرمان، کارگران معدن پس از نصب و استقرار وسایل استخراج، آماده حفاری می‌شوند که با روشن شدن پیکور و ایجاد یک جرقه در فضای مملو از گاز متان، ناگهان انفجار شدیدی در کارگاه رخ می‌دهد که سه نفر از معدنچیان در همان لحظه اول بر اثر انفجار و سوختگی شدید جان خود را از دست می‌دهند و چهار معدنچی نیز پس از وقوع انفجار از محل حادثه فرار می‌کنند و آنها نیز بر اثر گازی که در مسیر راسته تونل جمع شده بود، بی‌هوش و نقش زمین می‌شوند.

این شاهد عینی که خود از نزدیک نظاره‌گر نحوه امدادرسانی و بیرون آوردن معدنچیان از اعماق معدن بوده است، در گفت‌وگو با جام‌جم می‌افزاید: پس از وقوع این حادثه به دلیل این‌که معدن زغال سنگ چشمه پودنه نیروی ایمنی و نجات نداشت، از نیروهای ایمنی و نجات معادن همجوار درخواست کمک کرد تا معدنچیان محبوس را نجات دهند.

وی بیان می‌کند: نیروهای امدادی پس از حضور در منطقه با ماسک و کپسول اکسیژن وارد معدن می شوند و جنازه سه معدنچی به نام‌های رضا صادقی، حسین اسلامی و حسین محمودی را که بر اثر سوختگی جان باخته بودند، بیرون آوردند. وی خاطرنشان می‌کند: نیروهای امدادی همچنین چهار معدنچی بی‌هوش را در مسیر راسته تونل با نصب ماسک اکسیژن بر دهان آنها از معدن خارج کردند که خوشبختانه آنها از مرگ حتمی نجات یافتند.

این کارگر معدن با بیان این‌که هنگام انفجار 13 معدنچی دیگر این معدن در کارگاه دیگری که بالاتر از کارگاه حادثه دیده است، مشغول کار بودند، بیان می‌کند: به گفته این معدنچیان، آنها صدای انفجار را می‌شنوند، اما خوشبختانه به کار خود ادامه می‌دهند؛ زیرا اگر آنها از وقوع انفجار مطلع شده بودند و برای فرار به راسته تونل هجوم می‌آوردند، به احتمال زیاد بر اثر تجمع گاز متان بی‌هوش شده و حتی جان خود را از دست می‌دادند.

این شاعد عینی با اشاره به این‌که معدن چشمه پودنه همانند برخی معادن زغال‌سنگ دیگر که به بخش خصوصی واگذار شده است، دستگاه هشداردهنده گاز متان ندارد، می‌گوید: متاسفانه برخی پیمانکاران معادن خصوصی زغال سنگ فقط دنبال استخراج زغال‌سنگ بیشتر هستند و به همین دلیل معدنچیان را مجبور می‌کنند تا از کارگاه‌های کور هم دوباره زغال سنگ استخراج کنند.منصور متقی، فرماندار شهرستان کوهبنان نیز با تائید این‌که بر اثر وقوع این حادثه سه معدنچی کشته شدند و با کمک نیروهای امدادرسان ده نفر از معدنچیان از زیر آوار بیرون آورده شدند، می‌گوید: شش نفر از این افراد دچار سوختگی شدید شده بودند که به بیمارستان انتقال یافتند.

نظارت جدی وجود ندارد

پس از وقوع حادثه انفجار معدن زغال سنگ چشمه پودنه و پایان عملیات امدادرسانی، جلسات مختلفی برای بررسی دقیق دلیل وقوع این حادثه برگزار شده است؛ جلساتی که طی سال‌های اخیر و پس از وقوع حوادث مختلف در معادن زغال‌سنگ کرمان و کشته شدن ده‌ها معدنچی همیشه برگزار شده و تاکنون هیچ دستاوردی برای رعایت نکات ایمنی و جلوگیری از تکرار این گونه حوادث در بر نداشته است.

نماینده مردم شهرستان‌های زرند و کوهبنان در مجلس شورای اسلامی با بیان این‌که نظارت برنحوه رعایت نکات ایمنی در معادن زغال سنگ باید توسط پیمانکار بخش خصوصی، وزارت صنایع و معادن و به تبع آن شرکت زغال سنگ و بازرسی اداره کار و امور اجتماعی صورت گیرد، به جام‌جم می‌گوید: باید بر معادن زغال سنگی که به بخش خصوصی واگذار شده است، یا برای بهره‌برداری از آنها به صورت پیمانکار از بخش خصوصی استفاده می‌شود، نظارت کامل و جدی صورت گیرد تا نکات ایمنی در آنها به طور کامل رعایت شود.

حسین امیری با بیان این‌که پیمانکاران معادن زغال سنگ واگذار شده به بخش خصوصی باید کارگران را به لوازم ایمنی و معادن را به دستگاه‌های هشداردهنده گاز مجهز کنند ، می‌افزاید: متاسفانه باوجود وقوع حوادث متعدد در معادن زغالسنگ و هشدار در این زمینه، همچنان شاهد تکرار آنها هستیم که نشان‌دهنده این موضوع است که هنوز روی این معادن نظارت و کنترل کافی وجود ندارد.

خصوصی‌سازی به قیمت جان معدنچیان

با گذشت سال‌ها از خصوصی‌سازی معادن زغال سنگ شمال کرمان، تقریبا همه ساله شاهد وقوع حوادث متعددی در این معادن و کشته شدن معدنچیان بوده‌ایم . معادنی که گاهی با رعایت کمترین ضوابط و مقررات به پیمانکارانی واگذار می‌شود که صلاحیت اداره این معادن پرخطر را ندارند و این افراد با استفاده از کمترین وسایل و تجهیزات ایمنی و بستن قراردادهای 89 روزه با معدنچیان و پرداخت‌ حقوق‌های بسیار ناچیز، آنها را به کار می‌گیرند.

از سوی دیگر خانواده‌های بازمانده معدنچیان بر اثر وقوع حوادث مختلف در این معادن هم برای دریافت دیه کشته‌شدگان با مشکلات متعددی مواجه بوده‌اند و برخی آنها همانند خانواده قربانیان حادثه انفجار معدن باب نیزو که سال 82 13رخ داد و به مرگ 9 معدنچی منجر شد، پس از گذشت سال‌ها هنوز نتوانسته‌اند دیه سرپرستانشان را از پیمانکار معدن دریافت کنند.

حکمت قاسم‌خانی‌ /‌ جام‌جم کرمان