کنفرانس بازنگری ان.پی.تی عرصه تقابل دیدگاه ها

هفتمین کنفرانس بازنگری معاهده ممنوعیت تکثیر سلاحهای هسته ای موسوم به ان.پی.تی در نیویورک شاید در بین کنفرانس های بازنگری این معاهده مهمترین باشد

کد خبر: ۶۴۲۴۹

چرا که با توجه به تمرکز باشگاه دارندگان سلاحهای هسته ای بر روی مفاد این معاهده بویژه بند 4 آن از مدتها قبل بین 188 ان.پی.تی دسته بندی هایی شکل گرفته است که در یک طیف آن کشورهای در حال توسعه قرار دارند که پیشاپیش با برگزاری نشستی در مکزیک پیام خود را به نشست نیویورک رساندند و به امریکا و سایر کشورهایی که درصدد محروم کردن کشورهای در حال توسعه از دانش هسته ای صلح آمیز هستند توجه دارند که برخورداری تمامی اعضای ان.پی.تی از فناوری هسته ای صلح آمیز ، حق مشروحی است که نباید به آن خدشه ای وارد شود.
در حال حاضر از برآیند مواضع کشورها و همینطور آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره ان.پی.تی بعنوان یکی از پایه های رژیم امنیت بین المللی می توان این دسته بندی ها را استخراج کرد. در طیف نخست امریکا و برخی کشورهای عضو بلوک هسته ای می گنجند که به ماده 4 ان.پی.تی به عنوان مفری خطرناک می نگرند و ضمن تاکید بر انقباضی شدن این ماده ، خواستار تقویت بند 2 ان.پی.تی هستند. مهمترین موارد مورد تاکید امریکا در بازنگری ان.پی.تی عبارتند از: تقویت بازرسی ها ، نظم بخشی به نحوه گزارش های اعضای ان.پی.تی ، ممنوعیت نقل و انتقال کنترل صادرات هسته ای ، تقویت اهرم شورای امنیت در مقوله هسته ای با توجه به قطعنامه 1540 این شورا و همین طور محروم کردن کشورهای در حال توسعه از ورود به مرحله چرخه سوخت هسته ای به بهانه نقض ان.پی.تی.
در مقابل کشورهای در حال توسعه برخلاف نظر امریکا معتقدند برای تقویت ان.پی.تی. و جامه عمل پوشاندن به شعار اتم برای صلح ، باید بند 6 ان.پی.تی که ناظر بر خلع سلاح اتمی دارندگان این گونه سلاحهای مرگبار است ، کاملا اجرا شود. کشورهای در حال توسعه بویژه غیرمتعهدها و گروه 77 بر این باورند به رغم ماهیت تبعیض آمیز ان.پی.تی. حتی برخی مفاد آن که به نوعی صلح و امنیت جهانی را مورد توجه قرار داده است ، جنبه اجرایی نیافته که این مساله بویژه درباره عاری شدن مناطق مختلف جهان از سلاح های هسته ای باید مورد توجه قرار گیرد. در کنار این نکات طیف کشورهای در حال توسعه معقتدند ان.پی.تی نباید حالت تبعیض آمیز داشته باشد .در واقع اگر مهمترین هدف ان.پی.تی منع گسترش سلاحهای اتمی تعریف شده است ، این ممنوعیت گسترش هم در بعد عمودی و هم در بعد افقی مدنظر است . در حال حاضر امریکا با روی آوردن به تولید سلاحهای هسته ای کوچک و هوشمند عملا در مسیر توسعه عمودی سلاحهای هسته ای گام گذارده است که این مساله فلسفه وجودی ان.پی.تی را با بحران مواجه ساخته است . در کنار این دو دیدگاه از دو طیف کشورهای عضو ان.پی.تی می توان به دیدگاه البرادعی مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز اشاره کرد در بیانیه ای 7 ماده ای نکاتی را مطرح ساخته است مهمترین نکات مورد توجه مدیر کل آژانس عبارتند از: توقف ساخت تجهیزات جدید غنی سازی اورانیوم به مدت 5 سال ، تقویت نقش شورای امنیت نسبت به کشورهایی که درصدد خروج از ان.پی.تی برآیند ، اجرایی شدن قطعنامه 1540 ، ضرورت پایبندی 5 کشور اصلی دارنده سلاحهای هسته ای به بحث خلع سلاح و همینطور بحث عاری سازی مناطق مختلف و پرتنش از سلاحهای هسته ای . البته نظرات البرادعی با مخالفت هایی از سوی 2طیف کشورهای عضو ان.پی.تی روبه رو شده است که بدین ترتیب به نظر می رسد اجلاس 25 روزه نیویورک برای بازنگری ان.پی.تی آوردگاه جدی بین دیدگاه های مختلف است که در این میان وحدت و انسجام بین کشورهای عضو گروه غیر متعهدها و 77 بسیار مهم است ؛ چرا که هرگونه شکاف و گسست در مواضع آنها می تواند به محروم شدن این کشورها از ابتدایی ترین حقوقی منجر شود که بانیان ان.پی.تی در سال 1968 به رغم میل باطنی خود آن را در قالب بند 4 گنجانده اند و آن چیزی نیست مگر حق مسلم اعضای ان.پی.تی در برخورداری از دانش هسته ای صلح آمیز.