رباتها در خدمت صنعت و هنر
برخی آمارها نشان میدهد در حال حاضر حدود یک میلیون ربات در سراسر دنیا در بخش صنعت مشغول به کار است.
این رباتها فعالیتهای متنوعی نظیر ساخت خودرو، تلفن و بسیاری از محصولات دیگر را که هر روز با آنها سر و کار داریم به انجام میرسانند. در برخی موارد، کیفیت عملکرد رباتها حتی از کیفیت کار نیروی انسانی بالاتر است، اما در برخی موضوعات هنوز هوش و قدرت تصمیمگیری انسان بر توانمندیهای رباتها برتری دارد.
با این که رباتها از برخی تواناییهای انسانی نظیر هوش هیجانی برخوردار نیستند، اما در بسیاری از کارها بویژه کارهای تکراری میتوانند عملکردی بادقت بالایی داشته باشند و برخلاف انسان، خسته، بیحوصله یا مریض نمیشوند. در صنعت خودروسازی حدود 80 درصد کارها توسط رباتها به انجام میرسد. همچنین رباتهای پیشرفتهتری نیز در صنایع پیچیدهای همچون تولید تلفن هوشمند مورد استفاده قرار میگیرد. تولید تلفنهای هوشمند یا تبلت از یک جهت با صنایع دیگر متفاوت است و آن، لزوم دقت بسیار زیاد در مونتاژ قطعات ریز مختلف است. برای ساخت یک تلفن هوشمند باید قطعات بسیار ریزی با دقت و صدالبته سرعت زیاد در کنار یکدیگر قرار گیرد و رباتها میتوانند این کار را با حوصلهای هزاران برابر بیشتر از انسان انجام دهند.
رباتها در خدمت صنعت انرژی
امروزه از رباتها در ساخت باتریها و پیلهای سوختی نیز استفاده میشود. فرآیند ساخت پیلهای سوختی از پیچیدگیهای بسیاری برخوردار است و تا همین اواخر فقط از سوی نیروی انسانی به انجام میرسید، زیرا یک اشتباه کوچک سبب خراب شدن محصول تولیدی میشود. خوشبختانه ربات ویژهای برای ساخت پیلهای سوختی طراحی شده که علاوه بر این که میتواند فرآیند ساخت پیلهای سوختی را با دقت فراوان به انجام برساند، به صورت خودکار هم تکتک مراحل انجام شده را دوباره بررسی کرده و در صورت بروز هرگونه اشتباه، واکنش مناسبی به آن نشان میدهد. یکی از نکات جالب در استفاده از ربات در این صنعت، افزایش میزان بهرهوری از آن است. یک ربات میتواند حدود 80 پیل سوختی را در کمتر از سه ساعت تولید کند، در حالی که یک کارگر معمولی در عرض یک روز 40 عدد از آنها را تولید میکند.
رباتیک و هنر
کاربرد رباتها فقط به صنایع مختلف محدود نمیشود و حتی در فیلمسازی هم از آنها استفاده میشود. برای نمونه در ساخت فیلم معروف «جاذبه» (Gravity) که به خاطر جلوههای ویژهاش بسیار معروف شده است از انواع مختلفی از رباتها استفاده شده است. این رباتها کارهای مختلفی نظیر بلندکردن دوربینها، لامپهای نورپردازی و حتی بلند کردن بازیگران و معلق نگهداشتن آنها در فضا را به انجام رساندند. شاید بتوان گفت اگر در این فیلم از رباتها استفاده نمیشد، هرگز شاهد چنین جلوههای ویژهای در آن نبودیم. البته دامنه خلاقیتها در استفاده از رباتها در امور هنری تنها به سینما محدود نمیشود. چندی پیش یک طراح هلندی، ربات ویژهای طراحی کرد که میتوانست با استفاده از قطعات پلاستیکی بازیافتی از یخچالهای قدیمی، میز و صندلی با رنگ دلخواه را تولید کند.
همکار خوب و حرفشنو
قراردادن ربات در کنار نیروی انسانی در خط تولید کارخانجات همیشه یکی از چالشهای بزرگ در صنایع مختلف بوده است. پیچیدگیهای فنی رباتها سبب میشود کارگران معمولی نتوانند براحتی به آن برنامه داده و در صورتی که خطایی از ربات سر زد، اشتباه انجام شده را تصحیح کنید، اما خوشبختانه ربات ژاپنی «باکستر» (Baxter) میتواند تا حد زیادی این مشکل را حل کند.
اصلیترین ویژگی ربات «باکستر» این است که تقریبا همه میتوانند با آن کار کنند و نیازی به برنامهریزی پیچیده و آنچنانی ندارد. تنها ظرف چند دقیقه میتوان اشیای مختلف را به این ربات نشان داده و طریقه انجام کارهای مختلف را به آن آموزش داد. کافی است شیء مورد نظر را جلوی دوربینهایی که در سر، بدن و بازوهای این ربات وجود دارد، قرار دهید تا اطلاعات جسم مورد نظر را به حافظه خود بسپارد. همچنین برای برنامهریزی و آموزش انجام یک کار خاص کافی است بازوهای او را طوری تکان دهیدکه گویا قرار است آن کار را انجام دهد. به این ترتیب، ربات یاد میگیرد چگونه کار را به انجام رساند.
رباتها، جایگزین نیروی کار انسانی
بسیاری از مردم در دنیا نگران این هستند که رباتها جایگزین نیروی کار انسانی در صنایع مختلف بشوند. با در نظر گرفتن روند فعلی بهکارگیری رباتها در امور مختلف شاید بتوان گفت در آینده بعید نیست و احتمالا رباتها در بسیاری از صنایع جایگزین نیروی کار انسانی خواهند شد، اما آیا این مساله تهدیدی برای ما به شمار میرود؟ شاید اگر نگاهی به تاریخ بیندازیم، این نگرانی هم رنگ ببازد.
تا همین صد سال پیش بیشتر مردم در کشورهای مختلف به کشاورزی مشغول بودند. برای نمونه در ایالات متحده حدود 40 درصد از مردم روی مزارع خود مشغول به کار بودند، اما روند مکانیزهکردن سبب شد این جمعیت تنها به یک درصد برسد. بهرهگیری از ماشینآلات صنعتی سبب از بین رفتن فرصتهای شغلی بسیاری در زمینه کشاورزی شد، اما در مقابل صنایع جدید دیگری شکل گرفت و به این ترتیب فرصتهای جدید دیگری به وجود آمد.
با این که حضور گسترده رباتها میتواند سبب کاهش فرصتهای شغلی فعلی در برخی حوزهها شود، اما حوزههای دیگری نیز وجود دارد که نیازمند نیروی کار انسانی خواهند بود. همچنین شاید حضور رباتها فقط به کارخانهها محدود نشود و حتی در خانه هم رباتهایی برای انجام برخی کارها مثل شستن ظرفها، آشپزی یا جارو کشیدن در اختیار داشته باشیم. در این صورت شاید رابطه ما با رباتها دگرگون شده و در آینده آنها را نزدیکترین دوستان خود بیابیم.
رباتهای وردست
ربات کریبی (CarryBee) که به وسیله یکی از شرکتهای زیرمجموعه نیسان ساخته شده است، میتواند یک نوار مغناطیسی قرار گرفته روی زمین را دنبال کند و به این ترتیب در مسیری مشخص حرکت کرده و موسیقی مشخصی را پخش کند. البته اشتباه نکنید! هدف از ساخت این ربات، پخش موسیقی برای کارگران کارخانه نیست. این ربات در واقع جایگزینی برای نوار نقاله یا سایر روشهای حمل قطعات از یک بخش کارخانه به بخش دیگر است. در خطوط تولید بسیاری از کارخانجات پس از این که یک کارگر روی قطعهای خاص کار کرد، باید آن را به بخشی دیگر از خط تولید منتقل کند. این ربات میتواند با دقتی بسیار زیاد، قطعات مختلف را بین بخشهای خط تولید یک کارخانه جابهجا کند. این ربات در مسیری دایرهایشکل در خط تولید حرکت میکند و با نواختن موسیقی، کارگران هر بخش را مطلع میکند تا قطعات ساخته شده خود را روی آن قرار داده یا قطعاتی که از بخش قبلی به آنها رسیده را از روی آن بردارند.
در حال حاضر، حدود 1500 دستگاه از این رباتها در کارخانههای مختلف خودروسازی در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد. باتری این ربات توانایی حفظ شارژ تا هشت ساعت را دارد. همچنین میتوان چند دستگاه از این رباتها را در یک خط قرار داد تا با همدیگر در یک مسیر حرکت کنند.
رباتهایی برای افزایش کارایی و ایمنی
امروز از رباتها برای افزایش دوام و ایمنی بسیاری از محصولاتی که با آنها سر و کار دارید استفاده میشود. برای نمونه از رباتها برای سنجیدن میزان دوام صندلیهای خودرو در طول زمان استفاده میشود. برای این کار رباتهایی با وزن و حرکاتی شبیه انسان روی صندلی قرار میگیرد و بارها از خودرو پیاده شده و دوباره سوار میشوند تا به این ترتیب میزان دوام صندلی خودرو پس از بارها استفاده شدن مورد ارزیابی قرار گیرد. اطلاعات فنی به دست آمده پس از بارها آزمایش توسط این رباتها ثبت شده و برای تحلیل مورد استفاده قرار میگیرند.
همچنین از رباتهای دیگری برای بهینهسازی بالههای هواپیما استفاده میشود. این رباتها جریان هوا را روی ساختارهای مختلف باله هواپیما اندازهگیری کرده و به این ترتیب، حالت بهینه برای بالهها را تعیین میکنند. شرکت خودروسازی نیسان یک خودروی مفهومی رباتیک با نام اپورو (EPORO) را طراحی کرده که میتواند در کنار خودروهایی مشابه به حرکت درآمده و به نوعی رفتار برخی جانداران نظیر ماهیها را که به صورت گروهی در مسیری مشخص حرکت میکنند، شبیهسازی کند. از آنجا که حرکت ماهیها در کنار هم به گونهای است که با وجود تعداد زیادشان با یکدیگر برخورد نمی کنند، این خودروی رباتیک در آینده میتواند در بزرگراهها و مسیرهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته و با ارتباط با سایر خودروهای مشابه، احتمال بروز تصادف را به حداقل رساند. این پروژه بخشی از طرح بزرگ شرکت نیسان با عنوان فناوریهای سپر ایمنی (Safety Shield Technologies) است که هدف از آن، ایمنتر کردن راهها و نیز وسایل نقلیه در آینده است. این شرکت میخواهد با طراحی خودروهای هوشمند و خودکار به این هدف دست یابد.
صالح سپهریفر / جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
