مهاجرت و کارگری؛ داستان مرغ و تخم‌مرغ

هر چه هست می‌توان با قطعیت گفت بین پدیده مهاجرت و کارگری فصلی رابطه مستقیم وجود دارد.

جوانی را در ذهن خود مجسم کنید که با هزار امید و آرزو از شهر و روستای کوچکش دل ‌کنده و برای پیشرفت و درآمد بیشتر به شهری بزرگ‌تر مهاجرت می‌کند، اما از آنجا که قواعد بازی در کلانشهرها با روستاها و شهرهای کوچک متفاوت است، این جوان سرخورده می‌شود و در نهایت برای امرار معاش به کارگری فصلی روی می‌آورد.

البته گاه مهاجرت به منظور انجام کارهای فصلی، کاملا آگاهانه انجام می‌شود و همیشه هم این‌طور نیست که فرد از سرناچاری یا غافلگیر شدن در شرایط پیش‌آمده به کارگری فصلی روی بیاورد.

در چنین شرایطی معمولا اختلاف سطح دستمزد کارگر فصلی در دو شهر مختلف موجب مهاجرت می‌شود و کارگر با خودش فکر می‌کند حالا که قرار است کارگر فصلی باشد، بنابراین بهتر است به شهری بزرگ مهاجرت کند که حقوق و دستمزد کارگرش بالاتر است؛ حتی اگر به ازای این بیشتر شدن میزان دستمزد مجبور شود تا چند ماه از خانواده‌اش دور باشد.

بدیهی است در این بین، فقر مالی هم نقش زیادی بازی می‌کند و می‌تواند موتور محرکه‌ای برای مهاجرت بیشتر کارگران فصلی به سمت کلانشهرها باشد.

کارگری فصلی در کشوری غریبه

شاید بتوان بارزترین شکل تاثیر دوجانبه مهاجرت و کارگری فصلی را به مهاجرت کارگران افغان به ایران نسبت داد.

بر کسی پوشیده نیست اکنون یکی از بزرگ‌ترین جمعیت کارگران فصلی در کشور را افغان‌ها تشکیل می‌دهند.

این کارگران مهاجر، عمدتا در زمره کارگران غیرماهر جای می‌گیرند که در کارگاه‌های ساختمانی مشغول به کار می‌شوند.در واقع، مهاجرت برای این گروه از کارگران غیرماهر، حکم پیدا کردن شغل و افزایش دستمزد روزانه است.

مهاجرت آنها نیز برای اکتساب شغل کارگری فصلی در زمره مهاجرت‌های آگاهانه است که از قبل، هدف انتخاب شده است.

براساس آمارها، هم‌اکنون بیش از سه میلیون مهاجر افغان در کشور زندگی می‌کنند که پیش‌بینی می‌شود دو میلیون نفر از آنها به صورت غیرقانونی در کشور حضور داشته باشند.

آنچه از شواهد برمی‌آید، اغلب این جمعیت مهاجر در مشاغل ساختمانی به‌عنوان کارگر فصلی کار می‌کنند. می‌توان گفت مهاجرت پرشمار کارگران افغان به ایران، تائیدکننده این موضوع است که شغل کارگری فصلی، جذب‌کننده مهاجرانی است که مهارت چندانی در بازار کار ندارند و این شغل، حکم انتخاب اول و حتی گاهی حکم تنها انتخاب را برایشان بازی می‌کند.