سوخت قاچاق؛ قاتل​آبزیان خلیج فارس

این در حالی است که آلاینده‌هایی همچون پساب صنایع بزرگ، فاضلاب‌های شهری و مواد نفتی ناشی از حفر چاه‌های نفت و احداث سکوها و پالایشگاه‌های نفتی نیز پیش از این و طی سال‌های متمادی وارد خلیج فارس می‌شده و مجموع این آلاینده‌ها موجب آلودگی بیش از حد محیط زیست دریایی خلیج فارس و به خطر افتادن زندگی و زاد و ولد آبزیان بویژه میگو و جنگل‌های حرا در منطقه شده است.

با شدت گرفتن مبارزه با قاچاق سوخت در مرزهای خشکی جنوب کشور در سال‌های اخیر، قاچاقچیان مسیر تردد خود را به سمت دریا و مرزهای آبی تغییر داده و هم‌اکنون بیشتر قاچاق سوخت از این مرزها صورت می‌گیرد، به طوری که چندی پیش سرهنگ ارسلان امیری، جانشین فرمانده دریابانی هرمزگان از کشف بیش از 9 میلیون لیتر سوخت قاچاق از سوی دریابانی هرمزگان طی 9 ماهه نخست امسال خبر داد که نشان‌دهنده افزایش قاچاق مواد سوختی از طریق مسیرهای دریایی است.

قاچاق سوخت از طریق دریا علاوه بر خسارت‌های مالی، پیامدهای زیست محیطی فراوانی هم برای دریا دارد، زیرا بارگیری، انتقال و تخلیه این مواد در مقصد همواره با نشت آن در دریا همراه است. از سوی دیگر قاچاقچیان هنگامی که تحت تعقیب نیروهای انتظامی در دریا قرار می‌گیرند، برای مبرا کردن خود و کاهش جرمشان، بلافاصله به تخلیه مواد سوختی در دریا اقدام می‌کنند که این امر به آلوده کردن سطح دریا منجر می‌شود. به طور نمونه چندی پیش قاچاقچیان سوخت در لارک قشم برای گریز از چنگ ماموران پایگاه دریابانی قشم، افزون بر 30 هزار لیتر از محموله 110 هزار لیتری گازوئیل قاچاق را به دریا ریختند.

به گفته سرهنگ دوم عبدالله لشکری،‌ فرمانده پایگاه دریابانی شهرستان قشم، سرنشینان این لنج که افزون بر
۱۱ نفر بودند به اتهام حمل این محموله قاچاق دستگیر شدند و همچنین شش دستگاه موتور پمپ تخلیه سوخت و ۵۰ متر شیلنگ انتقال سوخت نیز از این لنج کشف و ضبط شد.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست نیز با بیان این که سالانه 2/1 میلیون بشکه نفت به دلایل مختلف مانند قاچاق سوخت، نشت نفتکش‌ها، حوادث دریایی و... در آب‌های خلیج فارس تخلیه می‌شود، در گفت‌و‌گو با ایرنا می‌گوید: این معضل نه‌تنها به مرگ جنگل‌های حرا و محیط زیست منطقه می‌انجامد، بلکه بیش از 127 میلیون دلار از درآمدهای نفتی را هدر می‌دهد.

عبدالرضا کرباسی قاچاق سوخت در پهنه خلیج فارس را یکی از منابع مهم آلوده‌کننده آن عنوان می‌کند و می‌افزاید: به دلیل این که قیمت سوخت در ایران نسبت به کشورهای همسایه پایین‌تر است، از این رو پدیده قاچاق سوخت در شهرهای جنوبی کشور رونق زیادی دارد و متاسفانه برخی از قاچاقچیانی که تحت تعقیب گارد دریایی قرار می‌گیرند، برای این که جرم خود را کم کنند، بشکه‌های سوخت را در داخل دریا تخلیه می‌کنند که این امر هم یکی دیگر از راه‌های آلوده‌کننده خلیج فارس است.مدیر‌کل شیلات هرمزگان نیز با هشدار به این که ادامه روند آلودگی دریا، فعالیت‌های تکثیر و پرورش آبزیان و صید و صیادی را با خطرات جدی مواجه کرده است، می‌گوید: آلودگی‌های ناشی از قاچاق سوخت، یکی از عوامل مهم در کاهش صید میگوی امسال است.

سیدپرویز محبی با اشاره به این که محیط زیست دریایی از سیستم‌های متنوعی تشکیل یافته است که هر یک به نوعی از آلودگی ناشی از نفت تأثیر می‌پذیرد، خاطرنشان می‌کند: سرازیر شدن انواع پساب‌های صنعتی بویژه نفت و فرآورده‌های نفتی‌، سموم و آلوده شدن دریا با پدیده شوم قاچاق سوخت‌، یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های صیادان و پروش‌دهندگان آبزیان در شرایط فعلی است و اکنون ذخایر ارزشمند آبزیان خلیج فارس بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر است که برای صیانت و حفظ این ذخایر و جلوگیری از انقراض نسل برخی از این ‌گونه‌ها نیازمند عزم ملی و بین‌المللی کشورهای حاشیه خلیج همیشه فارس و دریای عمان هستیم.

تاثیر آلودگی خوریات بر تکثیر و پرورش آبزیان

معاون آبزی پروری شیلات هرمزگان نیز با اشاره به این که خور منطقه‌ای است که در آن، آب اقیانوس‌ها با آب‌های مناطق دیگر که دارای خواص مختلفی است، در هم آمیخته و یکی می‌شود، می‌گوید: از آنجا که آب موجود در خوریات با آب‌های آزاد در ارتباط است و در نهایت این آب در مزارع تکثیر و پرورش میگو مورد استفاده قرار می‌گیرد، این آلودگی‌ها تاثیر بسزایی در مزارع تکثیر و پرورش آبزیان دارد.

علی کریمی با اشاره به این که مواد غذایی در این خوریات به‌وفور یافت شده و در نتیجه قدرت تولید بیولوژیکی در این خوریات در بالاترین حد خود قرار دارد، می‌افزاید: این ویژگی به ایجاد مناطق مستعد برای پرورش آبزیان منجر شده است که به مراتب آلودگی‌های این مناطق نیز تاثیرات دو چندانی در تکثیر و پرورش آبزیان دارد.

وی با اشاره به این که میگو یکی از ثروت‌ها و منابع طبیعی خلیج فارس است و یکی از باارزش‌ترین ذخایر این خلیج
به حساب می‌آید، یادآور می‌شود: این موجود آبزی از لحاظ بیولوژیکی نیز دارای نقش مهمی در اکوسیستم آبی بوده و از مهم‌ترین آبزیان در چرخه تعادل بیولوژیکی خلیج فارس است که مخاطره آن می‌تواند چرخه تعادل بیولوژیکی خلیج فارس را نیز به مخاطره ‌بیندازد.

عبدالمجید مقصودی ، سرپرست معاونت صید و بنادر ماهیگیری استان هرمزگان نیز با بیان این که در استان هرمزگان بالغ بر 28 هزار نفر از طریق صید و صیادی مشغول به کار هستند و جامعه بسیار گسترده‌تری از طریق غیرمستقیم و مشاغل وابسته از راه دریا و نعمات آن امرار معاش می‌کنند، تاکید می‌کند: بی‌شک آلودگی دریا و در نتیجه کاهش صید و در‌آمدها، این مشاغل و خانواده‌های آنها را نیز با مخاطرات اجتماعی همراه می‌کند.

جنگل‌های حرا و پرندگان هم تهدید می‌شوند

فقط آبزیان و جانداران دریایی نیستند که این روزها آلودگی‌های نفتی زندگی آنها را تهدید می‌کند، بلکه تازه‌ترین خبرها حاکی از آن است که درختان حرا و پرندگان نیز در معرض آلودگی و نابودی‌اند.

9200 هکتار جنگل حرا در جنوب کشور وجود دارد که اکنون مهم‌ترین تهدید این گیاهان، آلودگی نفتی و فعالیت‌های عمرانی مانند ساخت و سازهای ساحلی و دریایی است که استرس زیادی را به این گونه‌های ارزشمند وارد می‌کند.آلودگی نفتی روزنه‌های تنفسی درختان جنگل‌های حرا را می‌پوشاند و موجب خفگی ریشه‌های زیر بستر می‌شود، در حالی که درخت برای تنفس متکی به این روزنه‌هاست. این جنگل‌ها در محدوده چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار دارد و مجموعه حرای شمال غربی قشم به دلیل اهمیت بین‌المللی به عنوان ذخیره‌گاه زیست کره حرا شناخته می‌شود.

پرندگان دریایی نیز آسیب فراوانی از لکه‌های نفتی متحمل می‌شوند، زیرا پرهای آنها به نفت آغشته شده و به هم می‌چسبد و قدرت پرواز آنها را کاهش داده یا غیرممکن می‌سازد. به علاوه خاصیت عایق بودن پرها از بین رفته و پرنده در معرض سرمای آب قرار گرفته و می‌میرد.