سفر به آسمان ششم اینترنت

همان‌طور که می‌دانید آدرس‌دهی در دنیای اینترنت به‌وسیله پروتکلی انجام می‌شود که آن را IPv4 می‌نامند.IPv4 باوجود تمام مزایایش با توجه به رشد سریع کاربران و مشکلات موجود در این پروتکل، دیگر پاسخگوی نیاز رو به رشد کاربران اینترنت نیست. برای رفع این مشکل سه پیشنهاد در اختیار تصمیم‌گیرندگان و کارشناسان قرار گرفت تا به کمک بهترین راه‌حل بتوان از این مشکل گذر کرد.

اولین پیشنهاد TUBA نام داشت که خیلی سریع مهر مردودی روی آن کوبیده شد، چون ساختار اصلی TUBA بر پایه یک پروتکل قدیمی و غیر‌موثر بود و حتی در مقایسهIPv4 هم مورد قبول نبود.

پیشنهاد دوم IPv7 نامیده شد.IPv7 بعد به TP‌/‌IX تغییر نام داد و سرانجام نام CATNIP را برای خود برگزید. اما این روش نیز با اجماع کارشناسان روبه‌رو نشد. علت موفق نبودن CATNIP نه در اساس پایه‌ریزی آن بود و نه در کار‌آمدیش، بلکه به‌علت رشد کند آن، مورد توجه واقع نشد. البته این پرش از IPv4‌ به IPv7‌ به نسخه پروتکل ربطی نداشت، بلکه توسعه‌دهندگان بر این باور بودند که این شروع نسل هفتم اینترنت است.

این‌بار هم طبق سنت همیشگی که آخرین پیشنهاد، بهترین است، پیشنهاد سوم یعنیIPv6‌ رای اکثریت را به‌دست آورد. این پروتکل، کار خود را با عنوان IP در IP آغاز کرد، اساس پیشنهاد این بود که برای اینترنت دو لایه جداگانه، یکی به‌عنوان لایه زیرساخت و دیگری به‌عنوان لایه گسترش محلی تعریف شود. انتقال آدرس‌ها با این روش از IPv4 براحتی انجام می‌گرفت و در از بین بردن برخی مشخصه‌های منسوخ شده IPv4 برای کاهش اندازه پروتکل IP موثر بود. شاید برایتان این پرسش پیش آمده باشد که پس تکلیف IPv5 چه شد؟ از نام IPV5 قبلا و برای یک سیستم آزمایشگاهی انتشار صوت و تصویر در اینترنت استفاده شده بود. البته این سیستم هرگز خارج از آزمایشگاه مورد استفاده قرار نگرفت.

به هر حال، IPv6 شروع نسل جدیدی از اینترنت است که رفته‌رفته جایIPv4‌ را می‌گیرد. برخی کشورها از همان ابتدای پیدایش پروتکل ششم اینترنت، اقداماتی در زمینه استفاده از آن انجام دادند.

پروتکل‌ جدید

برای این‌که دقیقا بدانید نسل ششم پروتکل اینترنت چیست، باید گفت IPv6 سیستم جدید آدرس‌دهی بر‌اساس پروتکل اینترنتی است که می‌تواند تعداد آدرس‌های اینترنتی را نسبت به IPv4‌ چند برابر افزایش دهد. در حالی که IPv4 حدود 4/3 میلیارد آدرس اینترنتی ایجاد می‌کند، IPv6 می‌تواند از 2128میلیارد آدرس اینترنتی پشتیبانی کند، در نتیجه IPهای بیشتری ایجاد می‌شود. البته IPv6 یک فناوری جدید نیست و از سال ۱۹۹۴ پایه‌های آن گذاشته شده است، اما بحران کمبود آدرس اینترنتی در جهان روز‌به‌روز اهمیت آن را بیشتر نشان می‌دهد.

در این پروتکل دیگر خبری از IP‌هایی مانند 169.198.100.1 نیست و زبان کدها دو متغیره شده است، بنابراین از IP‌هایی مانند 2001:0DB8:AC10:FE01 استفاده می‌شود.

مهاجرت به آسمان ششم

نکته بارزی که ضرورت استفاده از IPv6 را حیاتی می‌کند، اهمیت اینترنت همراه در جهان امروز است. اکنون بیشتر مردم دنیا که با اینترنت و فناوری سروکار دارند، دست‌کم از یک تلفن همراه اینترنت پرسرعت نسل سوم یا چهارم استفاده می‌کنند، اما پروتکل نسل چهارم جوابگوی آن نیست. IPv6 خصوصیاتی دارد که باعث می‌شود مشترکان تلفن همراه راحت‌تر از گذشته به شبکه‌های اینترنت متصل شوند. از آنجا که در پروتکل ششم، با هر بار قطع و وصل شدن به شبکه، IP شما تغییر نمی‌کند، سرعت اتصال و احتمال خطا به‌صورت محسوسی کاهش می‌یابد. در واقع کاربران تلفن همراه با استفاده از IPv6، بدون تماس مجدد با شبکه مرکزی و تغییر IP خود، از مزایای اینترنت پرسرعت استفاده می‌کنند. در چنین شرایطی انتقال به نسل جدید اجتناب‌ناپذیر است و اپراتورهای اینترنت تلفن همراه باید با قبولIPv6 بستر مناسبی برای کاربران خود آماده کنند. در‌نتیجه تفاوت IPv4 و IPv6 بیشتر از هر جایی، در تلفن همراه نمایان می‌شود، زیرا نسل جدید، علاوه بر بالا‌بردن سرعت اتصال و جستجوی شبکه، بازدهی بهتری از سرویس اینترنتی نیز در اختیارتان قرار می‌دهد.

امنیت

برخلاف آن‌که عده‌ای IPv6 را غیرقابل نفوذ می‌دانند، در کل مکانیزم اصلی این پروتکل جدید نسبت به IPv4 دچار تحول چندانی نشده است و هنوز از همان روش سابق برای انتقال داده‌ها در طول شبکه اینترنت استفاده می‌کند، اما آن چیزی که امنیتIPv6 را نسبت به نسل قبلی خود متمایز می‌کند، استفاده از زیر پروتکل IPSec است.

IPv6 به‌وسیله پروتکل IPSec پشتیبانی می‌شود که بمراتب امنیت بالاتری نسبت به IPv4 دارد و باعث ایمن‌سازی فضای اطلاعات می‌شود. پروتکل IPSec یکی از استانداردهای VPN است که با استفاده از رمزنگاری بسته‌های اطلاعاتی موجود در شبکه، مانع باز‌نشر و دستکاری اطلاعات می‌شود. هرچند مایکروسافت بیشترین استفاده را از IPSec در سیستم عامل ویندوز و موتور جستجوی بینگ کرده است، اما خاستگاه اصلی این زیر‌پروتکل شبکه‌های خصوصی VPN و بانک‌هاست. چند روش امنیتی مانند فایروال، IPSec،AAA Server و... در شبکه‌های خصوصی VPN استفاده می‌شود، اما روش IPSec به علت امنیت، پایداری بالا، ارزانی، انعطاف‌پذیری و مدیریت بالا توانسته به نسل ششم پروتکل اینترنت راه پیدا کند.

ایران و موج تغییرات

با توجه به گزارش سایت Internet World State سال ۲۰۱۲ تعداد کاربران اینترنت در خاورمیانه به بیش از ۹۰ میلیون نفر رسید. براساس اعلام این سایت، نسبت کاربران اینترنت در خاورمیانه به کل دنیا حدود 3/7 درصد است و تعداد کل کاربرانی که در خاورمیانه تا سی‌ام ژوئن ۲۰۱۲ از اینترنت استفاده کرده‌اند، 90 میلیون و ۴۵۵ نفر بوده است. همچنین ضریب نفوذ اینترنت در خاورمیانه تا همین تاریخ، 4/2 درصد بوده که از میزان متوسط جهانی آن بیشتر است. ایران با حدود ۴۲ میلیون کاربر، حدود 46/7 درصد کل کاربران خاورمیانه را تشکیل می‌دهد و بیشترین کاربر اینترنت را در منطقه دارد.

در خاورمیانه نیز شرکت‌های اینترنتی و مخابراتی از سال‌ها قبل تلاش‌هایی برای به‌روزرسانی سیستم‌های آدرس‌گذاری اینترنتی انجام داده‌اند و موفقیت‌هایی هم کسب کرده‌اند. شرکت اماراتی اتصالات یکی از پیشتازان گذر به IPv6 است که از سال ۲۰۰۱ تاکنون از این سیستم استفاده می‌کند و به همین دلیل نسبت به رقبای خود موفق‌تر بوده است.

ایران هم به‌منظور ایجاد فضای مناسب برای سفر به آسمان اینترنت ششم، حرکت‌هایی انجام داده است. زیر نظر سازمان فناوری اطلاعات ایران، گروهی از کارشناسان با نام گروه ضربت IPv6 تشکیل شده است تا هر‌چه سریع‌تر زیر‌ساخت‌های اینترنت ایران را به استاندارد مورد نیاز برای انتقال به پروتکل جدید برساند. البته تلاش‌هایی که برای پیاده‌سازی مکانیزم‌های گذر از IPv4 به IPv6 انجام شده، بیشتر حالت تئوری و تحقیقات مقدماتی داشته است. همچنین برنامه کلی کارهایی مانند مطالعه، بررسی و آزمایش سناریوهای گذر در سطح آزمایشگاه و شبکه زنده، دریافت یک بازه ۳۲ بیتی از آدرس‌های عددی اینترنتی IPv6 و توزیع آن در سطح کشور با توجه به ساختار شبکه، ثبت دامنه‌های IRANIPV6.IR و IPV6IRAN.IR و راه‌اندازی سایت‌های مربوطه، بررسی استانداردهایIPv6 برای خرید تجهیزات استان‌ها و سرانجام اعمال آنها، هماهنگی با ISPها برای پیاده‌سازی مکانیزم‌های گذر تعیین شده است. به هر حال برای ایران با توجه به استقبال عمومی از اینترنت و همچنین حجم زیاد کاربران، گذر از IPv4 اجتناب‌ناپذیر است و دیر یا زود باید این تلاش‌ها به مرحله عملی برسد.

ویژگی‌های جدید IPv6

بازه آدرس‌دهی بزرگ‌تر: IPv6‌ به ۱۲۸ بیت ارتقا پیدا کرده است که می‌تواند بیش از ۳۵۲۹ تعداد ممکن، IP را فراهم کند.

استفاده حداقلی: فرمت جدید IPv6 برای به حداقل رساندنIP‌ها بسیار کار‌آمد است. در واقع در این روش جدید دیگر IP برای زمینه‌های غیرضروری به کار نمی‌رود و همین موضوع باعث می‌شود ظرفیت موجود با سرعت کمتر پر شود. توسعه‌پذیری: در IPv6 براحتی می‌توان ویژگی‌های جدید را اضافه کرد و IPv6 را گسترش داد. بر خلاف IPv4 که فقط می‌تواند ۴۰ بایت از ظرفیتش را پشتیبانی کند و فضایی برای افزودن ویژگی‌های جدیدتر ندارد.

میترا ناصری