اسلام و بهتان‌های قومی

قرآن ، نبوت موسی بن‌عمران را تائید می‌کند و او را از انبیای الهی می‌داند و حتی در آیه‌ای به صراحت یهودیانی را که به خداوند ایمان آورده و به شریعت خود پایبند بوده‌اند (در کنار مسیحیان و نیز صابئین) رستگار و نجات‌یافته می‌خواند. بنابراین، اسلام دینی بسته و مخالف سایر ادیان نیست، بلکه خود را در همان خط ادیان توحیدی سابق و مکمل آنها معرفی می‌کند. آنچه به مقابله و جنگ پیامبر(ص) با یهودیان منجر شد، نه ضدیت پیامبر(ص) با یهودیان، بلکه برخی خلف‌وعده‌ها و عهدشکنی‌ها بود. بنابراین، این جنگ‌ها، ربطی به برداشت‌های قومیتی‌ای که برخی مخالفان اسلام به پیامبر(ص) نسبت می‌دهند، ندارد.

بی‌اساس بودن دعاوی قومیت‌گرایانه درباره اسلام، با توجه به تاریخ صدر اسلام آشکار می‌شود؛ چرا که با ظهور اسلام، اولین پیروان پیامبر(ص) ـ پس از نزدیکان درجه اول او، همچون علی بن ابیطالب(ع) و نیز خدیجه(س) ـ غالبا افرادی بودند که از چندان اصل و نسب قومیتی بالایی برخوردار نبودند. برخی از این پیروان اولیه پیامبر(ص)، هرچند دارای اصالت خانوادگی بودند، ولی عرب نبودند. جایگاه سلمان فارسی در بین یاران پیامبر(ص)، صرفا یک مسلمان پیرو یا صحابی معمولی نبود، بلکه سلمان پس برخی از یاران و صحابی بسیار نزدیک پیامبر، همچون علی بن ابیطالب(ع)، دارای جایگاه والایی نزد پیامبر اسلام و همین نشان‌دهنده نگاه فراقومیتی پیامبر(ص) و آموزه‌های اسلامی است.

بنابراین، در بازخوانی تاریخ صدر اسلام، ‌باید نگاهی جامع داشت و رفتارها و کنش‌های پیامبر(ص) را با توجه به رفتار‌ها و کنش‌های قبلی و بعدی ایشان تفسیر کرد. پیامبر(ص) به عنوان اسوه‌ای برای همه انسان‌ها، با تمام دیدگاه‌های قومیت محور مخالف و از سوی دیگر به منش‌های اخلاقی پایبند بودند.

هرگونه وعده و قول و پیمان نزد ایشان محترم و پیمان‌شکنی، به عنوان خلاف اخلاقیات، نزد ایشان مطرود بود. برخی قبایل یهودی صدر اسلام، مانند بنی‌قینقاع، بنی‌نضیر و بنی‌قریظه به سمت عهدشکنی حرکت می‌کردند و آیاتی از قرآن به سوی پیامبر(ص) نازل می‌شد که خطر آنها را هشدار می‌داد. این قبایل هرچند داعیه توحیدی داشتند، ولی عملا مشرکان مخالف پیامبر اسلام را به او ترجیح می‌دادند. در واقع این قبایل می‌خواستند همان نقشی را در زمان پیامبر اسلام ایفا کنند که در زمان عیسی بن مریم، برخی از روحانیون یهودی عهده‌دار بودند؛ یعنی تحریک صاحبان قدرت سیاسی، تا آنها قدرت خود را علیه پیامبر نوظهور و دین جدید به کار گرفته و آن را در نطفه خفه کنند.

این نقش در زمان پیامبر اسلام، با اتحاد قبایل یهودی با قبایل مشرک قریش انجام شد، ولی مسلمانان در مقابل این عهدشکنی ایستاده و به پیروزی رسیدند. بنابراین نسبت دادن گرایش‌های قومیت‌گرا به پیامبر اسلام، بر مبنای این شواهد تاریخی، بی‌اساس است و ربطی با منش فراقومیتی و توحیدی اسلامی که قرآن معرف آن است، ندارد.