ایران مقتدرانه به اوپک برمی​گردد

به گزارش خبرنگار ما، تصمیم‌گیری درباره سقف تولید اوپک در راس دستور کار رسمی وزرای شرکت‌کننده در اجلاس وین اوپک قرار داشت.

اما غیر از این دستور کار، دو موضوع مهم دیگر نیز این اجلاس را مورد توجه قرار داده و به نوعی متفاوت کرده بود؛ یکی تصمیم‌گیری برای جانشینی عبدالله البدری، دبیرکل فعلی اوپک و شدت گرفتن رقابت میان ایران، عراق و عربستان در این باره و دیگری اعلام صریح برنامه ایران برای بازپس‌گیری اقتدار و جایگاه کمرنگ شده‌اش در اوپک. در همین حال توافق ژنو، ایران را با قدرت ورویکردی تازه راهی وین کرده بود؛ رویکردی که باعث نگرانی برخی رقبای ایران در این سازمان بویژه عراق و عربستان شده بود، بنابراین تاثیرات توافق ژنو در اجلاس اوپک نیز دیده می‌شد.

انتخاب دبیرکل در اغما

یکی از دستور کارهای چالش‌برانگیز اجلاس دیروز، انتخاب دبیرکل اوپک بود. با این‌که نبود اجماع بر سر این انتخاب، چیز تازه‌ای نیست و سال‌هاست که ادامه دارد، اما حالا توافق ژنو و افزایش قدرت سیاسی‌ و چانه‌زنی ایران، ماجرا را کمی تغییر داده است.

ارکان قدر در اوپک در دست دبیرکل و رئیس دبیرخانه است و وی با اجماع همه وزیران نفت کشورهای عضو اوپک تعیین می‌شود، به طوری که انتخاب جانشینی برای عبدالله البدری، دبیرکل فعلی اوپک که رئیس شرکت نفت لیبی بوده و از سال 2007 تاکنون به سمت دبیرکل انجام وظیفه می‌کند، چالش‌برانگیز شده است.

به این ترتیب در دور جدید رقابت برسر دبیرکلی، از سال گذشته تاکنون ایران، کشورتازه وارد گود شده عراق و عربستان، رقابت خود را آغاز کرده‌اند. اگر در صحنه کلی انرژی خاورمیانه، کرسی ریاست تحقیقات اوپک به عنوان دومین کرسی استراتژیک اوپک در اختیار عربستان و دبیرکلی اوپک گازی در اختیار ایران است و از این رو موازنه قدرت برقرار شده، اما بازهم به نظر می‌رسید که البدری برای یک سال دیگر به عنوان دبیرکل اوپک ابقا شود، زیرا هیچ‌یک از سه کشور ایران، عراق و عربستان که برای این سمت نامزد معرفی کرده‌اند، قصد عقب‌نشینی نداشتند و این امر از سخنان صریح بیژن زنگنه هنگام ورود به وین معلوم بود.

زنگنه پیش از در اختیار گرفتن سکان هدایت وزارت نفت با تاکید بر این‌که ایران نباید اجازه دهد در دوره پیش رو کشور‌های عربی دبیرکل اوپک شوند، گفته بود: همان‌گونه که در گذشته انتخاب نماینده ایران برای سمت دبیرکلی وتو شد، در صورت معرفی نامزد‌های دو کشور عربستان و عراق، ایران نیز باید این انتخاب را وتو کند. همچنین وی پیش از برگزاری اجلاس دیروز وین تاکید کرد بود که فکر نمی‌کند اعضا درباره دبیرکلی اوپک به توافق برسند.

ایران: سهم تولیدمان را پس می‌گیریم

ایران به طور سنتی دومین تولیدکننده نفت اوپک به‌شمار می‌رود و روزانه بین 3800 تا چهار میلیون بشکه نفت در روز تولید می‌کند، اما پس از اعمال تحریم‌ها علیه ایران، این جایگاه اندکی دچار تزلزل شد تا جایی که برخی منابع خبری اظهار کردند که عراق جای ایران را در تولید نفت گرفته؛موضوعی که ایران آن را نپذیرفت.

به این ترتیب زمانی که حضور و میزان نفت ایران در بازار جهانی نفت به دلیل تحریم‌ها کمرنگ شد، برخی اعضای اوپک از این فرصت بهره‌برداری کردند و تولید نفت خود را خلاف مقررات و سهم تولید مقررشان در اوپک افزایش دادند. اینک تهران که پس از توافق هسته‌ای ژنو احساس قدرت بیشتری می‌کند، با فرستادن زنگنه به وین قصد دارد مقام ایران را به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ اوپک تثبیت کند.

وزیر نفت کشورمان در این باره گفت: ایران به‌ محض لغو تحریم‌ها صادرات نفت خود را افزایش خواهد داد.وی با اعلام این که حتی اگر نفت ٢٠ دلار شود ایران روزانه تولید نفت خود را به چهار میلیون بشکه در روز می‌رساند، خطاب به برخی اعضای اوپک که به دلیل تحریم‌ها سهم ایران را در بازار نفت تصاحب کرده‌اند، عنوان​کرد: ما در این قضیه از حقوقمان کوتاه نخواهیم آمد، اکنون وقت آن است که برای بشکه‌های نفت ایران جا باز کنید. این اظهارات هشداری به دیگر اعضا مثل عربستان و عراق بود.

بیژن نامدار زنگنه افزود: در اینجا می‌گویم که پس از نشست ژنو، صنعت نفت ایران در حال آماده شدن برای بازگشت کامل به بازار نفت است. طبیعی است که دوستان ما در اوپک هم این موضوع را لحاظ کنند؛ آنها که در این مدت تولید نفت‌شان را بیشتر کرده‌اند، بازگشت ایران را مد نظر قرار دهند.وی در پاسخ به این پرسش که آیا منظورتان کشورهای حاشیه خلیج فارس است، گفت: شما می‌دانید کدام کشورها را می‌گویم. وزیر نفت به این پرسش که شما با وزیر نفت عراق درباره این که تولید نفت آنها، جایگزین تولید نفت ایران شده است مذاکره کرده‌اید؟ گفت: من نه با وزیر نفت عراق و نه با هیچ وزیر دیگری در این باره صحبت نکرده‌ام.

موضعگیری‌های محتاطانه

این اعلام صریح با موضع‌گیری‌های موافق متحدان ایران و موضع نسبتا تند رقبای ایران در اوپک مواجه شده است.

رافائل رامیرز، وزیر نفت ونزوئلا اظهار کرد: ما بسیار خوشحال می‌شویم که ایران بتواند نفت خود را بفروشد.این در حالی است که وزیر نفت عربستان در این باره گفت: احتمال افزایش صادرات نفت ایران نمی‌تواند عاملی برای کاهش تولید اوپک باشد، زیرا تقاضای جهانی برای خرید نفت همچنان مطلوب است.

علی النعیمی، درباره این که اگر تحریم نفتی ایران لغو شود، آیا عربستان مجبور به کاهش صادرات خود خواهد شد، عنوان کرد: شما مرتب اگر اگر می‌کنید... وارد سناریوهای احتمالی نشوید.

رفتار سودجویانه عراق

ایران برای تحریم‌های سنگین غرب علیه برنامه هسته‌ای‌اش بهای سنگینی پرداخته است چرا که میلیاردها دلار از درآمد نفتی و سهم ایران در بازار اوپک به عربستان سعودی و عراق رسید.

این در حالی است که بتازگی عراق نیز اعلام کرده است که قصد دارد میزان تولید خود را در سال آینده یک میلیون بشکه در روز افزایش دهد و به چهار میلیون بشکه برساند.

این در حالی است که پس از تحریم ها، عراق با دست زدن به هر اقدامی تلاش می‌کند به یکی از مهم‌ترین جایگزینان نفت صادراتی ایران تبدیل شود. به نحوی که این کشور به روشی غیردوستانه و غیرحرفه‌ای خریداران سنتی نفت ایران را به سوی خود متمایل کرده است. وزیر نفت ایران اخیرا از سیاست‌های نفتی عراق انتقاد کرده و گفته است: این کشور همسایه سعی دارد بازارهای نفتی ایران را در اختیار بگیرد.

حال در چنین شرایطی اظهارنظرها و پیام‌های صریح تهران به اوپک درباره بازگشت مقتدرانه به اوپک که با پشتوانه ژنو صورت گرفته، هم رقبای ایران را، نگران ساخته و هم شکل بازی در درون اوپک را تغییر داده و خواهد داد.

نتایج نشست دیشب اوپک

ابقای دبیرکل کنونی اوپک و ثابت ماندن سقف تولید نفت خام تولید اعضای این سازمان نتیجه نشست 164 وزیران نفت و انرژی اوپک در وین است.سقف تولید سازمان صادرکنندگان نفت(اوپک) نه افزایش یافت و نه کاهش بلکه بر روی 30 میلیون بشکه در روز تثبیت شد.

تثبیت سقف تولید نفت اعضای اوپک در حالی است که بیژن نامدارزنگنه ـ وزیر نفت ایران ـ قبل از آغاز نشست 164 اوپک تاکید کرده بود که ایران تصمیم دارد تولید نفت خام خود را به چهار میلیون بشکه در روز افزایش دهد.

همچنین وزیران نفت این سازمان، عبدالله سالم البدری را برای یک سال دیگر در سمت دبیرکلی ابقاء کردند.

دوره سه ساله دوم عبدالله سالم البدری در دسامبر سال گذشته میلادی به پایان رسیده بود، اما با توجه به مشکلات پیش‌روی انتخاب دبیرکل جدید، اعضای اوپک در نشست ١٦٢ این سازمان تصمیم گرفته بودند، دبیرکل کنونی را برای یک دوره یک‌ساله دیگر تمدید کنند.

کتایون مافی / گروه اقتصاد