نویسندگان ممنوع‌القلم کجا هستند؟!

در حالی که بحث ممنوع‌القلم بودن نویسندگان در ادوار گذشته وزارت ارشاد به یکی از چالش‌های این روزها تبدیل شده است، معاونان سابق فرهنگی وزیران ارشاد دولت‌های نهم و دهم، وجود نویسندگان ممنوع‌القلم را رد کردند.

به گزارش جام‌جم، بعد از نخستین نشست خبری سیدعباس صالحی، معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بحث‌های بسیاری مبنی بر موضوع نویسندگان ممنوع‌القلم در محافل ادبی مطرح شد تا آنجا که دکتر روحانی هم در گزارش عملکرد تلویزیونی خود به آن اشاره کرد.

صالحی در آن نشست گفته بود: اکنون هیچ نویسنده ممنوع‌القلمی در کشور نداریم. هیچ نویسنده‌ای به عنوان شخص، ممنوع‌القلم نیست. در دوره‌هایی نگاه‌هایی وجود داشته که برخی افراد نمی‌توانند کتاب چاپ کنند، اما الان این‌طور نیست و تنها به خود کتاب‌ها توجه می‌شود، نه به نویسنده‌شان و خود کتاب نباید مشکل داشته باشد. در دوره‌های مختلف ممکن است نویسنده‌ای بالا و پایین رفته باشد.

همین اظهارات بود که بعد از آن واکنش‌های متعددی را از سوی طیف‌های مختلف اهل قلم در پی داشت. در تازه‌ترین اظهارنظر مهدی فضائلی، مدیرعامل انتشارات سروش به فارس گفت: چه‌طور می‌توان یک نویسنده ممنوع‌القلم داشت؟ چه‌طور می‌توان گفت که یک نویسنده ننویسد؟ مثلا یک نفر بالای سر فرد ممنوع‌القلم با اسلحه می‌ایستد که اگر دست به قلم زد مانع از آن شود؟ من چنین چیزی نشنیده‌ام. ممکن است نویسنده‌هایی بودند که آثارشان جزو فهرست سیاه بوده و ارشاد کتاب‌هایشان را قبول نمی‌کرده است، اما اسم اینها ممنوع‌القلم نیست. با وجودی که وزارت ارشاد نمی‌تواند قول قطعی بدهد که هر کتابی این آقایان می‌نویسند،‌ منتشر شود. کما این‌که اگر هر کتابی اینها بنویسند باید طبق روال بررسی شود و اگر در چارچوب بود، منتشر شود.

از سوی دیگر بهمن دری، معاون فرهنگی سابق وزیر ارشاد در دولت دهم نیز بعد از مدت‌ها سکوت را شکست و در واکنش به این موضوع گفت: ما چیزی به نام نویسنده ممنوع‌القلم نداشتیم؛ یعنی نداریم و پیش از بنده هم نداشته‌اند. حتی وقتی من مسئولیت را تحویل گرفتم، نویسنده ممنوع‌القلم نداشتیم و در دوران ما هم چنین چیزی نبوده است.

دری با بیان این‌که پس از انقلاب هم چنین چیزی نداشتیم، افزود: حتی ما بسیاری را داشتیم که معاند انقلاب بودند که از طریق ناشران مجوز چاپ کتاب‌هایشان اخذ شده است. حتی کانون نویسندگان در تبعید داریم که با انقلاب میانه خوبی ندارند و کتاب‌های آنها اکنون به چاپ‌های دوم و سوم رسیده است. تعجب می‌کنم که می‌گویند نویسندگان ممنوع‌القلم طی این دو ماه شروع به کار کرده‌اند؛ اگر چنین نویسندگانی هستند نام ببرند و اعلام کنند.

محسن پرویز، معاون فرهنگی وزارت ارشاد در دولت نهم نیز در این باره به ایسنا گفت: در دوره‌ای که من در وزارت ارشاد کار می‌کردم، چیزی به نام نویسنده ممنوع‌القلم نداشتیم که فهرستی در این زمینه باشد که وزیر یا معاون وزیر گفته باشند این افراد ممنوع‌القلم هستند. اگر هم در دولت دهم این اتفاق افتاده باشد، باز هم از چشم ما دور مانده است و ما در این زمینه چیزی نشنیده‌ایم. اساس کار در حوزه فرهنگ معطوف به اثر بود نه پدیدآورنده و من نمی‌دانم آیا چنین اتفاقی افتاده است یا نه.

روز گذشته نیز محمدرضا سرشار، رئیس انجمن قلم ایران نیز به این موضوع واکنش نشان داد و گفت: فضای فرهنگ در گذشته امنیتی نبوده است که گاه بخواهد در این چند ماه برداشته شده باشد.

این صحبت‌ها در حالی است که از طرف دیگر برخی اهالی قلم مدعی هستند تا زمانی که در حوزه کتاب هیچکس بدون مجوز دولت نمی‌تواند بنویسد یعنی همه ممنوع‌القلم هستند.