نخستین انتخاب برای یک سفر

این مطالب همه روزه به صورت پیامک از سوی آژانس‌های هواپیمایی یا در آگهی‌های تبلیغاتی به چشم می‌خورند؛ خانواده‌ای در حال بستن چمدان هستند و می‌خواهند به سفر بروند، در این بین، تصاویر زیبایی نشان داده می‌شود که قند را در دل هر بیننده‌ای آب می‌کند. امروزه توریسم به عنوان صنعتی پایدار برای بسیاری از کشورها منبع درآمدزایی شده و پابه پای صنعت نفت قدم برمی‌دارد. بسیاری از کشورها از این فرصت نهایت استفاده را می‌برند و در این راه موفق می‌شوند. کشور مالزی یکی از کشورهای جنوب شرق آسیاست که در این زمینه خیلی موفق بوده است. برخی کشورها نیز در این مسیر از قافله عقب می‌مانند. کشور ما در سال‌های گذشته تلاش زیادی برای رشد این صنعت کرده است. گفته می‌شود حدود یک‌‌دوازدهم افراد شاغل در جهان، یعنی بیش از 200 میلیون نفر در حوزه گردشگری مشغول کار هستند، با این حال خدمات گردشگری در کشور ما پیشرفتی نداشته است.

سیر صعودی گردشگر ورودی

به گفته معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، میزان خروج گردشگر از ایران در شهریور امسال ۵۱۶‌هزار و ۸۲۱ نفر و تعداد گردشگران وارد شده ۵۸۳ هزار و ۷۴۵ نفر بوده است. منوچهر جهانیان می‌گوید: این آمار در مقایسه با سال 91 با رشد مناسبی روبه رو بوده چراکه در شهریور سال 91 شاهد حضور 283 هزار و 195 گردشگر خارجی بوده‌ایم. به گفته وی برای اولین‌بار روند ورود گردشگران خارجی و خروج گردشگران ایرانی از کشور معکوس شده است.

عضو اتحادیه تورگردانان کشور نیز ارزانی خدمات مسافرتی به کشور در سال گذشته را علت رشد 35‌درصدی صنعت توریسم می‌داند. یک تورگردان نیز معتقد است مهم‌ترین دلیل این پیشرفت، توانایی سفر کشورهای بلوک شرق به ایران است.

یکی از مدیران تورهای خروجی، توریست‌های ایرانی را منبع مهمی برای کشورهای همسایه مثل ترکیه و امارات می‌داند. جلیل چرخیان در گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم می‌گوید: کشورهای جنوب شرق آسیا مثل تایلند و مالزی و بتازگی هم کشورهای آسیای میانه مثل گرجستان، ارمنستان و ازبکستان مقاصد تورهای ایرانی محسوب می‌شود.

وی به برخی از مقاصد پرطرفدار ایرانیان اشاره می‌کند و می‌افزاید: برخی گردشگران هستند که تمایل دارند به کشورهای اروپایی، آفریقای جنوبی و برزیل سفر کنند و پکیج‌های مختلفی دراین کشورها در اختیار این تورها قرار داده می‌شود، البته اغلب مسافران این تورها را قشر مرفه جامعه تشکیل می‌دهند.

این فعال صنعت گردشگری همچنین معتقد است کشورهای جنوب شرق آسیا و کشورهای همسایه در ردیف اول سفرهای ایرانیان قرار دارد. وی ادامه می‌دهد: ایرانیان بیشتر مقاصدی را انتخاب می‌کنند که اخذ روادید آن کشورها راحت‌تر باشد، البته سفر به کشورهای اروپایی و آفریقایی هم با اخذ شرایط سخت روادید همچنان طرفداران خاص خود را دارد.

چرخیان درباره مقصد گردشگران خارجی و برنامه‌ای که آژانس‌های گردشگری برای توریست‌ها در نظر می‌گیرند، می‌گوید: بیشتر توریست‌هایی که به کشور وارد می‌شوند برنامه‌های مشخص و تدوین شده‌ای دارند و برنامه اغلب آنان فرهنگی و تاریخی است. یکی از اولویت‌های این گونه توریست‌ها برنامه‌های شیراز و اصفهان است. این دو شهر به دلیل وجود بناهای تاریخی پیش از اسلام و بناهای ناب تاریخ اسلامی از الزامات بازدیدهای گردشگران خارجی است، اما اگر فرصت بیشتری داشته باشند از جاذبه‌های آذربایجان، خوزستان، کرمانشاه، ترکمن صحرا و... بازدید می‌کنند.

جاذبه‌های کشور ما فقط به شهرها محدود نیست. از کرمان به سوی یزد کاروانسراها و آب انبارهایی وجود دارد که توریست‌ها را شگفت‌زده می‌کند. همنشینی با مردمان ترکمن صحرا آشنایی با آداب و رسوم و موسیقی محلی، پخت و پز نان توسط توریست، آموزش بافت پارچه و جاجیم و... برای توریست جذاب است. توریست‌ها همیشه از مهمان‌نوازی ایرانیان سخن می‌گویند و واقعیت را برخلاف تصورشان بیان می‌کنند.

سواحل بدون مشتری

یکی دیگر از مسئولان تورهای خارجی در شیراز معتقد است صنعت توریسم در کشور نسبت به سال گذشته رشد بی‌سابقه‌ای داشته است. هومان عزیزی می‌گوید: امسال ورود توریست خارجی به کشور نسبت به سال‌های گذشته زیاد بود و گاهی با کمبود هتل خوب یا اتوبوس گردشگری و راننده مواجه می‌شدیم.

عزیزی بیشتر مسافران ورودی را از کشورهای اروپایی و بلوک شرق می‌داند و ادامه می‌دهد: کشور ما برای توریست‌های اروپایی و حتی آسیایی، کشور ارزانی به حساب می‌آید و توریست‌هایی که تاکنون نتوانسته بودند به ایران بیایند، بهترین فرصت بود جاذبه‌های کشور ما را ببینند.

به گفته وی علت اصلی استقبال توریست‌ها از شهرهای خاص در کشور، جذابیت و مناطق بکر طبیعی ایران است و توریست‌ها اغلب شهرها و مکان‌هایی را برای سفر انتخاب می‌کنند که برایشان جذاب باشد. برای مثال شهرهای تاریخی ما اولین مقصد گردشگران است و اگر زمان بیشتری داشته باشند، به شهرهای دیگر نیز سفر می‌کنند.

این تورگردان با اظهار تاسف از کمبود امکانات در سواحل کشور می‌افزاید: متاسفانه سواحل شمالی ما به‌علت آلودگی و نبود امکانات هیچ جذابیتی برای گردشگران خارجی ندارد و فقط سواحل جنوبی و بخصوص جزیره‌های کیش و قشم را می‌توان در برنامه گنجاند. بنابراین اگر توریست‌ها فرصت بیشتری داشته باشند به جزیره کیش با آن ساحل‌های مرجانی و تمیز و همین‌طور قشم هم سری می‌زنند.

تورهای ارزان ترکیه

نایب رئیس هیات مدیره انجمن صنفی راهنمایان تهران هم در گفت‌وگو با خبرنگار جام‌جم با بیان این‌که پکیج‌های مختلفی از تور تعریف می‌شود می‌گوید: بسته به هدف سفر، مکان‌های مختلفی در نظر گرفته می‌شود. برخی از تورها جنبه تجاری دارد، برخی نیز برای بازدید از جشنواره‌های غذا، کالا، لباس، خودرو، لوازم خانگی و... برگزار می‌شود و گروهی از تورها هم وجود دارد که بیشتر جنبه تفریحی و گردشگری دارد و با هدف بازدید از آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی کشور صورت می‌گیرد.

ژاله ابراهیمی می‌افزاید: تورهای خروجی بیشتر به بازدید از آثار فرهنگی و تاریخی می‌پردازد. زیرا کشورهایی مثل فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، یونان و آلمان که در صدر تورهای خروجی قرار دارند، دارای سایت‌های متنوع و شناخته‌ترشده‌ای هستند. شهرهایی مثل پاریس، رم، پراگ، فلورانس و بارسلونا بیش از 500 مکان دیدنی دارند که به یک بار دیدن کفایت نمی‌کند.

وی معروفیت این شهرها را فقط در تبلیغات نمی‌داند و معتقد است: برخی شهرها به واسطه تبلیغات معروف نشده‌اند. برای مثال بارسلونا شهر خاصی است که به لحاظ فناوری و راحتی دارای زیرساخت‌های مناسبی است، نقشه مرتب و در دسترسی دارد. گذشته از آن دسترسی راحت و ارزان به سیستم حمل و نقل عمومی مثل تاکسی و مترو به جذابیت‌های این شهر افزوده است.

به گفته ابراهیمی، ایرانیان بیشتر تمایل دارند به شهرهایی مسافرت کنند که دارای تنوع اقلیمی و فرهنگی باشد. شهرهای سرحال و خیابان‌های شلوغ با هنرمندان خیابانی و کافه‌ها و رستوران‌های پیاده‌رو با روحیه ایرانیان سازگار است.

اما وی به کشورهای همسایه هم اشاره می‌کند و می‌گوید: ترکیه که همسایه است با وجود پتانسیل‌های خوبی که دارد مسافران زیادی را به سمت خود می‌کشاند. سفر راحت و آسان به این کشور یکی از مزیت‌های آن است و دردسر اخذ روادید را ندارند. دیگر این‌که هزینه نسبت به اروپا پایین و مناسب است. از نظر فرهنگی با کشورما بیشتر همخوانی دارد و کنار آمدن با مردم ترکیه راحت‌تر است. ترکیه از جاذبه‌های خود به صورت هوشمندانه استفاده می‌کند و با هر سلیقه‌ای همخوانی دارد به گونه‌ای که هر شخصی بنا به سلیقه و هزینه اقتصادی می‌تواند به این کشور سفر کند.

نیلوفر منصوری / جام‌جم