آلودگی هوا، خاری در چشم شهروندان

معضل آلودگی هوا در شهرهای بزرگ، بخصوص در تهران که ناشی از مصرف غیرقابل کنترل سوخت‌های فسیلی از سوی خودروها و کارخانجات است، سال‌هاست همچون گره کوری، باقی مانده است. پدیده ریزگردها نیز که به صورت مقطعی در برخی از شهرهای کشور اتفاق می‌افتد از آلودگی‌های دیگر هواست که به صورت مستمر باعث شیوع بیماری‌های چشمی می‌شود.

متاسفانه ادامه چنین مشکلاتی سلامت عمومی مردم را ازجهات مختلف به طور مستقیم و غیرمستقیم تهدید کرده است تا جایی که به جرات می‌توان گفت بسیاری از اعضای بدن، از پوست و مو گرفته تا قلب و عروق، سیستم تنفسی، گوارشی و عصبی، تحت تاثیر آلودگی هوا دچار آسیب می‌شود. در این میان، آسیب‌‌های چشمی به دلیل آلودگی هوا نیز به خودی خود، داستان تلخی را با عوارض متعددی از جمله آلرژی، عفونت و خشکی چشم، در سنین مختلف به دنبال داشته است.

چشم همه افراد در معرض خطر آلودگی هوا

دکتر علیرضا فروتن، فوق‌تخصص جراحی قرنیه و عیوب انکساری در گفت‌و‌گو با جام‌جم می‌گوید: افراد سالمی که در محیط‌های باز و در تماس مستقیم با ذرات معلق هوای آلوده قرار دارند و سابقه بیماری‌های چشمی ندارند نیز دچار عوارض آلودگی به‌صورت خارش، سوزش، قرمزی و اشک‌ریزی و احساس جسم خارجی در چشم می‌شوند. البته افراد جوان، به طور نسبی علائم خفیف‌تری را نسبت به افراد مسنی که دچار کاهش ترشح اشک هستند، نشان می‌دهند.

چشمانی که اسیر حساسیت و خشکی می‌شود

مواد معلق در هوا می‌تواند نقش مهمی در بروز آلرژی‌ها بخصوص آلرژی‌های چشمی داشته باشد.

دکتر فروتن در این ارتباط توضیح می‌دهد: آلرژی مزمن، به التهاب و اختلال در میزان اشک چشم منجر می‌شود. همچنین آلودگی هوا و ریزگردها به طور مستقیم بر ساختمان اشک چشم انسان اثر می‌گذارد و باعث کاهش مقاومت چشم و در صورت استمرار باعث کاهش لایه اشکی می‌شود و به‌دنبال آن محافظت چشم در مقابل میکروب‌ها، ویروس‌ها و ارگانیسم‌های خارجی را کاهش می‌دهد و زمینه بروز عفونت‌های چشمی را فراهم می‌آورد.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران تاکید می‌کند: نباید از خاطر برد که علائم بیماری‌های شایع چشمی مثل آب مروارید و آب‌سیاه نیز به علت همراه بودن با عوارض ناشی از آلودگی هوا تشدید می‌شود که به علت تاثیر سوء‌آلودگی هوا بر ساختمان اشک چشم است.

اگر تحت عمل جراحی چشم قرار گرفته‌اید...

افرادی که تحت عمل جراحی چشم قرار گرفته‌اند، در مواجهه با آلودگی هوا چه نکاتی را باید رعایت کنند؟

به گفته دکتر فروتن، افرادی که تحت عمل جراحی چشم قرار گرفته‌اند یا دچار آسیب‌های چشمی هستند تا آنجا که ممکن است باید از قرار گرفتن در محیط‌های باز و آلوده خودداری کنند و در صورت بروز علائم خشکی چشم از قطره‌های چشمی که از سوی پزشک متخصص چشم تجویز می‌شود، استفاده کنند. همچنین از آنجا که از منابع دیگر آلودگی هوا دود سیگار است که باعث خشکی چشم می‌شود باید از قرار گرفتن در محیط آلوده یا مصرف سیگار نیز خودداری کنند.

وقتی باید لنزها را از چشم درآورید

فراموش نکنید مهم‌ترین اثر آلودگی هوا بر لایه اشک است که مهم‌ترین عامل محافظتی قرنیه چشم محسوب می‌شود. در واقع کاهش و اختلال در لایه اشک، باعث خشکی چشم و بروز علائم چشمی بر اثر آلودگی هوا می‌شود.

به همین علت دکتر فروتن به کسانی که از لنز‌های تماسی استفاده می‌کنند، توصیه می‌کند به لایه اشکی خود توجه کنند و برای کاهش خطرات و عوارض لنزهای تماسی درحد امکان، از قرار گرفتن در محیط‌های آلوده به ریزگردها و ذرات ناشی از سوخت وسایل نقلیه خودداری کنند.

همچنین در صورت بروز علائمی چون سوزش، قرمزی و درد که علائم تحریک شدید چشم به علت خشکی و آلودگی محیط و احتمالا بروز زخم‌های قرنیه ناشی از لنز است، بلافاصله لنز‌ها را بیرون آورند و به پزشک مراجعه کنند.

از چشم‌ها در مقابل آلودگی محافظت کنید

به گفته دکتر فروتن، برای کاهش علائم خشکی چشم ناشی از آلودگی هوا می‌توان از عینک محافظ، شست‌وشوی پلک‌ها و مژه‌ها و قطره‌های مرطوب‌کننده استفاده کرد.

به‌طور کلی بیمارانی که علائم خشکی چشم دارند یعنی افراد مسن، افرادی با سابقه عمل جراحی چشم و سابقه خشکی چشم باید از قرار گرفتن در محیط‌های آلوده، به طور جدی خودداری کنند.

ژهمچنین افرادی که به لحاظ شغلی و به ناچار در معرض این آلودگی‌ها هستند، باید از عینک‌های محافظ استفاده کرده و به طور مستمر اقدام به شست‌وشوی صورت، اطراف چشم و پلک‌ها کنند. همچنین با تجویز پزشک از قطره‌های مرطوب‌کننده نیز استفاده کنند.

پونه شیرازی ‌/‌ گروه سلامت