در آرزوی وزارتخانه‌شدن

رئیس سازمان میراث فرهنگی نیز در تازه‌ترین موضعگیری‌اش طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه را قابل دفاع ندانست و گفت که این طرح سازمان میراث فرهنگی را ضعیف می‌کند.

اما ماجرای تبدیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به وزارتخانه از کجا آغاز شد؟ عملکرد پرحاشیه اسفندیار رحیم مشایی و دیگر نزدیکان او در سازمان میراث فرهنگی و پاسخگو نبودن آنها در مقابل نهاد‌های نظارتی از جمله مجلس شورای اسلامی، دلیلی شد که نمایندگان مجلس هشتم به فکر وزارتخانه کردن سازمان میراث فرهنگی بیفتند.

انتخاب رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری از سوی رئیس‌جمهور و محدودیت نمایندگان مجلس برای نظارت و سوال از معاون رئیس‌جمهور، جمعی از نمایندگان مجلس هشتم را بر آن داشت طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه را به طور جدی پیگیری کنند. نتیجه این پیگیری‌ها طرحی یک‌فوریتی بود که اردیبهشت سال گذشته به صحن علنی مجلس هشتم رفت.‌ اما فوریت این طرح در صحن علنی مجلس رای نیاورد و قرار شد کمیسیون‌های تخصصی به صورت عادی این موضوع را پیگیری کنند. عمر کوتاه مجلس هشتم، پیگیری‌ها درباره طرح وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی را ناکام گذاشت. بسیاری از نمایندگان حامی این طرح همچون علی‌اکبر اولیا، نماینده یزد در مجلس هشتم که خود از طراحان این طرح بود، به مجلس نهم نیامدند و موضوع وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی در مجلس نهم و بین نمایندگانی که بیشترشان برای اولین بار نمایندگی پارلمان را تجربه می‌کردند، به فراموشی سپرده شد.

اگرچه برخی نمایندگان مجلس نهم نیز در سال‌پایانی دولت دهم، اشاره‌هایی به وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی کردند، اما این پیگیری‌ها به دلایل مختلف هیچ گاه جدی نشد. شاید اصلی‌ترین دلیل این بود که مجلس جدید قصد نداشت در ماه‌های پایانی دولت احمدی‌نژاد چالشی جدید با این دولت داشته باشد.‌ یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری برگزار شد و حسن روحانی با شعار تدبیر و امید به پاستور رفت. محمدعلی نجفی که نتوانسته بود برای حضور در وزارت آموزش و پرورش رای اعتماد نمایندگان مجلس را جلب کند، با تصمیم روحانی به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری رفت. نجفی اگرچه تخصصی در حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نداشت، اما بسیاری از متخصصان حوزه میراث فرهنگی را که در هشت سال گذشته حاشیه‌نشین شده بودند، به سازمان بازگرداند. ‌معاون‌ها و مشاورهای متخصص نجفی در سازمان میراث فرهنگی از یک سو و سابقه اجرایی او در وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم و سازمان برنامه و بودجه از سوی دیگر، دلیلی شد تا بسیاری از کارشناسان میراث فرهنگی به آینده این حوزه امیدوار شوند.

آیا سازمان، وزارت می‌شود؟

اما گویا تخصص‌گرایی در سازمان میراث فرهنگی باعث نشد تا پیگیری طرح تبدیل این سازمان به وزارتخانه به فراموشی سپرده شود، چنان که یکی از اعضای فراکسیون گردشگری مجلس گفت «طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه پس از تعطیلات مجلس با قید فوریت تقدیم هیات رئیسه مجلس خواهد شد».‌

مهرداد بائوج لاهوتی که از طراحان این طرح است، گفت «از آنجا که سازمان میراث فرهنگی یکی از معاونت‌های زیرمجموعه ریاست جمهوری است هرگونه کمک، ارتباط یا پاسخگویی آن با ورود رئیس‌جمهور انجام‌پذیر است؛ بنابراین تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه به ارتباط بیشتری با قوه مقننه منجر می‌شود.»به گفته لاهوتی، 117 نفر از نمایندگان مجلس طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی را امضا کرده‌اند. البته مشخص نیست این امضاها در دولت دهم جمع‌آوری شده است یا دولت یازدهم.

این اظهارات از سوی عضو فراکسیون گردشگری درحالی مطرح شد که ایرج ندیمی، سخنگوی این کمیسیون با اشاره به تجربه مدیریتی محمدعلی نجفی و استفاده از متخصصان در سازمان، به خبرگزاری میراث گفته است موضوع وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی از دستور کار خارج شده است و پیگیری نمی‌شود. ‌شجاعی کیاسری، نماینده مردم ساری در مجلس نیز با اشاره به پیگیری طرح وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی از سوی برخی نمایندگان، گفت که براساس برنامه پنجم توسعه تعداد وزارتخانه‌ها نمی‌تواند بیشتر شود و بر این اساس پیگیری تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه سرانجامی نخواهد داشت.

مخالفت رئیس سازمان میراث فرهنگی

محمدعلی نجفی، رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری اما در اظهاراتی به طرح وزارتخانه شدن سازمان میراث فرهنگی واکنش نشان داد و ضمن مخالفت با این طرح، گفت «هر گونه تغییر در تشکیلات سازمان باعث می‌شود کار سازمان یک سال به تاخیر بیفتد.»

نجفی با وجود این مخالفت گفت که در چهار سال پیش‌رو باید بکوشیم سه حوزه کاری سازمان را به‌یکدیگر مرتبط کنیم و هم‌افزایی مورد نظر طراحان ادغام را در چارچوب خود قرار دهیم». اظهارنظر نجفی را شاید بتوان چراغ سبزی به طراحان طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه برای تعامل و نظارت‌پذیرتر شدن سازمان میراث فرهنگی دانست.‌ نجفی در نخستین نشست مدیران کل استان‌های سازمان میراث فرهنگی تاکید کرد که «تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه، این سازمان را ضعیف کرده، بر این اساس طرح مذکور در شرایط فعلی قابل دفاع و به نفع سازمان نیست.»

به نظر می‌رسد نمایندگان مجلس شورای اسلامی تلاش دارند با مانور بر طرح تبدیل سازمان میراث فرهنگی به وزارتخانه، مسئولان سازمان را به تعامل با مجلس دعوت کنند؛ موضوعی که در دولت‌های نهم و دهم هیچ گاه به حقیقت نپیوست. چنان که یکی از اصلی‌ترین انتقادهای نمایندگان مجلس‌های هفتم، هشتم و نهم به سازمان میراث فرهنگی در دوران ریاست رحیم مشایی و حلقه نزدیک به او، نظارت‌پذیر نبودن و تعامل ضعیف روسای سازمان میراث فرهنگی با مجلس شورای اسلامی بود.

نرگس لطیف پور